କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

ଭୈକ୍ଷ୍ଯସ୍ଯ ଚରଣଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ପତିତାଦିଷୁ ଵର୍ଜିତମ୍

ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା ପ୍ରଥା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, କିନ୍ତୁ ପତିତ ଓ ଏହା ସଦୃଶ ଲୋକଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି।

ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯାହରେଦ୍ ଭୈକ୍ଷଂ ଗୃହେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଯତୋ ଽନ୍ଵହମ୍

ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ପ୍ରତିଦିନ ଉତ୍ସାହ ଓ ପବିତ୍ରତା ସହିତ ଘରଘରେ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା ଉଚିତ।

ଅଲାଭେ ତ୍ଵନ୍ଯଗେହାନାଂ ପୂର୍ଵଂ ପୂର୍ଵଂ ଵିଵର୍ଜଯେତ୍

ଯଦି ଭିକ୍ଷା ମିଳିନାହିଁ, ତେବେ ପୂର୍ବରୁ ଯାଇଥିବା ଘରଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରମେ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ।

ନିଯମ୍ଯ ପ୍ରଯତୋ ଵାଚଂ ଦିଶସ୍ତ୍ଵନଵଲୋକଯନ୍

ମନ ଓ କଥାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ନ ଚାହିଁ,

ଭୁଞ୍ଜୀତ ପ୍ରଯତୋ ନିତ୍ଯଂ ଵାଗ୍ଯତୋ ଽନନ୍ଯମାନସଃ

ସଦା ଉତ୍ସାହ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ କଥା ସହିତ, ମନକୁ ଅନ୍ୟତର ନ କରି, ଖାଇବା ଉଚିତ।

ଭୈକ୍ଷ୍ଯେଣ ଵ୍ରତିନୋ ଵୃତ୍ତିରୁପଵାସସମା ସ୍ମୃତା

ଯେମାନେ ବ୍ରତ ରଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଭିକ୍ଷା ଉପରେ ଜୀବିକା ରହିବାକୁ ଉପବାସ ସମାନ ମନାଯାଏ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହୃଷ୍ଯେତ୍ ପ୍ରସୀଦେଚ୍ଚ ପ୍ରତିନନ୍ଦେଚ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ

ଦେଖିଲେ ଆନନ୍ଦିତ ହେବା, ପ୍ରସନ୍ନ ହେବା ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଇ ଉତ୍ତର ଦେବା ଉଚିତ।

ଅପୁଣ୍ଯଂ ଲୋକଵିଦ୍ଵିଷ୍ଟଂ ତସ୍ମାତ୍ ତତ୍ପରିଵର୍ଜଯେତ୍

ଯାହା ଅପବିତ୍ର ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘୃଣିତ, ସେଥିରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା ଉଚିତ।

ନାଦ୍ଯାଦୁଦଙ୍ମୁଖୋ ନିତ୍ଯଂ ଵିଧିରେଷ ସନାତନଃ

ସଦା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଏହା ଏକ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ନିୟମ।

ଶୁଚୌ ଦେଶେ ସମାସୀନୋ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଚ ଦ୍ଵିରୁପସ୍ପୃଶେତ୍

ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ବସି, ଭୋଜନ କରିବା ପରେ ଦୁଇଥର ମୁଁହ ଧୋଇବା ଉଚିତ।

ଓଷ୍ଠାଵଲମୋକୌ ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵାସୋ ଵିପରିଧାଯ ଚ

ଠୋଠ ଓ ମୁଁହ ଭିତରକୁ ଛୁଇଁ, ପୁନି ନୂଆ କପଡ଼ା ପିନ୍ଧିବା ଦରକାର।

ଷ୍ଠୀଵିତ୍ଵାଧ୍ଯଯନାରମ୍ଭେ କାସଶ୍ଵାସାଗମେ ତଥା

ଥୁ ଫେଙ୍କି ପାଠ ପଢ଼ିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ, କିମ୍ବା କାଶିଲେ ବା ଗଭୀର ଶ୍ୱାସ ନେଲେ, ତେବେ—

ସଂଧ୍ଯଯୋରୁଭଯୋସ୍ତଦ୍ଵଦାଚାନ୍ତୋ ଽପ୍ଯାଚମେତ୍ ପୁନଃ

ଉଭୟ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ମଧ୍ୟ, ପୂର୍ବରୁ ମୁଁହ ଧୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପୁନି ମୁଁହ ଧୋଇବା ଉଚିତ।

ଆଚାମେଦଶ୍ରୁପାତେ ଵା ଲୋହିତସ୍ଯ ତଥୈଵ ଚ

କାନ୍ଦିଲେ କିମ୍ବା ରକ୍ତ ପଡ଼ିଲେ, ତାପରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁହ ଧୋଇବା ଉଚିତ।

ଆଚାନ୍ତୋ ଽପ୍ଯାଚମେତ୍ ସୁପ୍ତ୍ଵା ସକୃତ୍ସକୃଦଥାନ୍ଯତଃ

ମୁଁହ ଧୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶୋଇ ଉଠିଲେ, ଏକଥର କିମ୍ବା ବାରମ୍ବାର, ଏବଂ ଅନ୍ୟ କାରଣରେ ମଧ୍ୟ ପୁନି ମୁଁହ ଧୋଇବା ଦରକାର।

ସ୍ତ୍ରୀଣାମଥାତ୍ମନଃ ସ୍ପର୍ଶେ ନୀଵୀଂ ଵା ପରିଧାଯ ଚ

ଜଣେ ଜଣେ ନାରୀକୁ ବା ନିଜକୁ ଛୁଇଁଲେ, କିମ୍ବା ନିମ୍ନବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଲେ, ତେବେ—

କେଶାନାଂ ଚାତ୍ମନଃ ସ୍ପର୍ଶେ ଵାସସୋ ଽକ୍ଷାଲିତସ୍ଯ ଚ

ନିଜ କେଶ ଛୁଇଁଲେ, କିମ୍ବା ଅଧୋଧୋଇ ନଥିବା କପଡ଼ା ପିନ୍ଧିଲେ, ତେବେ—

ଶୌଚେପ୍ସୁଃ ସର୍ଵଦାଚାମେଦାସୀନଃ ପ୍ରାଗୁଦଙ୍ମୁଖଃ

ପବିତ୍ରତା ଚାହିଁଲେ, ସବୁବେଳେ ପୂର୍ବ ବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ବସି, ମୁଁହ ଧୋଇବା ଉଚିତ।

ଅକୃତ୍ଵା ପାଦଯୋଃ ଶୌଚମାଚାନ୍ତୋ ଽପ୍ଯଶୁଚିର୍ଭଵେତ୍

ପାଦ ଧୋଇନଥିଲେ, ମୁଁହ ଧୋଇଲେ ମଧ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ ନାହିଁ।

ନ ଚୈଵ ଵର୍ଷଧାରାଭିର୍ନ ତିଷ୍ଠନ୍ ନୋଦ୍ଧୃତୋଦକୈଃ

ବର୍ଷାର ପାଣିରେ, ବା ଦଣ୍ଡା ହୋଇ ବା ଉଠାଇ ଆଣିଥିବା ପାଣିରେ ମୁଁହ ଧୋଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ନ ପାଦୁକାସନସ୍ଥୋ ଵା ବହିର୍ଜାନୁରଥାପି ଵା

ପାଦୁକା ବା ଆସନ ଉପରେ ବସି, ବା ଘୁଁଡ଼ି ବାହାରେ ରଖି, ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଭାବରେ ମୁଁହ ଧୋଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ନାଵୀକ୍ଷିତାଭିଃ ଫେନାଦ୍ଯୈରୁପେତାଭିରଥାପି ଵା

ଫେନ ଭରା କିମ୍ବା ଅପବିତ୍ର ପାଣିରେ, ବା ଅନ୍ୟ ଲୋକ ଦେଖିଥିବା ପାଣିରେ ମୁଁହ ଧୋଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ନ ଚୈଵାଙ୍ଗୁଲିଭିଃ ଶବ୍ଦଂ ନ କୁର୍ଵନ୍ ନାନ୍ଯମାନସଃ

ଆଉ ଆଉଁଳିରେ ଶବ୍ଦ କରି, କିମ୍ବା ମନ ଅନ୍ୟତିରେ ରଖି ମୁଁହ ଧୋଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ନ ପାଣିକ୍ଷୁଭିତାଭିର୍ଵା ନ ବହିଷ୍କକ୍ଷ ଏଵ ଵା

ହାତ ହଲଚଲ କରି ମୁଁହ ଧୋଇବା, କିମ୍ବା ବାହାର ଅଞ୍ଚଳରେ ମୁଁହ ଧୋଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ପ୍ରାଶିତାଭିସ୍ତଥାଵୈଶ୍ଯଃ ସ୍ତ୍ରୀଶୂଦ୍ରୌ ସ୍ପର୍ଶତୋ ଽନ୍ତତଃ

ଯେଉଁ ପାଣି ବୈଶ୍ୟ, ନାରୀ ବା ଶୂଦ୍ର ପିଇଥିବେ, କିମ୍ବା ଛୁଇଁଥିବେ, ସେହି ପାଣିରେ ମୁଁହ ଧୋଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

ଅନ୍ତରାଙ୍ଗୁଷ୍ଠଦେଶିନ୍ଯୋ ପିତୄଣାଂ ତୀର୍ଥମୁତ୍ତମମ୍

ଅଙ୍ଗୁଠି ଓ ତାର ଆଉଁଳି ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପାଣି ପିତୃଗଣଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମନାଯାଏ।

ଅଙ୍ଗୁଲ୍ଯଗ୍ରେ ସ୍ମୃତଂ ଦୈଵଂ ତଦେଵାର୍ଷଂ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍

ଆଉଁଳି ଟିପରେ ଥିବା ପାଣିକୁ 'ଦିବ୍ୟ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହାକୁ 'ଋଷିମାନ୍ୟ' ମଧ୍ୟ କୁହନ୍ତି।

ତଦେଵ ସୌମିକଂ ତୀର୍ଥମେତଜ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ନ ମୁହ୍ଯତି

ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଜାଣିଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ଭ୍ରମିତ ହୁଏ ନାହିଁ; ଏହିଠାରେ ମାତ୍ର ଶୁଭ ତୀର୍ଥ ଅଛି।

କାଯେନ ଵାଥ ଦୈଵେନ ତୁ ପିତ୍ର୍ଯେଣ ଵୈ ଦ୍ଵିଜାଃ

ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଶରୀରରେ କିମ୍ବା ଭାଗ୍ୟରେ କିମ୍ବା ପିତୃପକ୍ଷରେ—