ପ୍ରୀଣାତି ତର୍ପଯନ୍ତ୍ଯେନଂ କାମୈସ୍ତୃପ୍ତାଃ ସଦୈଵ ହି
ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଖୁସି ଥାନ୍ତି।
ସାମାନ୍ଯଧୀତେ ପ୍ରୀଣାତି ଘୃତାହୁତିଭିରନ୍ଵହମ୍
ସାଧାରଣ ପାଠରେ ସେ ପ୍ରତିଦିନ ଘିଅ ଆହୁତି ଦେଇ ସେମାନେକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ।
ଧର୍ମାଙ୍ଗାନି ପୁରାଣାନି ମାଂସୈସ୍ତର୍ପଯତେ ସୁରାନ୍
ଧର୍ମର ଅଙ୍ଗ ଏବଂ ପୁରାଣଗୁଡ଼ିକୁ ପଢ଼ି, ସେ ଦେବତାମାନେକୁ ମାଂସ ଦେଇ ତୃପ୍ତ କରେ।
ଗାଯତ୍ରୀମପ୍ଯଧୀଯୀତ ଗତ୍ଵାରଣ୍ଯଂ ସମାହିତଃ
ଏକାଗ୍ର ମନେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ଗାଯତ୍ରୀଂ ଵୈ ଜପେନ୍ନିତ୍ଯଂ ଜପଯଜ୍ଞଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ
ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ରକୁ ପ୍ରତିଦିନ ଜପ କରିବା ଉଚିତ; ଏହିଠାରେ ଏହାକୁ ଜପଯଜ୍ଞ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଏକତଶ୍ଚତୁରୋ ଵେଦାନ୍ ଗାଯତ୍ରୀଂ ଚ ତଥୈକତଃ
ଏକ ପାଖରେ ଚାରିଟି ବେଦ ରହିଛି, ଅନ୍ୟ ପାଖରେ କେବଳ ଗାୟତ୍ରୀ ଅଛି।
ତତୋ ଽଧୀଯୀତ ସାଵିତ୍ରୀମେକାଗ୍ରଃ ଶ୍ରଦ୍ଧଯାନ୍ଵିତଃ
ତାପରେ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତ ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସାବିତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବା ଉଚିତ।
ମହାଵ୍ଯାହୃତଯସ୍ତିସ୍ତ୍ରଃ ସର୍ଵାଶୁଭନିବର୍ହଣାଃ
ମହାବ୍ୟାହୃତି ତିନିଟି ସମସ୍ତ ଅଶୁଭକୁ ଦୂର କରେ।
ସତ୍ତ୍ଵଂ ରଜସ୍ତମସ୍ତିସ୍ତ୍ରଃ କ୍ରମାଦ୍ ଵ୍ଯାହୃତଯଃ ସ୍ମୃତାଃ
ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜ, ତମ—ଏହି ତିନିଟି କ୍ରମକ୍ରମେ ବ୍ୟାହୃତି ଭାବେ ମନେ ରଖାଯାଏ।
ଏଷ ମନ୍ତ୍ରୋ ମହାଯୋଗଃ ସାରାତ୍ ସାର ଉଦାହୃତଃ
ଏହି ମନ୍ତ୍ରଟି ମହାଯୋଗ, ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱର ସାର ଭାବେ କୁହାଯାଇଛି।
ଵିଜ୍ଞାଯାର୍ଥଂ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସ ଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍
ଏହାର ଅର୍ଥ ବୁଝିଲେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ନ ଗାଯତ୍ର୍ଯାଃ ପରଂ ଜପ୍ଯମେତଦ୍ ଵିଜ୍ଞାଯ ମୁଚ୍ଯତେ
ଗାୟତ୍ରୀଠାରୁ ଉପରେ କୌଣସି ଜପ ନାହିଁ; ଏହାକୁ ବୁଝିଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ଆଷାଢ୍ଯାଂ ପ୍ରୋଷ୍ଠପଦ୍ଯାଂ ଵା ଵେଦୋପାକରଣଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଆଷାଢ଼ କିମ୍ବା ପ୍ରୋଷ୍ଠପଦ ମାସରେ ବେଦାଧ୍ୟୟନ ଉତ୍ସବ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ଅଧୀଯୀତ ଶୁଚୌ ଦେଶେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସମାହିତଃ
ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଏକାଗ୍ର ମନେ ଶୁଭ୍ର ସ୍ଥାନରେ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ।
ମାଘଶୁକ୍ଲସ୍ଯ ଵା ପ୍ରାପ୍ତେ ପୂର୍ଵାହ୍ନେ ପ୍ରଥମେ ଽହନି
କିମ୍ବା ମାଘ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ଆସିଲେ, ପ୍ରଥମ ଦିନର ସକାଳେ।
ଵେଦାଙ୍ଗାନି ପୁରାଣାନି କୃଷ୍ଣପକ୍ଷେ ଚ ମାନଵମ୍
ବେଦର ଅଙ୍ଗ, ପୁରାଣ ଏବଂ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ ମନୁସ୍ମୃତି ପଢ଼ିବା ଉଚିତ।
ଅଧ୍ଯାପନଂ ଚ କୁର୍ଵାଣୋ ହ୍ଯଭ୍ଯସ୍ଯନ୍ନପି ଯତ୍ନତଃ
ଅଧ୍ୟୟନ କରୁଥିବା ବେଳେ ମଧ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।
ଆକାଲିକମନଧ୍ଯାଯମେତେଷ୍ଵାହ ପ୍ରଜାପତିଃ
ପ୍ରଜାପତି କହିଛନ୍ତି, ଏହି ସମୟଗୁଡ଼ିକୁ ଅଧ୍ୟୟନ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ।
ତଦା ଵିଦ୍ଯାଦନଧ୍ଯାଯମନୃତୌ ଚାଭ୍ରଦର୍ଶନେ
ସେ ସମୟରେ ଅଯୋଗ୍ୟ ଋତୁରେ ଏବଂ ମେଘ ଦେଖାଯିବାବେଳେ ପାଠ ପଢ଼ିବା ନିଷେଧ।
ଏତାନାକାଲିକାନ୍ ଵିଦ୍ଯାଦନଧ୍ଯାଯାନୃତାଵପି
ଏହି ସମୟଗୁଡ଼ିକୁ ଅଯୋଗ୍ୟ ମାନାଯାଏ, ଯେଉଁଠି ଅଯୋଗ୍ୟ ଋତୁ ଥାଏ।
ସଜ୍ଯୋତିଃ ସ୍ଯାଦନଧ୍ଯାଯଃ ଶେଷରାତ୍ରୌ ଯଥା ଦିଵା
ବିଜୁଳି ଚମକୁଥିବାବେଳେ, ରାତିରେ ମଧ୍ୟ ଦିନ ଭଳି ପାଠ ପଢ଼ିବା ନିଷେଧ।
ଧର୍ମନୈପୁଣ୍ଯକାମାନାଂ ପୂତିଗନ୍ଧେ ଚ ନିତ୍ଯଶଃ
ଧର୍ମ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଥିଲେ ସଦା ପାଠ ପଢ଼ିବା ନିଷେଧ।
ଅନଧ୍ଯାଯୋ ରୁଦ୍ଯମାନେ ସମଵାଯେ ଜନସ୍ଯ ଚ
କାହାରୋ କାନ୍ଦିବା ବେଳେ କିମ୍ବା ଲୋକମାନେ ଏକଠା ହେବାବେଳେ ପାଠ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧବୁକ୍ ଚୈଵ ମନସାପି ନ ଚିନ୍ତଯେତ୍
ଅପବିତ୍ର, ଖାଇଥିବା ବେଳେ କିମ୍ବା ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ଭୋଗ ଦେଇଥିବା ବେଳେ ମନରେ ମଧ୍ୟ ପାଠ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତ୍ର୍ଯହଂ ନ କୀର୍ତଯେଦ୍ ବ୍ରହ୍ମ ରାଜ୍ଞୋ ରାହୋଶ୍ଚ ସୂତକେ
ରାଜା, ରାହୁ କିମ୍ବା ଜନ୍ମ ସୂତକ ହେଲେ ତିନି ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବେଦ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଵିପ୍ରସ୍ଯ ଵିଦୁଷୋ ଦେହେ ତାଵଦ୍ ବ୍ରହ୍ମ ନ କୀର୍ତଯେତ୍
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦେହରେ ସୂତକ ରହିଛି, ବେଦ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନାଧୀଯୀତାମିଷଂ ଜଗ୍ଧ୍ଵା ସୂତକାନ୍ନାଦ୍ଯମେଵ ଚ
ମାଂସ ଖାଇଥିବା ବେଳେ କିମ୍ବା ଶୋକରେ ଥିବା ଘରର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଥିଲେ ପାଠ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅମାଵାସ୍ଯାଂ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ପୌର୍ଣମାସ୍ଯଷ୍ଟମୀଷୁ ଚ
ଅମାବାସ୍ୟା, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଓ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ପାଠ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅଷ୍ଟକାସୁ ତ୍ଵହୋରାତ୍ରଂ ଋତ୍ଵନ୍ତ୍ଯାସୁ ଚ ରାତ୍ରିଷୁ
ଅଷ୍ଟକା ଦିନରେ ଦିନ ଓ ରାତି ଏବଂ ଋତୁ ଶେଷ ରାତିରେ ପାଠ ପଢ଼ିବା ନିଷେଧ।
ତିସ୍ତ୍ରୋ ଽଷ୍ଟକାଃ ସମାଖ୍ଯାତା କୃଷ୍ଣପକ୍ଷେତୁ ସୂରିଭିଃ
ପଣ୍ଡିତମାନେ କହିଛନ୍ତି, କୃଷ୍ଣପକ୍ଷରେ ତିନିଟି ଅଷ୍ଟକା ଦିନ ଅଛି।