କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

ସ ଏଵ ଦ୍ଵିଵିଧଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ସଗର୍ଭୋ ଽଗର୍ଭ ଏଵ ଚ

ଏହି ଅଭ୍ୟାସକୁ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ବୋଲାଯାଏ—ଏକଟି ଧାରଣ ସହିତ ଓ ଅନ୍ୟଟି ଧାରଣ ବିନା।

ମଧ୍ଯମଃ ପ୍ରାଣସଂରୋଧଃ ଷଟ୍ତ୍ରିଂଶନ୍ମାତ୍ରିକୋତ୍ତମଃ

ମଧ୍ୟମ ଶ୍ୱାସ ନିରୋଧନ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଏହା ଛଅତିରିଶ ଗଣନାରେ ମାପାଯାଏ।

ମନ୍ଦମଧ୍ଯମମୁଖ୍ଯାନାମାନନ୍ଦାଦୁତ୍ତମୋତ୍ତମଃ

ଧୀର, ମଧ୍ୟମ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଧ୍ୟରୁ, ଆନନ୍ଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥା ହୁଏ।

ଏତଦ୍ ଵୈ ଯୋଗିନାମୁକ୍ତଂ ପ୍ରାଣାଯାମସ୍ଯ ଲକ୍ଷଣମ୍

ଏହିଠାରେ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାଣାୟାମର ଲକ୍ଷଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।

ତ୍ରିର୍ଜପେଦାଯତପ୍ରାଣଃ ପ୍ରାଣାଯାମଃ ସ ଉଚ୍ଯତେ

ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ନିରୋଧିତ ଶ୍ୱାସରେ ତିନିଥର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ଏହାକୁ ପ୍ରାଣାୟାମ ବୋଲାଯାଏ।

ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ଯୋଗିଭିର୍ଯତମାନସୈଃ

ଏହି କଥା ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉତ୍ସାହୀ ଯୋଗୀମାନେ କହିଛନ୍ତି।

ସାମ୍ଯେନ ସଂସ୍ଥିତିର୍ଯା ସା କୁମ୍ଭକଃ ପରିଗୀଯତେ

ଯେଉଁ ସମତା ଅବସ୍ଥା ସ୍ଥିର ହୁଏ, ତାହାକୁ କୁମ୍ଭକ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ।

ନିଗ୍ରହଃ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ସଦ୍ଭିଃ ପ୍ରତ୍ଯାହାରସ୍ତୁ ସତ୍ତମାଃ

ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଏହାକୁ ନିଗ୍ରହ ବୋଲନ୍ତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଏହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିବୃତ୍ତି ବୋଲନ୍ତି।

ଏଵମାଦିଷୁ ଦେଶେଷୁ ଧାରଣା ଚିତ୍ତବନ୍ଧନମ୍

ଏପରି ସ୍ଥାନଗୁଡିକରେ, ଧ୍ୟାନ ହେଉଛି ଚିତ୍ତକୁ ଏକାଗ୍ର କରିବା।

ଵୃତ୍ତ୍ଯନ୍ତରୈରସଂସୃଷ୍ଟା ତଦ୍ଧ୍ଯାନଂ ସୂରଯୋ ଵିଦୁଃ

ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଚିନ୍ତାଧାରା ସହିତ ମିଶିନଥିଲେ, ଏହାକୁ ଧ୍ୟାନ ବୋଲି ଋଷିମାନେ ଜାଣନ୍ତି।

ପ୍ରତ୍ଯଯୋ ହ୍ଯର୍ଥମାତ୍ରେଣ ଯୋଗସାଧନମୁତ୍ତମମ୍

ଏକମାତ୍ର ବସ୍ତୁ ଉପରେ ଚିତ୍ତ ଏକାଗ୍ର ହେଲେ, ଏହା ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଯୋଗସାଧନ ହୁଏ।

ଧ୍ଯାନଂ ଦ୍ଵାଦଶକଂ ଯାଵତ୍ ସମାଧିରଭିଧୀଯତେ

ଧ୍ୟାନ ଯେତେବେଳେ ବାରଟି ଚକ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୁଏ, ତାହାକୁ ସମାଧି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ସାଧନାନାଂ ଚ ସର୍ଵେଷାମେତତ୍ସାଧନମୁତ୍ତମମ୍

ସମସ୍ତ ସାଧନାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଏହିଠାରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସାଧନା ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।

ସମାସୀତାତ୍ମନଃ ପଦ୍ମମେତଦାସନମୁତ୍ତମମ୍

ନିଜକୁ ସ୍ଥିର କରି ବସିଲେ, ପଦ୍ମାସନକୁ ଆତ୍ମା ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆସନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଆସୀତାର୍ଧାସନମିଦଂ ଯୋଗସାଧନମୁତ୍ତମମ୍

ଏହି ଅର୍ଧାସନ ଯୋଗ ସାଧନା ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପାୟ।

ସମାସୀତାତ୍ମନଃ ପ୍ରୋକ୍ତମାସନଂ ସ୍ଵସ୍ତିକଂ ପରମ୍

ନିଜକୁ ସ୍ଥିର କରି ବସିଲେ, ସ୍ୱସ୍ତିକ ନାମକ ଆସନକୁ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଅଗ୍ନ୍ଯଭ୍ଯାସେ ଜଲେ ଵାପି ଶୁଷ୍କପର୍ଣଚଯେ ତଥା

ଅଗ୍ନି ପାଖରେ, ଜଳରେ କିମ୍ବା ଶୁଖିଲା ପତ୍ର ଉପରେ ଅଭ୍ୟାସ କଲେ—

ସଶବ୍ଦେ ସଭଯେ ଵାପି ଚୈତ୍ଯଵଲ୍ମୀକସଂଚଯେ

ଶବ୍ଦ ହେଉଛି, ଭୟ ଅଛି, କିମ୍ବା ଅନେକ ଦେଉଳ ବା ପିଲାମାଟି ଥିବା ସ୍ଥାନରେ କେବେ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ନାଚରେଦ୍ ଦେହବାଧେ ଵା ଦୌର୍ମନସ୍ଯାଦିସଂଭଵେ

ଶରୀରରେ କଷ୍ଟ ବା ମନ ଖରାପ ହେବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ କେବେ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ନଦ୍ଯାସ୍ତୀରେ ପୁଣ୍ଯଦେଶେ ଦେଵତାଯତନେ ତଥା

ନଦୀ କୂଳରେ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ—

ଯୁଞ୍ଜୀତ ଯୋଗୀ ସତତମାତ୍ମାନଂ ମତ୍ପରାଯଣଃ

ଯେଉଁ ଯୋଗୀ ମୋତେ ନିରନ୍ତର ଭକ୍ତି କରେ, ସେ ସଦା ନିଜକୁ ଯୋଗରେ ଏକତ୍ର କରିବା ଉଚିତ।

ଗୁରୁଂ ଚୈଵାଥ ମାଂ ଯୋଗୀ ଯୁଞ୍ଜୀତ ସୁସମାହିତଃ

ଯୋଗୀ ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି, ଗୁରୁ ଓ ମୋ ସହିତ ନିଜକୁ ଏକତ୍ର କରିବା ଉଚିତ।

ନାସିକାଗ୍ରେ ସମାଂ ଦୃଷ୍ଟିମୀଷଦୁନ୍ମୀଲିତେକ୍ଷଣଃ

ନାକର ଟିପରେ ଦୃଷ୍ଟି ରଖି, ଚକ୍ଷୁ ହଳକା ଖୋଲି ରଖିବା ଉଚିତ।

ସ୍ଵାତ୍ମନ୍ଯଵସ୍ଥିତଂ ଦେଵଂ ଚିନ୍ତଯେତ୍ ପରମେଶ୍ଵରମ୍

ନିଜ ହୃଦୟରେ ବସିଥିବା ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଧର୍ମକନ୍ଦସମୁଦ୍ଭୂତଂ ଜ୍ଞାନନାଲଂ ସୁଶୋଭନମ୍

ଧର୍ମର ମୂଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଜ୍ଞାନର ତଣ୍ଡିକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଚିନ୍ତଯେତ୍ ପରମଂ କୋଶଂ କର୍ଣିକାଯାଂ ହିରଣ୍ମଯମ୍

ପଦ୍ମର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସୁନାର ମୁଖ୍ୟାଂଶକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଓଙ୍କାରଵାଚ୍ଯମଵ୍ଯକ୍ତଂ ରଶ୍ମିଜାଲସମାକୁଲମ୍

ଓଁକାର ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟକ୍ତ ହୋଇଥିବା ଅବ୍ୟକ୍ତ, ରଶ୍ମିର ଜାଲରେ ଭରିଥିବାକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ତସ୍ମିନ୍ ଜ୍ଯୋତିଷି ଵିନ୍ଯସ୍ଯସ୍ଵାତ୍ମାନଂ ତଦଭେଦତଃ

ସେଇ ଆଲୋକରେ ନିଜକୁ ଏକତାରେ ରଖିବା ଉଚିତ, ତାହା ସହିତ ଅଭିନ୍ନ ଭାବେ।

ତଦାତ୍ମା ସର୍ଵଗୋ ଭୂତ୍ଵା ନ କିଞ୍ଚିଦପି ଚିନ୍ତଯେତ୍

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଠାରେ ବ୍ୟାପି ହୋଇ, କିଛି ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।