କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

କପାଲଂ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପୂର୍ଵଂ ସ୍ଥାପିତଂ ଦେହଜଂ ଭୁଵି

ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା କପାଳ ଭୂମିରେ ରଖାଯାଇଥିଲା—

ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ମହାଦେଵସ୍ଯ ଧୀମତଃ

ଏହା ଦେବଦେବ, ମହାଦେବ, ଜ୍ଞାନୀ ମହାଦେବଙ୍କର ମହିମା।

ପ୍ରୋଚୁଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଲୋକାଦିଂ କିମେକଂ ତତ୍ତ୍ଵମଵ୍ଯଯମ୍

ସେମାନେ ଶିର ନମାଇ ଲୋକମାନ୍ୟ ଠାକୁରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: 'କେଉଁଟି ଏକ ଅବିନାଶୀ ତତ୍ତ୍ୱ?'

ଅଵିଜ୍ଞାଯ ପରଂ ଭାଵଂ ସ୍ଵାତ୍ମାନଂ ପ୍ରାହ ଧର୍ଷିଣମ୍

ପରମ ଭାବକୁ ଜାଣିନଥିବା, ସେ ନିଜକୁ ଜୟୀ ବୋଲି କହିଲେ।

ଅନାଦିମତ୍ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ମାମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଵିମୁଚ୍ଯତେ

ଅନାଦି, ପରମ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

ନ ଵିଦ୍ଯତେ ଚାଭ୍ଯଧିକୋ ମତ୍ତୋ ଲୋକେଷୁ କଶ୍ଚନ

ସମସ୍ତ ଜଗତରେ କେହି ମୋତେ ଅଧିକ ନୁହେଁ ।

ପ୍ରୋଵାଚ ପ୍ରହସନ୍ ଵାକ୍ଯଂ ରୋଷତାମ୍ରଵିଲୋଚନଃ

ହସି ହସି, କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ହୋଇ, ସେ ଏହି କଥା କହିଲେ ।

ଅଜ୍ଞାନଯୋଗଯୁକ୍ତସ୍ଯ ନ ତ୍ଵେତଦୁଚିତଂ ତଵ

ଅଜ୍ଞାନରେ ଆବୃତ ଥିବା ପାଇଁ, ଏହି କଥା ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ ।

ନ ମାମୃତେ ଽସ୍ଯ ଜଗତୋ ଜୀଵନଂ ସର୍ଵଦା କ୍ଵଚିତ୍

ମୋ ନାହିଁ ଥିଲେ, ଏହି ଜଗତରେ କେବେ ଜୀବନ ନାହିଁ ।

ମତ୍ପ୍ରେରିତେନ ଭଵତା ସୃଷ୍ଟଂ ଭୁଵନମଣ୍ଡଲମ୍

ମୋର ଆଦେଶରେ, ତୁମେ ଏହି ଜଗତମଣ୍ଡଳ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା ।

ଆଜଗ୍ମୁର୍ଯତ୍ର ତୌ ଦେଵୌ ଵେଦାଶ୍ଚତ୍ଵାର ଏଵ ହି

ସେଠାରେ, ଦୁଇ ଦେବତା ଓ ଚାରିଟି ବେଦ ଆସିଲେ ।

ପ୍ରୋଚୁଃ ସଂଵିଗ୍ନହୃଦଯା ଯାଥାତ୍ମ୍ଯଂ ପରମେଷ୍ଠିନଃ

ଭୟଭିତ ହୃଦୟରେ, ସେମାନେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କର ସତ୍ୟ ସ୍ୱଭାବ କହିଲେ ।

ଯଦାହୁସ୍ତତ୍ପରଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ସ ଦେଵଃ ସ୍ଯାନ୍ମହେଶ୍ଵରଃ

ଯାହାକୁ ସେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱ ଭାବେ କହନ୍ତି, ସେ ଦେବତା ହେଉଛନ୍ତି ମହେଶ୍ୱର ।

ଯମାହୁରୀଶ୍ଵରଂ ଦେଵଂ ସ ଦେଵଃ ସ୍ଯାତ୍ ପିନାକଧୃକ୍

ଯାହାକୁ ସେମାନେ ଈଶ୍ୱର ଭାବେ କହନ୍ତି, ସେ ଦେବତା ହେଉଛନ୍ତି ପିନାକଧରୀ ।

ଯୋଗିଭିର୍ଵିଦ୍ଯତେ ତତ୍ତ୍ଵଂ ମହାଦେଵଃ ସ ଶଙ୍କରଃ

ଯୋଗୀମାନେ ଯାହାକୁ ତତ୍ତ୍ୱ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି, ସେ ମହାଦେବ ହେଉଛନ୍ତି ଶଙ୍କର ।

ମହେଶଂ ପୁରୁଷଂ ରୁଦ୍ରଂ ସ ଦେଵୋ ଭଗଵାନ୍ ଭଵଃ

ମହେଶ, ପୁରୁଷ, ରୁଦ୍ର—ସେ ଦେବତା ହେଉଛନ୍ତି ଭଗବାନ ଭବ ।

ଶ୍ରୁତ୍ଵାହ ପ୍ରହସନ୍ ଵାକ୍ଯଂ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମାପି ଵିମୋହିତଃ

ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା ଭ୍ରମିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ହସି ହସି କଥା କହିଲେ ।

ରମତେ ଭାର୍ଯଯା ସାର୍ଧଂ ପ୍ରମଥୈଶ୍ଚାତିଗର୍ଵିତୈଃ

ସେ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ଅତି ଗର୍ବିତ ପ୍ରମଥମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି ।

ଅମୂର୍ତୋ ମୂର୍ତିମାନ୍ ଭୂତ୍ଵା ଵଚଃ ପ୍ରାହ ପିତାମହମ୍

ଅମୂର୍ତ୍ତ ଥିବା ଦେହ ନେଇ, ସେ ପିତାମହଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ ।

କଦାଚିଦ୍ ରମତେ ରୁଦ୍ରସ୍ତାଦୃଶୋ ହି ମହେଶ୍ଵରଃ

କେବେ କେବେ ରୁଦ୍ର ଏଭଳି ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି—ମହେଶ୍ୱର ଏଭଳି ଅଟୁଟ ।

ସ୍ଵାନନ୍ଦଭୂତା କଥିତା ଦେଵୀ ନାଗନ୍ତୁକା ଶିଵା

ଦେବୀ ଶିବାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ନିଜ ଆନନ୍ଦ ଭାବରେ କହାଯାଇଛି, ସେ ବାହାରୁ ନୁହେଁ ।

ନାଜ୍ଞାନମଗମନ୍ନାଶମୀଶ୍ଵରସ୍ଯୈଵ ମାଯଯା

ଇଶ୍ୱରଙ୍କର ମାୟା ଦ୍ୱାରା, ଅଜ୍ଞାନ କେବେ ତାଙ୍କୁ ଜୟ କରିପାରିଲା ନାହିଁ ।

ପ୍ରାପଶ୍ଯଦଦ୍ଭୁତଂ ଦିଵ୍ଯଂ ପୂରଯନ୍ ଗଗନାନ୍ତରମ୍

ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଆକାଶକୁ ପୂରଣ କରିଥିଲା ।

ଵ୍ଯୋମମଧ୍ଯଗତଂ ଦିଵ୍ଯଂ ପ୍ରାଦୁରାସୀଦ୍ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ

ଆକାଶର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଆକୃତି ପ୍ରକଟ ହେଲା, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଗଣ ।

ତେନ ତନ୍ମଣ୍ଜଲଂ ଘୋରମାଲୋକଯଦନିନ୍ଦିତମ୍

ସେଇ ଦିବ୍ୟ ଆକୃତି ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଦୋଷହୀନ ଜଳର ଏକ ଭାରି ଦେଖିଲେ ।

କ୍ଷଣାଦଦୃଶ୍ଯତ ମହାନ୍ ପୁରୁଷୋ ନୀଲଲୋହିତଃ

କିଛି ମହୁତରେ ଏକ ବଡ଼ ପୁରୁଷ ଦେଖାଗଲା, ଯାହା ନୀଳ ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ ଥିଲେ ।

ତଂ ପ୍ରାହ ଭଗଵାନ୍ ବ୍ରହ୍ମା ଶଙ୍କରଂ ନୀଲଲୋହିତମ୍

ସେ ନୀଳ ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା କଥା କହିଲେ ।

ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵଂ ମହେଶାନ୍ ମାମେଵ ଶରଣଂ ଵ୍ରଜ

ହେ ମହେଶ୍ଵର, ତୁମେ ନିଜକୁ ପ୍ରକଟ କର; ମୋ ପାଖରେ ଆଶ୍ରୟ ନିଅ ।

ପ୍ରାହିଣୋତ୍ ପୁରୁଷଂ କାଲଂ ଭୈରଵଂ ଲୋକଦାହକମ୍

ସେ ଲୋକକୁ ଜଳାଇ ଦେବାକୁ କାଳ ଭୈରବ ନାମକ ପୁରୁଷକୁ ପଠାଇଲେ ।