କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

ମତ୍ତମାତଙ୍ଗଗାମନୋ ଦିଗ୍ଵାସା ଜଗଦୀଶ୍ଵରଃ

ମଦମସ୍ତ ହାତୀ ପରି ଚାଲି, ଦିଗ୍ବାସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଈଶ୍ୱର।

ଦଧାନୋ ଭଗଵାନୀଶଃ ସମାଗଚ୍ଛତି ସସ୍ମିତଃ

ଭଗବାନ ଈଶ୍ୱର ହସି ହସି, ନିଜ ଗୁଣ ଧାରଣ କରି, ଆଗକୁ ଆସିଲେ।

ସ୍ତ୍ରୀଵେଷଂ ଵିଷ୍ଣୁରାସ୍ଥାଯ ସୋ ଽନୁଗଚ୍ଛତି ଶୂଲିନମ୍

ବିଷ୍ଣୁ ଜନାନୀର ଭୂମିକା ନେଇ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।

ଶୁଚିସ୍ମିତଂ ସୁପ୍ରସନ୍ନଂ ରଣନ୍ନୁପୁରକଦ୍ଵଯମ୍

ପବିତ୍ର ହସ, ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ମୁହଁ, ଦୁଇଟି ନୂପୁର ଝଙ୍କାର କରୁଥିଲା।

ଉଦାରହଂସଚଲନଂ ଵିଲାସି ସୁମନୋହରମ୍

ଉଦାର ହଂସ ଚାଳ, ଲୀଳାମୟ ଓ ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ।

ଚଚାର ହରିଣା ଭିକ୍ଷାଂ ମାଯଯା ମୋହଯନ୍ ଜଗତ୍

ହରି ମାୟାରେ ଜଗତକୁ ଭ୍ରମିତ କରି, ଭିକ୍ଷା ମାଗିବାକୁ ଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଲେ।

ମାଯଯା ମୋହିତା ନାର୍ଯୋ ଦେଵଦେଵଂ ସମନ୍ଵଯୁଃ

ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ ନାରୀମାନେ ଦେବଦେବଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।

ସହୈଵ ତେନ କାମାର୍ତା ଵିଲାସିନ୍ଯଶ୍ଚରନ୍ତିହି

ତାଙ୍କ ସହିତ, କାମରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ଲୀଳାମୟ ନାରୀମାନେ ଘୁଞ୍ଚି ଚାଲିଲେ।

ଅନ୍ଵଗଚ୍ଛନ୍ ହୃଷୀକେଶଂ ସର୍ଵେ କାମପ୍ରପୀଡିତାଃ

ସମସ୍ତେ, କାମରେ ପୀଡିତ, ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ।

ମିଚ୍ଛନ୍ତ୍ଯଥାଲିଙ୍ଗନମାଚରନ୍ତି

ଏହିଛାଡ଼ି, ଏମାନେ ମିଳନ ଆଶା କରି, ଏକାପରକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରନ୍ତି।

ଭ୍ରୂଭଙ୍ଗମନ୍ଯେ ଵିଚରନ୍ତି ତେନ

ଅନ୍ୟମାନେ ଭୂଉଁ କୁ ଉଠାଇ ଘୁରିଘୁରି ଚାଲନ୍ତି।

ମାଯାନୁଭୂଯନ୍ତ ଇତିଵ ସମ୍ଯକ୍

ସେମାନେ ମାୟାକୁ ସତ୍ୟ ବୋଲି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।

ଯଥୈକଶକ୍ତ୍ଯା ସହ ଦେଵଦେଵଃ

ଯେପରି ଦେବମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ ଏକ ଶକ୍ତି ସହିତ ଅଛନ୍ତି,

ତଦୀଶଵୃତ୍ତାମୃତମାଦିଦେଵଃ

ସେଇ ପ୍ରାଚୀନ ଦେବତାଙ୍କର ଆଚରଣ ଅମୃତ ସମାନ।

ମୋହଯନ୍ତଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ କୋପଂ ସଂଦଧିରେ ଭୃଶମ୍

ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଯିଏ ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ ହେଉଥିଲେ, ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତାଙ୍କ ଉପରେ କ୍ରୋଧ ପ୍ରକାଶ କଲେ।

ଶେଷୁଶ୍ଚ ଶାପୈର୍ଵିଵିଧୈର୍ମାଯଯା ତସ୍ଯ ମୋହିତାଃ

ତାଙ୍କର ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଶାପ ଦେଲେ।

ଯଥାଦିତ୍ଯପ୍ରକାଶେନ ତାରକା ନଭସି ସ୍ଥିତାଃ

ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକରେ ତାରାମାନେ ଆକାଶରେ ରହନ୍ତି,

କୋ ଭଵାନିତି ଦେଵେଶଂ ପୃଚ୍ଛନ୍ତି ସ୍ମ ଵିମୋହିତାଃ

ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଦେବମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ଆପଣ କିଏ?'

ଇଦାନୀଂ ଭାର୍ଯଯା ଦେଶେ ଭଵଦ୍ଭିରିହ ସୁଵ୍ରତାଃ

ଏବେ, ତୁମେ ତୁମ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଏଠାରେ ରୁହ, ହେ ସଦ୍ବ୍ରତମାନେ।

ଊଚୁର୍ଗୃହୀତ୍ଵା ଵସନଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଭାର୍ଯାଂ ତପଶ୍ଚର

ସେମାନେ କହିଲେ, 'ବସ୍ତ୍ର ଧର, ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ତ୍ୟାଗ କର, ଏବଂ ତପସ୍ୟା କର।'

ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଜଗତୋ ଯୋନିଂ ପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଥଂ ଚ ଜନାର୍ଦନମ୍

ସେ ଜଗତର ଉତ୍ସକୁ ଏବଂ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

ତ୍ଯକ୍ତଵ୍ଯା ମମ ଭାର୍ଯେତି ଧର୍ମଜ୍ଞୈଃ ଶାନ୍ତମାନସୈଃ

'ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ'—ଏହିପରି ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ଶାନ୍ତ ମନ ଥିବାମାନେ କହନ୍ତି।

ଅସ୍ମାଭିରେଷା ସୁଭଗା ତାଦୃଶୀ ତ୍ଯାଗମର୍ହତି

'ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଭାଗ୍ୟବତୀ ଏପରି ଯେ, ତାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ।'

ନାହମେନାମପି ତଥା ଵିମୁଞ୍ଚାମି କଦାଚନ

ମୁଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଭାବରେ ତାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବି ନାହିଁ।

ଉକ୍ତଂ ହ୍ଯସତ୍ଯଂ ଭଵତା ଗମ୍ଯତାଂ କ୍ଷିପ୍ରମେଵ ହି

'ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ସେଠି ସତ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏଉଁ ସହଜରେ ଚାଲିଯାଅ!'

ଭଵତାଂ ପ୍ରତିଭାତ୍ଯେଷେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାସୌ ଵିଚଚାର ହ

'ଏହା ତୁମେ ଭାବୁଛ' ବୋଲି କହି, ସେ ଘୁରିଘୁରି ଚାଲିଲେ।

ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯାଶ୍ରମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଭିକ୍ଷାର୍ଥୋ ପରମେଶ୍ଵରଃ

ପରମେଶ୍ୱର ବସିଷ୍ଠଙ୍କର ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରମକୁ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା ପାଇଁ ଗଲେ।

ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ପ୍ରିଯା ଭାର୍ଯା ପ୍ରତ୍ଯୁଦ୍ଗମ୍ଯ ନନାମ ନମ୍

ବଶିଷ୍ଠଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଭାର୍ଯ୍ୟା ଆଗକୁ ଆସି, ଶ୍ରଦ୍ଧାଭରିତ ଭାବରେ ନମସ୍କାର କଲେ।

ସଂଧଯାମାସ ଭୈଷଜ୍ଯୈର୍ଵିଷ୍ଣା ଵଦନା ସତୀ

ସେ ସତୀ ନାରୀ, ବିଷ୍ଣାଙ୍କ ମୁହଁରେ ଔଷଧ ଲଗାଇଲେ।