ଵିଜ୍ଞାଯାର୍ଥଂ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସ ଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍
ଏହାର ଅର୍ଥ ବୁଝିଲେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ନ ଗାଯତ୍ର୍ଯାଃ ପରଂ ଜପ୍ଯମେତଦ୍ ଵିଜ୍ଞାଯ ମୁଚ୍ଯତେ
ଗାୟତ୍ରୀଠାରୁ ଉପରେ କୌଣସି ଜପ ନାହିଁ; ଏହାକୁ ବୁଝିଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ଆଷାଢ୍ଯାଂ ପ୍ରୋଷ୍ଠପଦ୍ଯାଂ ଵା ଵେଦୋପାକରଣଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଆଷାଢ଼ କିମ୍ବା ପ୍ରୋଷ୍ଠପଦ ମାସରେ ବେଦାଧ୍ୟୟନ ଉତ୍ସବ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ଅଧୀଯୀତ ଶୁଚୌ ଦେଶେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସମାହିତଃ
ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଏକାଗ୍ର ମନେ ଶୁଭ୍ର ସ୍ଥାନରେ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ।
ମାଘଶୁକ୍ଲସ୍ଯ ଵା ପ୍ରାପ୍ତେ ପୂର୍ଵାହ୍ନେ ପ୍ରଥମେ ଽହନି
କିମ୍ବା ମାଘ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ଆସିଲେ, ପ୍ରଥମ ଦିନର ସକାଳେ।
ଵେଦାଙ୍ଗାନି ପୁରାଣାନି କୃଷ୍ଣପକ୍ଷେ ଚ ମାନଵମ୍
ବେଦର ଅଙ୍ଗ, ପୁରାଣ ଏବଂ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ ମନୁସ୍ମୃତି ପଢ଼ିବା ଉଚିତ।
ଅଧ୍ଯାପନଂ ଚ କୁର୍ଵାଣୋ ହ୍ଯଭ୍ଯସ୍ଯନ୍ନପି ଯତ୍ନତଃ
ଅଧ୍ୟୟନ କରୁଥିବା ବେଳେ ମଧ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।
ଆକାଲିକମନଧ୍ଯାଯମେତେଷ୍ଵାହ ପ୍ରଜାପତିଃ
ପ୍ରଜାପତି କହିଛନ୍ତି, ଏହି ସମୟଗୁଡ଼ିକୁ ଅଧ୍ୟୟନ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ।
ତଦା ଵିଦ୍ଯାଦନଧ୍ଯାଯମନୃତୌ ଚାଭ୍ରଦର୍ଶନେ
ସେ ସମୟରେ ଅଯୋଗ୍ୟ ଋତୁରେ ଏବଂ ମେଘ ଦେଖାଯିବାବେଳେ ପାଠ ପଢ଼ିବା ନିଷେଧ।
ଏତାନାକାଲିକାନ୍ ଵିଦ୍ଯାଦନଧ୍ଯାଯାନୃତାଵପି
ଏହି ସମୟଗୁଡ଼ିକୁ ଅଯୋଗ୍ୟ ମାନାଯାଏ, ଯେଉଁଠି ଅଯୋଗ୍ୟ ଋତୁ ଥାଏ।
ସଜ୍ଯୋତିଃ ସ୍ଯାଦନଧ୍ଯାଯଃ ଶେଷରାତ୍ରୌ ଯଥା ଦିଵା
ବିଜୁଳି ଚମକୁଥିବାବେଳେ, ରାତିରେ ମଧ୍ୟ ଦିନ ଭଳି ପାଠ ପଢ଼ିବା ନିଷେଧ।
ଧର୍ମନୈପୁଣ୍ଯକାମାନାଂ ପୂତିଗନ୍ଧେ ଚ ନିତ୍ଯଶଃ
ଧର୍ମ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଥିଲେ ସଦା ପାଠ ପଢ଼ିବା ନିଷେଧ।
ଅନଧ୍ଯାଯୋ ରୁଦ୍ଯମାନେ ସମଵାଯେ ଜନସ୍ଯ ଚ
କାହାରୋ କାନ୍ଦିବା ବେଳେ କିମ୍ବା ଲୋକମାନେ ଏକଠା ହେବାବେଳେ ପାଠ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧବୁକ୍ ଚୈଵ ମନସାପି ନ ଚିନ୍ତଯେତ୍
ଅପବିତ୍ର, ଖାଇଥିବା ବେଳେ କିମ୍ବା ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଭୋଗ ଦେଇଥିବା ବେଳେ ମନରେ ମଧ୍ୟ ପାଠ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତ୍ର୍ଯହଂ ନ କୀର୍ତଯେଦ୍ ବ୍ରହ୍ମ ରାଜ୍ଞୋ ରାହୋଶ୍ଚ ସୂତକେ
ରାଜା, ରାହୁ କିମ୍ବା ଜନ୍ମ ସୂତକ ହେଲେ ତିନି ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବେଦ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଵିପ୍ରସ୍ଯ ଵିଦୁଷୋ ଦେହେ ତାଵଦ୍ ବ୍ରହ୍ମ ନ କୀର୍ତଯେତ୍
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦେହରେ ସୂତକ ରହିଛି, ବେଦ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନାଧୀଯୀତାମିଷଂ ଜଗ୍ଧ୍ଵା ସୂତକାନ୍ନାଦ୍ଯମେଵ ଚ
ମାଂସ ଖାଇଥିବା ବେଳେ କିମ୍ବା ଶୋକରେ ଥିବା ଘରର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଥିଲେ ପାଠ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅମାଵାସ୍ଯାଂ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ପୌର୍ଣମାସ୍ଯଷ୍ଟମୀଷୁ ଚ
ଅମାବାସ୍ୟା, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଓ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ପାଠ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅଷ୍ଟକାସୁ ତ୍ଵହୋରାତ୍ରଂ ଋତ୍ଵନ୍ତ୍ଯାସୁ ଚ ରାତ୍ରିଷୁ
ଅଷ୍ଟକା ଦିନରେ ଦିନ ଓ ରାତି ଏବଂ ଋତୁ ଶେଷ ରାତିରେ ପାଠ ପଢ଼ିବା ନିଷେଧ।
ତିସ୍ତ୍ରୋ ଽଷ୍ଟକାଃ ସମାଖ୍ଯାତା କୃଷ୍ଣପକ୍ଷେତୁ ସୂରିଭିଃ
ପଣ୍ଡିତମାନେ କହିଛନ୍ତି, କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ ତିନିଟି ଅଷ୍ଟକା ଦିନ ଅଛି।
କଦାଚିଦପି ନାଧ୍ଯେଯଂ କୋଵିଦାରକପିତ୍ଥଯୋଃ
କେବେ ବି କୋବିଦାର କିମ୍ବା କପିଥ ଗଛ ତଳେ ପାଠ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଆଚାର୍ଯେ ସଂସ୍ଥିତେ ଵାପି ତ୍ରିରାତ୍ରଂ କ୍ଷପଣଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଚଳିଯିବା ପରେ ତିନି ରାତି ଅପବିତ୍ରତା ମନାଯାଏ।
ହିଂସନ୍ତି ରାକ୍ଷସାସ୍ତେଷୁ ତସ୍ମାଦେତାନ୍ ଵିଵର୍ଜଯେତ୍
ଏହି ସମୟରେ ରାକ୍ଷସମାନେ କ୍ଷତି କରନ୍ତି, ତେଣୁ ଏହାକୁ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ୍।
ଉପାକର୍ମଣି କର୍ମାନ୍ତେ ହୋମମନ୍ତ୍ରେଷୁ ଚୈଵ ହି
ତଥାପି, ପାଠ ଆରମ୍ଭ, କ୍ରିୟା ଶେଷ ଓ ହୋମ ମନ୍ତ୍ର ଦେବାବେଳେ ପାଠ ପଢ଼ିବା ଅନୁମତି ଅଛି।
ଅଷ୍ଟକାଦ୍ଯାସ୍ଵଧୀଯୀତ ମାରୁତେ ଚାତିଵାଯତି
ଅଷ୍ଟକା ଦିନରେ ଏବଂ ବେଶି ବାତାସ ଚାଲିଲେ ପାଠ ପଢ଼ିବା ଯୋଗ୍ୟ।
ନ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରେଷ୍ଵନ୍ଯେଷୁ ପର୍ଵଣ୍ଯେତାନି ଵର୍ଜଯେତ୍
ଅନ୍ୟ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରରେ, ପର୍ବଦିନରେ ଏହି ନିୟମଗୁଡ଼ିକ ଲାଗୁ ହୁଏନା।
ବ୍ରହ୍ମଣାଭିହିତଃ ପୂର୍ଵମୃଷୀଣାଂ ଭାଵିତାତ୍ମନାମ୍
ଏହି କଥା ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ମନ ଥିବା ଋଷିମାନେଙ୍କୁ କୁହାଯାଇଥିଲା।
ସ ସଂମୂଢୋ ନ ସଂଭାଷ୍ଯୋ ଵେଦବାହ୍ଯୋ ଦ୍ଵିଜାତିଭିଃ
ଯେଉଁମାନେ ଏଭଳି ଭ୍ରମିତ ଓ ବେଦରୁ ବାହାରେ, ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଦ୍ୱିଜମାନେ କଥା ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ପାଠମାତ୍ରାଵସନ୍ନସ୍ତୁ ପଙ୍କେ ଗୌରିଵ ସୀଦତି
ଯିଏ କେବଳ ପାଠ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଯାଏ, ସେ ମାଟିରେ ଗୋଅଳି ଭଳି ଡୁବିଯାଏ।
ସସାନ୍ଵଯଃ ଶୂଦ୍ରକଲ୍ପଃ ପାତ୍ରତାଂ ନ ପ୍ରପଦ୍ଯତେ
ଅର୍ଥ ବୁଝିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ସେ ଶୂଦ୍ର ସମାନ, ତେବେ ସେ ଯୋଗ୍ୟତା ପାଉନଥାଏ।