କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

ଭୂତଯଜ୍ଞଃ ସ ଵୈ ଜ୍ଞେଯୋ ଭୂତିଦଃ ସର୍ଵଦେହିନାମ୍

ଏହି ଭୂତ ଯଜ୍ଞ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ପୋଷଣ ଦେଉଥାଏ।

ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଭୂମୌ ବଲିଂ ତ୍ଵନ୍ନଂ ପକ୍ଷିଭ୍ଯୋ ଽଥ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ

ପୃଥିବୀ ଉପରେ ବଳି ଭାବରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ।

ଭୂତଯଜ୍ଞସ୍ତ୍ଵଯଂ ନିତ୍ଯଂ ସାଯଂ ପ୍ରାତର୍ଵିଧୀଯତେ

ଏହି ଭୂତ ଯଜ୍ଞ ପ୍ରତିଦିନ ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପ୍ରଭାତରେ କରିବା ଉଚିତ।

ନିତ୍ଯଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ତଦୁଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ପିତୃଯଜ୍ଞୋ ଗତିପ୍ରଦଃ

ନିତ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପିତୃ ଯଜ୍ଞ ଭାବରେ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି, ଯାହା ଉନ୍ନତି ଦେଉଥାଏ।

ଵେଦତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥଵିଦୁଷେ ଦ୍ଵିଜାଯୈଵୋପପାଦଯେତ୍

ଏହି ଯଜ୍ଞ ବେଦର ତତ୍ତ୍ୱ ଅର୍ଥ ଜାଣିଥିବା ଦ୍ୱିଜକୁ ଦେବା ଉଚିତ।

ମନୋଵାକ୍କର୍ମଭିଃ ଶାନ୍ତମାଗତଂ ସ୍ଵଗୃହ ତତଃ

ମନ, କଥା ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଶାନ୍ତ ରଖି ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିବା ପରେ,

ଦଦ୍ଯାଦତିଥଯେ ନିତ୍ଯଂ ବୁଧ୍ଯେତ ପରମେଶ୍ଵରମ୍

ପ୍ରତିଦିନ ଅତିଥିକୁ ଦେବା ଓ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିବା ଉଚିତ।

ପୁଷ୍କଲଂ ହନ୍ତକାରଂ ତୁ ତଚ୍ଚତୁର୍ଗୁଣମୁଚ୍ଯତେ

ଏହା ପ୍ରଚୁର ଓ ନଷ୍ଟକାରୀ, ଚାରିପ୍ରକାର ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଏ।

ଅଭ୍ଯାଗତାନ୍ ଯଥାଶକ୍ତି ପୂଜଯେଦତିଥିଂ ଯଥା

ଯେଉଁଠି ଅତିଥି ଆସନ୍ତି, ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ତାଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଆଦର କରିବା ଉଚିତ।

ଦଦ୍ଯାଦନ୍ନଂ ଯଥାଶକ୍ତି ତ୍ଵର୍ଥିଭ୍ଯୋ ଲୋଭଵର୍ଜିତଃ

ଯେଉଁଠି ଆବଶ୍ୟକ ଅଛି, ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଲୋଭ ଛାଡି ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ।

ଭୁଞ୍ଜୀତ ବନ୍ଧୁଭିଃ ସାର୍ଧଂ ଵାଗ୍ଯତୋ ଽନ୍ନମକୁତ୍ସଯନ୍

ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ଏକାଠି ବସି, ଆଦର ଭାବରେ କଥା କରି, ଖାଦ୍ୟକୁ ଅପମାନ ନକରି ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ।

ଭୃଞ୍ଜୀତ ଚେତ୍ ସ ମୂଢାତ୍ମା ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିଂ ସଗଚ୍ଛତି

ଯଦି ସେ ମୂଢ଼ ଆତ୍ମା ଖାଏ, ତେବେ ସେ ପଶୁ ଜନ୍ମ ପାଏ।

ନାଶଯତ୍ଯାଶୁ ପାପାନି ଦେଵାନାମର୍ଚନଂ ତଥା

ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜା ମଧ୍ୟ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ପାପକୁ ନଷ୍ଟ କରେ।

ଭୁଙ୍କ୍ତେ ସ ଯାତି ନରକାନ୍ ଶୂକରେଷ୍ଵଭିଜାଯତେ

ସେ ଯଦି ଖାଏ, ତେବେ ନରକକୁ ଯାଏ ଏବଂ ପୁଣି ଶୁଅର ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।

ଭୁଞ୍ଜୀତ ସ୍ଵଜନୈଃ ସାର୍ଧଂ ସଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍

ସେ ନିଜ ଲୋକମାନଙ୍କ ସହିତ ଖାଇଲେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।

ଆସୀନସ୍ତ୍ଵାସନେ ଶୁଦ୍ଧେ ଭୂମ୍ଯାଂ ପାଦୌ ନିଧାଯ ତୁ

ପବିତ୍ର ଆସନରେ ବସି, ପାଦ ଭୂମିରେ ରଖିବା ଉଚିତ।

ଶ୍ରିଯଂ ପ୍ରତ୍ଯଙ୍ମୁଖୋ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଋତଂ ଭୁଙ୍କ୍ତେ ଉଦଙ୍ମୁଖାଃ

ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଧନ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ସତ୍ୟ ଭୋଗ କରନ୍ତି।

ଉପଵାସେନ ତତ୍ତୁଲ୍ଯଂ ମନୁରାହ ପ୍ରଜାପତିଃ

ମନୁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ, କହିଛନ୍ତି ଏହା ଉପବାସ ସମାନ।

ଆଚମ୍ଯାର୍ଦ୍ରାନନୋ ଽକ୍ରୋଧଃ ପଞ୍ଚାର୍ଦ୍ରେ ଭୋଜନଂ ଚରେତ୍

ପାଣି ପିଇ ମୁଁହ ଭିଜାଇ, କ୍ରୋଧ ଛାଡ଼ି, ପାଞ୍ଚଟି ଭିଜା ଜିନିଷ ସହିତ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ।

ଅମୃତୋପସ୍ତରଣମସୀତ୍ଯାପୋଶାନକ୍ରିଯାଂ ଚରେତ୍

‘ତୁମେ ଅମୃତର ଆବରଣ’ ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପାଣି ଛିଟିବା କରିବା ଉଚିତ।

ଅପାନାଯ ତତୋ ହୁତ୍ଵା ଵ୍ଯାନାଯ ତଦନନ୍ତରମ୍

ତାପରେ, ଆପାନକୁ ଓ ତାପରେ ବ୍ୟାନକୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଵିଜ୍ଞାଯ ତତ୍ତ୍ଵମେତେଷାଂ ଜୁହୁଯାଦାତ୍ମନି ଦ୍ଵିଜଃ

ଏହାମାନଙ୍କର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ଜାଣି, ଦ୍ୱିଜ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଏହି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଧ୍ଯାତ୍ଵା ତନ୍ମନସା ଦେଵମାତ୍ମାନଂ ଵୈ ପ୍ରଜାପତିମ୍

ମନେ ଦେବତା, ଆତ୍ମା ଏବଂ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଆଚାନ୍ତଃ ପୁନରାଚାମେଦାଯଂ ଗୌରିତି ମନ୍ତ୍ରତଃ

ମୁଁହ ଧୋଇ, ପୁଣି ‘ଏହି ଗାଈ’ ବୋଲି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ମୁଁହ ଧୋଇବା ଉଚିତ।

ପ୍ରାଣାନାଂ ଗ୍ରନ୍ଥିରସୀତ୍ଯାଲଭେଦ୍ ହୃଦଯଂ ତତଃ

‘ତୁମେ ପ୍ରାଣର ଗଠି’ ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ତାପରେ ହୃଦୟକୁ ଛୁଇଁବା ଉଚିତ।

ନିଃ ସ୍ତ୍ରଵଯେଦ୍ ହସ୍ତଜଲମୂର୍ଧ୍ଵହସ୍ତଃ ସମାହିତଃ

ହାତ ଉପରକୁ ଉଠାଇ, ମନ ଏକାଗ୍ର କରି, ହାତରୁ ପାଣି ଝରିବା ଦେବା ଉଚିତ।

ଅଥାକ୍ଷରେଣ ସ୍ଵାତ୍ମାନଂ ଯୋଜଯେଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଣେତି ହି

ତାପରେ ଅକ୍ଷର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ବ୍ରହ୍ମ ସହିତ ଏକତ୍ର କରିବା ଉଚିତ।

ଯୋ ଽନେନ ଵିଧିନା କୁର୍ଯାତ୍ ସ ଯାତି ବ୍ରହ୍ମଣଃ କ୍ଷଯମ୍

ଏହି ବିଧିରେ ଯିଏ କରେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମର ନିବାସକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।

ସାଯଂପ୍ରାପର୍ନାନ୍ତରା ଵୈ ସଂଧ୍ଯାଯାଂ ତୁ ଵିଶେଷତଃ

ସଂଧ୍ୟାବେଳେ, ଦୁଇ ଭୋଜନ ମଧ୍ୟରେ, ବିଶେଷ କରି ସଂଧ୍ୟା ସମୟରେ।