କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

ଭ୍ରୂଭଙ୍ଗମନ୍ଯେ ଵିଚରନ୍ତି ତେନ

ଅନ୍ୟମାନେ ଭୂଉଁ କୁ ଉଠାଇ ଘୁରିଘୁରି ଚାଲନ୍ତି।

ମାଯାନୁଭୂଯନ୍ତ ଇତିଵ ସମ୍ଯକ୍

ସେମାନେ ମାୟାକୁ ସତ୍ୟ ବୋଲି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।

ଯଥୈକଶକ୍ତ୍ଯା ସହ ଦେଵଦେଵଃ

ଯେପରି ଦେବମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ ଏକ ଶକ୍ତି ସହିତ ଅଛନ୍ତି,

ତଦୀଶଵୃତ୍ତାମୃତମାଦିଦେଵଃ

ସେଇ ପ୍ରାଚୀନ ଦେବତାଙ୍କର ଆଚରଣ ଅମୃତ ସମାନ।

ମୋହଯନ୍ତଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ କୋପଂ ସଂଦଧିରେ ଭୃଶମ୍

ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଯିଏ ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ ହେଉଥିଲେ, ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ଉପରେ କ୍ରୋଧ ପ୍ରକାଶ କଲେ।

ଶେଷୁଶ୍ଚ ଶାପୈର୍ଵିଵିଧୈର୍ମାଯଯା ତସ୍ଯ ମୋହିତାଃ

ତାଙ୍କର ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଶାପ ଦେଲେ।

ଯଥାଦିତ୍ଯପ୍ରକାଶେନ ତାରକା ନଭସି ସ୍ଥିତାଃ

ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକରେ ତାରାମାନେ ଆକାଶରେ ରହନ୍ତି,

କୋ ଭଵାନିତି ଦେଵେଶଂ ପୃଚ୍ଛନ୍ତି ସ୍ମ ଵିମୋହିତାଃ

ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଦେବମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ଆପଣ କିଏ?'

ଇଦାନୀଂ ଭାର୍ଯଯା ଦେଶେ ଭଵଦ୍ଭିରିହ ସୁଵ୍ରତାଃ

ଏବେ, ତୁମେ ତୁମ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଏଠାରେ ରୁହ, ହେ ସଦ୍ବ୍ରତମାନେ।

ଊଚୁର୍ଗୃହୀତ୍ଵା ଵସନଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଭାର୍ଯାଂ ତପଶ୍ଚର

ସେମାନେ କହିଲେ, 'ବସ୍ତ୍ର ଧର, ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ତ୍ୟାଗ କର, ଏବଂ ତପସ୍ୟା କର।'

ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଜଗତୋ ଯୋନିଂ ପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଥଂ ଚ ଜନାର୍ଦନମ୍

ସେ ଜଗତର ଉତ୍ସକୁ ଏବଂ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

ତ୍ଯକ୍ତଵ୍ଯା ମମ ଭାର୍ଯେତି ଧର୍ମଜ୍ଞୈଃ ଶାନ୍ତମାନସୈଃ

'ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ'—ଏହିପରି ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ଶାନ୍ତ ମନ ଥିବାମାନେ କହନ୍ତି।

ଅସ୍ମାଭିରେଷା ସୁଭଗା ତାଦୃଶୀ ତ୍ଯାଗମର୍ହତି

'ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଭାଗ୍ୟବତୀ ଏପରି ଯେ, ତାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ।'

ନାହମେନାମପି ତଥା ଵିମୁଞ୍ଚାମି କଦାଚନ

ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଭାବରେ ତାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବି ନାହିଁ।

ଉକ୍ତଂ ହ୍ଯସତ୍ଯଂ ଭଵତା ଗମ୍ଯତାଂ କ୍ଷିପ୍ରମେଵ ହି

'ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ସେଠି ସତ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏଉଁ ସହଜରେ ଚାଲିଯାଅ!'

ଭଵତାଂ ପ୍ରତିଭାତ୍ଯେଷେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାସୌ ଵିଚଚାର ହ

'ଏହା ତୁମେ ଭାବୁଛ' ବୋଲି କହି, ସେ ଘୁରିଘୁରି ଚାଲିଲେ।

ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯାଶ୍ରମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଭିକ୍ଷାର୍ଥୋ ପରମେଶ୍ଵରଃ

ପରମେଶ୍ୱର ବସିଷ୍ଠଙ୍କର ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମକୁ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା ପାଇଁ ଗଲେ।

ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ପ୍ରିଯା ଭାର୍ଯା ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଗମ୍ଯ ନନାମ ନମ୍

ବଶିଷ୍ଠଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା ଆଗକୁ ଆସି, ଶ୍ରଦ୍ଧାଭରିତ ଭାବରେ ନମସ୍କାର କଲେ।

ସଂଧଯାମାସ ଭୈଷଜ୍ଯୈର୍ଵିଷ୍ଣା ଵଦନା ସତୀ

ସେ ସତୀ ନାରୀ, ବିଷ୍ଣାଙ୍କ ମୁହଁରେ ଔଷଧ ଲଗାଇଲେ।

ଉଵାଚ ତାଂ ମହାଦେଵଃ ସିଦ୍ଧାନାଂ ପ୍ରଵରୋ ଽସ୍ମ୍ଯହମ୍

ମହାଦେବ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, ‘ମୁଁ ସିଦ୍ଧମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।’

ଏଷୈଵ ଦେଵତା ମହ୍ଯଂ ଧାରଯାମି ସଦୈଵ ତତ୍

‘ଏହି ଦେବୀ ମୋର; ମୁଁ ସଦା ତାଙ୍କୁ ଧାରଣ କରେ।’

ତାଡଯାଞ୍ଚକ୍ରିରେ ଦଣ୍ଡୈର୍ଲୋଷ୍ଟିଭିର୍ମୁଷ୍ଟିଭିଦ୍ଵିଜାଃ

ଦ୍ୱିଜମାନେ ଲଠି, ମାଟି ଓ ମୁଷ୍ଟିରେ ମାଡ଼ିଲେ।

ପ୍ରୋଚୁରେତଦ୍ ଭଵାଂଲ୍ଲିଙ୍ଗମୁତ୍ପାଟଯତୁ ଦୁର୍ମତେ

‘ଏହି ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତି ଭଗବାନଙ୍କ ଲିଙ୍ଗକୁ ଉଖାଡ଼ିଦିଅ।’

ଯୁଷ୍ମାକଂ ମାମକେ ଲିଙ୍ଗେ ଯଦି ଦ୍ଵେଷୋ ଽଭିଜାଯତେ

‘ମୋର ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତି ତୁମମାନେ ମନେ ଦ୍ୱେଷ ଜନ୍ମିଲେ—’

ନାପଶ୍ଯଂସ୍ତତ୍କ୍ଷଣେନେଶଂ କେଶଵଂ ଲିଙ୍ଗମେଵ ଚ

ସେହି କ୍ଷଣରେ, ମୁଁ ଭଗବାନ, କେଶବ କିମ୍ବା ଲିଙ୍ଗକୁ ଦେଖିପାରିଲିନି।

ନିଷ୍ପ୍ରଭାଶ୍ଚ ଗ୍ରହାଃ ସର୍ଵେ ଚୁକ୍ଷୁଭେ ଚ ମହୋଦଧିଃ

ସମସ୍ତ ଗ୍ରହର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ହରାଇଗଲା, ବଡ଼ ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲା।

କଥଯାମାସ ଵିପ୍ରାଣାଂ ଭଯାଦାକୁଲିତେକ୍ଷଣା

ଭୟରେ ଆକୁଳ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ।

ଭିକ୍ଷମାଣଃ ଶିଵୋ ନୂନଂ ଦୃଷ୍ଟୋ ଽସ୍ମାକଂ ଗୃହେଷ୍ଵିତି

‘ନିଶ୍ଚୟ, ଭିକ୍ଷା ମାଗୁଥିବା ଶିବଙ୍କୁ ଆମ ଘରେ ଦେଖାଯାଇଛି।’

ସର୍ଵେ ଜଗ୍ମୁର୍ମହାଯୋଗଂ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଵିଶ୍ଵସଂଭଵମ୍

ସମସ୍ତେ ମହାଯୋଗୀ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଉତ୍ପତ୍ତିକାରଣ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।