କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

ସରସ୍ଵତ୍ଯାଂ ଵିଶେଷେଣ ପୁଷ୍କରେଷୁ ଵିଶେଷତଃ

ବିଶେଷକରି ସରସ୍ୱତୀ ଓ ପୁଷ୍କର ତୀରରେ,

ଵେତ୍ରଵତ୍ଯାଂ ଵିପାଶାଯାଂ ଗୋଦାଵର୍ଯାଂ ଵିଶେଷତଃ

ବେତ୍ରବତୀ, ବିପାଶା ଓ ବିଶେଷକରି ଗୋଦାବରୀ ନଦୀ ପାର୍ଶ୍ୱରେ,

ନଦୀନାଂ ଚୈଵ ତୀରେଷୁ ତୁଷ୍ଯନ୍ତି ପିତରଃ ସଦା

ନଦୀମାନଙ୍କ ତୀରରେ ପିତୃମାନେ ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି।

ଗୌଧୂମୈଶ୍ଚ ତିଲୈର୍ମୁଦ୍ଗୈର୍ମାସଂ ପ୍ରୀଣଯତେ ପିତୄନ୍

ଗହୁଁ, ତିଳ ଓ ମୁଗ ଦାନ କଲେ ପିତୃମାନେ ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

ଵିଦାର୍ଯାଶ୍ଚ ଭରଣ୍ଡାଶ୍ଚ ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଲେ ପ୍ରାଦପଯେତ୍

ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ ବିଦାରି ଓ ଭରଣ୍ଡା ମୂଳ ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।

ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧେ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଶୃଙ୍ଗାଟକକଶେରୁକାନ୍

ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ଶୃଙ୍ଗାଟକ ଓ କଶେରୁକା ଦେବା ଉଚିତ।

ଔରଭ୍ରେଣାଥ ଚତୁରଃ ଶାକୁନେନେହ ପଞ୍ଚ ତୁ

ମେଁଡ଼ା ମାଂସ ଦେଇଲେ ଚାରି ମାସ, ପକ୍ଷୀ ମାଂସ ଦେଇଲେ ପାଞ୍ଚ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିତୃମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ରହନ୍ତି।

ଅଷ୍ଟାଵେଣସ୍ଯ ମାଂସେନ ରୌରଵେଣ ନଵୈଵ ତୁ

ଛାଗଳି ମାଂସ ଦେଇଲେ ଆଠ ମାସ, ରୌରବ ମାଂସ ଦେଇଲେ ନଉ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିତୃମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

ଶଶକୂର୍ମର୍ଯୋର୍ମାଂସେନ ମାସାନେକାଦଶୈଵ ତୁ

ଖରା ଓ କୁର୍ମ ମାଂସ ଦେଇଲେ ଏଗାର ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିତୃମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ରହନ୍ତି।

ଵାର୍ଧ୍ରୋଣସସ୍ଯ ମାଂସେନ ତୃପ୍ତିର୍ଦ୍ଵାଦଶଵାର୍ଷିକୀ

ବାର୍ଧ୍ରୋଣ ମାଂସ ଦେଇଲେ ପିତୃମାନେ ବାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

ଆନନ୍ତ୍ଯାଯୈଵ କଲ୍ପନ୍ତେ ମୁନ୍ଯନ୍ନାନି ଚ ସର୍ଵଶଃ

ମୁନିମାନଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ, ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ଭାବେ ଦିଆଯାଏ, ସେଠି ଅନନ୍ତ ଫଳ ମିଳେ।

ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛ୍ରାଦ୍ଧେ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ତଦସ୍ଯାକ୍ଷଯମୁଚ୍ଯତେ

ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଯାହା କିଛି ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ଦିଆଯାଏ, ତାହା ଅକ୍ଷୟ ମନାଯାଏ।

କୂଷ୍ମାଣ୍ଡାଲାବୁଵାର୍ତାକାନ୍ ଭୂସ୍ତୃଣଂ ସୁରସଂ ତଥା

କୁଁଦୁ, ଲାଉ, ବେଗୁନ, ଘାସ ଓ ସୁରସା ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ରାଜମାଷାଂସ୍ତଥା କ୍ଷୀରଂ ମାହିଷଂ ଚ ଵିଵର୍ଜଯେତ୍

ରାଜମା ଓ ମହିଷ ଦୁଧ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ।

ଵର୍ଜଯେତ୍ ସର୍ଵଯତ୍ନେନ ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଲେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ

ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ ଏସବୁକୁ ସବୁଦିନ ଯଥାସମ୍ଭବ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ।

ପିଣ୍ଡାନ୍ଵାହାର୍ଯକଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୁର୍ଯାତ୍ ସୌମ୍ଯମନାଃ ଶୁଚିଃ

ଶୁଭ ମନ ଓ ପବିତ୍ରତା ସହିତ ପିଣ୍ଡ ଓ ରାନ୍ଧା ଭାତ ଦେଇ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

ତୀର୍ଥଂ ତଦ୍ ହଵ୍ଯକଵ୍ଯାନାଂ ପ୍ରଦାନେ ଚାତିଥିଃ ସ୍ମୃତଃ

ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ନିବେଦିତ ଦାନ ସମୟରେ ଅତିଥିକୁ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ।

ଵ୍ରତିନୋ ନିଯମସ୍ଥାଶ୍ଚ ଋତୁକାଲାଭିଗାମିନଃ

ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରତ ଓ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ଓ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଆସନ୍ତି—

ବହ୍ଵୃଚଶ୍ଚ ତ୍ରିସୌପର୍ଣସ୍ତ୍ରିମଧୁର୍ଵାଥ ଯୋ ଭଵେତ୍

ଯିଏ ବହୁ ଋକ୍ ମନ୍ତ୍ର, ତ୍ରିସୌପର୍ଣ୍ଣ, ତ୍ରିମଧୁର ଜାଣନ୍ତି, କିମ୍ବା ଏପରି ଯୋଗ୍ୟତା ଥାଏ—

ଅଥର୍ଵଶିରସୋ ଽଧ୍ଯେତା ରୁଦ୍ରାଧ୍ଯାଯୀ ଵିଶେଷତଃ

ଯିଏ ଅଥର୍ବଶିରସ୍ ଓ ବିଶେଷକରି ରୁଦ୍ରାଧ୍ୟାୟ ପାଠ କରନ୍ତି—

ମନ୍ତ୍ରବ୍ରାହ୍ମଣଵିଚ୍ଚୈଵ ଯଶ୍ଚ ସ୍ଯାଦ୍ ଧର୍ମପାଠକଃ

ଯିଏ ମନ୍ତ୍ର ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜାଣନ୍ତି, କିମ୍ବା ଧର୍ମ ଶାସ୍ତ୍ର ପାଠ କରନ୍ତି—

ବ୍ରହ୍ମଦେଯାନୁସଂତାନୋ ଗର୍ଭଶୁଦ୍ଧଃ ସହସ୍ରଦଃ

ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦାନ ଦେବା ପରମ୍ପରା ଅଛି, ଯେଉଁ ଗର୍ଭ ପବିତ୍ର ଓ ଯିଏ ହଜାର ଗୁଣା ଦାନ କରେ, ସେଉଁଠି ଜନ୍ମ ନେବାକୁ ଉଚିତ।

ଗୁରୁଦେଵାଗ୍ନିପୂଜାସୁ ପ୍ରସକ୍ତୋ ଜ୍ଞାନତତ୍ପରଃ

ଯିଏ ଗୁରୁ, ଦେବତା ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପୂଜାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖେ, ଏବଂ ଜ୍ଞାନରେ ମନ ଲଗାଇଥାଏ, ସେ ପବିତ୍ର ଅଟେ।

ମହାଦେଵାର୍ଚନରତୋ ଵୈଷ୍ଣଵଃ ପଙ୍କ୍ତିପାଵନଃ

ଯିଏ ମହାଦେବଙ୍କ ପୂଜାରେ ଲାଗିଥାଏ, ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ଓ ଭୋଜନ ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ପବିତ୍ର କରେ, ସେ ଉତ୍ତମ।

ସତ୍ରିଣୋ ଦାନନିରତା ଵିଜ୍ଞେଯାଃ ପଙ୍କ୍ତିପାଵନାଃ

ଯେମାନେ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି ଓ ଦାନରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଭୋଜନ ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି।

ସାଵିତ୍ରୀଜାପନିରତା ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ ପଙ୍କ୍ତିପାଵନାଃ

ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସାବିତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ପାଠରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଭୋଜନ ଶୃଙ୍ଖଳା ପବିତ୍ର କରନ୍ତି।

ଅଗ୍ନିଚିତ୍ସ୍ନାତକା ଵିପ୍ରା ଵିଜ୍ଞେଯାଃ ପଙ୍କ୍ତିପାଵନାଃ

ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅଗ୍ନିବେଦୀ ତିଆରି କରି ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଭୋଜନ ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି।

ଅଧ୍ଯାତ୍ମଵିନ୍ମୁନିର୍ଦାନ୍ତୋ ଵିଜ୍ଞେଯଃ ପଙ୍କ୍ତିପାଵନଃ

ଯିଏ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣିଛନ୍ତି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରିଛନ୍ତି, ସେ ମୁନି ଭୋଜନ ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି।

ଶ୍ରଦ୍ଧାଲୁଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧନିରତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ପଙ୍କ୍ତିପାଵନଃ

ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ୍ ଓ ପିତୃକର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥାଏ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୋଜନ ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ପବିତ୍ର କରେ।