କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାପି ଦେଵମୀଶାନଂ ନୃତ୍ଯତି ସ୍ମ ପୁନଃ ପୁନଃ

ଦେବ ଈଶାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ପୁନିପୁନି ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ।

ସ୍ଵକଂ ଦେହଂ ଵିଦାର୍ଯାସ୍ମୈ ଭସ୍ମରାଶିମଦର୍ଶଯତ୍

ସେ ନିଜ ଦେହକୁ ଫାଟି ଏକ ଛାର ରାଶି ଦେଖାଇଲେ।

ମାହାତ୍ମ୍ଯମେତତ୍ ତପସସ୍ତ୍ଵାଦୃଶୋ ଽନ୍ଯୋ ଽପି ଵିଦ୍ଯତେ

ତୁମର ଭଳି ତପସ୍ୟାର ମହିମା ଅନ୍ୟ କାହାରି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।

ନ ଯୁକ୍ତଂ ତାପସସ୍ଯୈତତ୍ ତ୍ଵତ୍ତୋପ୍ଯତ୍ରାଧିକୋ ହ୍ଯହମ୍

ଏହା ଏକ ତାପସ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏଥିରେ ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ଅଧିକ।

ଆସ୍ଥାଯ ପରମଂ ଭାଵଂ ନନର୍ତ ଜଗତୋ ହରଃ

ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କୁ ନାଶ କରୁଥିବା ହର, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭାବ ଧାରଣ କରି ନୃତ୍ୟ କଲେ।

ଦଂଷ୍ଟ୍ରାକରାଲଵଦନୋ ଜ୍ଵାଲାମାଲୀ ଭଯଙ୍କରଃ

ଦାଢ଼ିଆ ଦାନ୍ତ ଓ ଅଗ୍ନିମାଳା ସହିତ ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲା।

ସୂର୍ଯାଯୁତସମପ୍ରଖ୍ଯାଂ ପ୍ରସନ୍ନଵଦନାଂ ଶିଵାମ୍

ସେ ଶିବାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ମୁହଁ ଦଶ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ୱଳ ଏବଂ ଶାନ୍ତ।

ନନାମ ଶିରସା ରୁଦ୍ରଂ ରୁଦ୍ରାଧ୍ଯାଯଂ ଜପନ୍ ଵଶୀ

ସଂଯମୀ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ରୁଦ୍ରସ୍ତୁତି ପଢ଼ିଲେ।

ପୂର୍ଵଵେଷଂ ସ ଜଗ୍ରାହ ଦେଵୀ ଚାନ୍ତର୍ହିତାଭଵତ୍

ସେ ପୁରୁଣା ଆକୃତି ଧାରଣ କଲେ ଏବଂ ଦେବୀ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

ନ ଭେତଵ୍ଯଂ ତ୍ଵଯା ଵତ୍ସ ପ୍ରାହ କିଂ ତେ ଦଦାମ୍ଯହମ୍

"ବତ୍ସ, ତୁମେ ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ," ସେ କହିଲେ, "ମୁଁ କଣ ଦେଉଛି କୁହ।"

ଵିଜ୍ଞାପଯାମାସ ତଦା ହୃଷ୍ଟଃ ପ୍ରଷ୍ଟୁମନା ମୁନିଃ

ତାପରେ ଖୁସି ହୋଇ, ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ମୁନି ନିଜ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କଲେ।

କିମେତଦ୍ ଭଗଵଦ୍ରୂପଂ ସୁଘୋରଂ ଵିଶ୍ଵତୋମୁଖମ୍

"ଭଗବାନ୍କର ଏହି ଭୟାନକ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମୁହଁ ଥିବା ରୂପ କଣ?"

ଅନ୍ତର୍ହିତେଵ ସହସା ସର୍ଵମିଚ୍ଛାମି ଵେଦିତୁମ୍

"ଆପଣ ହଠାତ୍ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, ମୁଁ ସବୁକିଛି ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ।"

ମହେଶଃ ସ୍ଵାତ୍ମନୋ ଯୋଗଂ ଦେଵୀଂ ଚ ତ୍ରିପୁରାନଲଃ

ମହେଶ୍ୱର ନିଜ ଆତ୍ମାଙ୍କର ଯୋଗ ଅଟୁଟ ରଖନ୍ତି, ଦେବୀ ହେଉଛନ୍ତି ସେଇ ଅଗ୍ନି ଯେଉଁଠାରେ ତ୍ରିପୁରାକୁ ଦହିଦେଇଥିଲେ।

ଦାହକଃ ସର୍ଵପାପାନାଂ କାଲଃ କାଲକରୋ ହରଃ

ସେ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦହିଦେଇଥିବା, ସମୟ ଓ ସମୟକୁ ନିର୍ମାଣ କରୁଥିବା ହରା।

ସୋ ଽନ୍ତର୍ଯାମୀ ସ ପୁରୁଷୋ ହ୍ଯହଂ ଵୈ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ

ସେ ହେଉଛନ୍ତି ସବୁଙ୍କ ମନରେ ବସିଥିବା ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ, ସେଇ ପୁରୁଷ; ମୁଁ ହେଉଛି ସେଇ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁରୁଷ।

ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ମୁନିର୍ଭିଶକ୍ତିର୍ଜଗଦ୍ଯୋନିଃ ସନାତନୀ

ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶକ୍ତି, ଏବଂ ସନାତନ ଜଗତର ମୂଳ ଭାବେ କହନ୍ତି।

ନାରାଯଣଃ ପରୋ ଽଵ୍ଯକ୍ତୋ ମାଯାରୂପ ଇତି ଶ୍ରୁତିଃ

ଶ୍ରୁତି କହେ—ନାରାୟଣ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଅପ୍ରକଟ ଏବଂ ମାୟାର ରୂପ।

ଯୋଜଯାମି ପ୍ରକୃତ୍ଯାହଂ ପୁରୁଷଂ ପଞ୍ଚଵିଂଶକମ୍

ମୁଁ ପ୍ରକୃତି ସହିତ ପୁରୁଷ, ଅର୍ଥାତ୍ ପଞ୍ଚବିଂଶତି ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଏକତ୍ର କରେ।

ସୃଜତ୍ଯଶେଷମେଵେଦଂ ସ୍ଵମୂର୍ତେଃ ପ୍ରକୃତେରଜଃ

ପ୍ରକୃତିର ରଜୋଗୁଣ ଦ୍ୱାରା, ନିଜ ରୂପରେ ସେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।

ତଵୈତତ୍ କଥିତଂ ସମ୍ଯକ୍ ସ୍ତ୍ରଷ୍ଟ୍ଵତ୍ଵଂ ପରମାତ୍ମନଃ

ତୁମେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିବା ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ଠିକ୍ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି।

ସମାସ୍ଥାଯ ପରଂ ଭାଵଂ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ରୁଦ୍ରୋ ମନୀଷିଭିଃ

ଉଚ୍ଚତମ ଭାବକୁ ଅନୁଭବ କରି, ମନୀଷୀମାନେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଏହିପରି କହିଛନ୍ତି।

ଦୃଷ୍ଟା ହି ଭଵତା ନୂନଂ ଵିଦ୍ଯାଦେହସ୍ତ୍ଵହଂ ତତଃ

ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମେ ଏହାକୁ ଦେଖିଛ, ତେଣୁ ମୁଁ ଜ୍ଞାନର ଦେହ ଧାରଣ କରିଛି।

ଵିଷ୍ଣୁର୍ବ୍ରହ୍ମା ଚ ଭଗଵାନ୍ ରୁଦ୍ରଃ କାଲ ଇତି ଶ୍ରୁତିଃ

ଶ୍ରୁତି କହେ—ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ଭଗବାନ, ରୁଦ୍ର ଓ କାଳ—ଏହିମାନେ।

ତଦାତ୍ମକଂ ତଦଵ୍ଯକ୍ତଂ ତଦକ୍ଷରମିତି ଶ୍ରୁତିଃ

ଶ୍ରୁତି କହେ—ସେ ତାଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ, ସେ ଅପ୍ରକଟ, ସେ ଅବିନାଶୀ।

ଆକାଶଂ ନିଷ୍କଲଂ ବ୍ରହ୍ମ ତସ୍ମାଦନ୍ଯନ୍ନ ଵିଦ୍ଯତେ

ଆକାଶ ହେଉଛି ନିର୍ବିଭାଗ ବ୍ରହ୍ମ, ଏହାଠାରୁ ଅଲଗା କିଛି ନାହିଁ।

ସଂପୂଜ୍ଯୋ ଵନ୍ଦନୀଯୋ ଽହଂ ତତସ୍ତଂ ପଶ୍ଯ ଶାଶ୍ଵତମ୍

ଏହିଠାରେ ମୋତେ ପୂଜିବା ଓ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ; ଏହିପରି ଶାଶ୍ୱତଙ୍କୁ ଦେଖ।

ତତ୍ରୈଵ ଭକ୍ତିଯୋଗେନ ରୁଦ୍ରାମାରାଧଯନ୍ମୁନିଃ

ସେଠାରେ ଭକ୍ତି ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ମୁନି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।

ସଂସେଵ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵପାତକୈଃ

ତାଙ୍କୁ ସେବା କଲେ, ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।