କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

ସମାଧିଶ୍ଚ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଯମୋ ନିଯମ ଆସନମ୍

ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ସମାଧି, ଯମ, ନିୟମ ଓ ଆସନ—

ତତ୍ସାଧନାନ୍ଯଷ୍ଟଧା ତୁ ଯୁଷ୍ମାକଂ କଥିତାନି ତୁ

ଏହି ପାଇଁ ଆଠ ପ୍ରକାର ଉପାୟ ତୁମମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଶୁଣିଛ।

ଯମାଃ ସଂକ୍ଷେପତଃ ପ୍ରୋକ୍ତାଶ୍ଚିତ୍ତଶୁଦ୍ଧିପ୍ରଦା ନୃଣାମ୍

ଯମଗୁଡ଼ିକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ କୁହାଯାଇଛି, ଏସବୁ ଲୋକଙ୍କର ମନ ପବିତ୍ର କରେ।

ଅକ୍ଲେଶଜନନଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ତ୍ଵହିଂସା ପରମର୍ଷିଭିଃ

ଯାହା ଦ୍ୱାରା କେହି ପୀଡିତ ହୁଏନାହିଁ, ସେଇ ଅହିଂସାକୁ ମହାମୁନିମାନେ କହିଛନ୍ତି।

ଵିଧିନା ଯା ଭଵେଦ୍ଧିଂସା ତ୍ଵହିଂସୈଵ ପ୍ରକୀର୍ତିତା

ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଯେଉଁ ହିଂସା ହୁଏ, ସେଠିକୁ ମଧ୍ୟ ଅହିଂସା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଯଥାର୍ଥକଥନାଚାରଃ ସତ୍ଯଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଦ୍ଵିଜାତିଭିଃ

ଯଥାର୍ଥ କଥା ଓ ଆଚରଣକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସତ୍ୟ ବୋଲି କହନ୍ତି।

ସ୍ତେଯଂ ତସ୍ଯାନାଚରଣାଦସ୍ତେଯଂ ଧର୍ମସାଧନମ୍

ଚୋରି ନ କରିବା ହେଉଛି ଧର୍ମ ପାଇଁ ଏକ ଉପାୟ।

ସର୍ଵତ୍ର ମୈଥୁନତ୍ଯାଗଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ପ୍ରଚକ୍ଷତେ

ସମସ୍ତଠାରେ ଯୌନ ସଂଯୋଗ ତ୍ୟାଗକୁ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଅପରିଗ୍ରହ ଇତ୍ଯାହୁସ୍ତଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ପାଲଯେତ୍

ଏହାକୁ ଅପରିଗ୍ରହ ବୋଲି କୁହନ୍ତି; ଏହାକୁ ସାବଧାନରେ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ସମାସାନ୍ନିଯମାଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ଯୋଗସିଦ୍ଧିପ୍ରଦାଯିନଃ

ନିୟମଗୁଡ଼ିକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ କୁହାଯାଇଛି; ଏସବୁ ଯୋଗରେ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ।

ଶରୀରଶୋଷଣଂ ପ୍ରାହୁସ୍ତାପସାସ୍ତପ ଉତ୍ତମମ୍

ଦେହକୁ କଷ୍ଟ ଦେବାକୁ ତପସ୍ୱୀମାନେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ତପସ୍ୟା ବୋଲି କହନ୍ତି।

ସତ୍ତ୍ଵଶୁଦ୍ଧିକରଂ ପୁଂସାଂ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଂ ପରିଚକ୍ଷତେ

ପୁରୁଷମାନଙ୍କର ମନ ପବିତ୍ର କରେ ଯାହା, ତାହାକୁ ଅଧ୍ୟୟନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଉତ୍ତରୋତ୍ତରଵୈଶିଷ୍ଟ୍ଯଂ ପ୍ରାହୁର୍ଵେଦାର୍ଥଵେଦିନଃ

ବେଦର ଅର୍ଥ ଜାଣିଥିବାମାନେ ଏକ ପରେ ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ବିଷୟରେ କହନ୍ତି।

ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯୋ ଵାଚିକଃ ପ୍ରୋକ୍ତ ଉପାଂଶୋରଥ ଲକ୍ଷଣମ୍

ଅଧ୍ୟୟନକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ ଭାବରେ କୁହାଯାଏ; ଏହାର ଅନ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ହେଉଛି ମନେ-ମନେ ଉଚ୍ଚାରଣ।

ଉପାଂଶୁରେଷ ନିର୍ଦିଷ୍ଟଃ ସାହସ୍ରୋ ଵାଚିକାଜ୍ଜପଃ

ଏହି ମନେ-ମନେ ଉଚ୍ଚାରଣକୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି; ଏହା ଉଚ୍ଚାରଣ ତୁଳନାରେ ହଜାର ଗୁଣା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।

ଚିନ୍ତନଂ ସର୍ଵଶବ୍ଦାନାଂ ମାନସଂ ତଂ ଜପଂ ଵିଦୁଃ

ସମସ୍ତ ଶବ୍ଦର ଚିନ୍ତନ କରିବାକୁ ମନସିକ ଜପ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।

ଯା ଧୀସ୍ତାମୃଷଯଃ ପ୍ରାହୁଃ ସଂତୋଷଂ ସୁଖଲକ୍ଷଣମ୍

ଯାହାର ସ୍ୱଭାବ ହେଉଛି ଆନନ୍ଦ, ସେଇ ସନ୍ତୋଷକୁ ଋଷିମାନେ ମନର ଦୃଢତା ବୋଲି କହନ୍ତି।

ମୃଜ୍ଜଲାଭ୍ଯାଂ ସ୍ମୃତଂ ବାହ୍ଯଂ ମନଃଶୁଦ୍ଧିରଥାନ୍ତରମ୍

ମାଟି ଓ ପାଣି ଦ୍ୱାରା ବାହ୍ୟ ପବିତ୍ରତା ହୁଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ମନର ପବିତ୍ରତା ହେଉଛି ଅନ୍ତର୍ଗତ।

ସୁନିଶ୍ଚଲା ଶିଵେ ଭକ୍ତିରେତଦୀଶ୍ଵରପୂଜନମ୍

ଶିବଙ୍କୁ ଅଟୁଟ ଭକ୍ତି ରଖିବା ହେଉଛି ପ୍ରଭୁଙ୍କର ପୂଜା।

ପ୍ରାଣଃ ସ୍ଵଦେହଜୋ ଵାଯୁରାଯାମସ୍ତନ୍ନିରୋଧନମ୍

ଜୀବନଶ୍ୱାସ ହେଉଛି ନିଜ ଦେହରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ବାୟୁ; ଏହାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାକୁ ଶ୍ୱାସ ନିରୋଧନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ସ ଏଵ ଦ୍ଵିଵିଧଃ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ସଗର୍ଭୋ ଽଗର୍ଭ ଏଵ ଚ

ଏହି ଅଭ୍ୟାସକୁ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ବୋଲାଯାଏ—ଏକଟି ଧାରଣ ସହିତ ଓ ଅନ୍ୟଟି ଧାରଣ ବିନା।

ମଧ୍ଯମଃ ପ୍ରାଣସଂରୋଧଃ ଷଟ୍ତ୍ରିଂଶନ୍ମାତ୍ରିକୋତ୍ତମଃ

ମଧ୍ୟମ ଶ୍ୱାସ ନିରୋଧନ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଏହା ଛଅତିରିଶ ଗଣନାରେ ମାପାଯାଏ।

ମନ୍ଦମଧ୍ଯମମୁଖ୍ଯାନାମାନନ୍ଦାଦୁତ୍ତମୋତ୍ତମଃ

ଧୀର, ମଧ୍ୟମ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଧ୍ୟରୁ, ଆନନ୍ଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥା ହୁଏ।

ଏତଦ୍ ଵୈ ଯୋଗିନାମୁକ୍ତଂ ପ୍ରାଣାଯାମସ୍ଯ ଲକ୍ଷଣମ୍

ଏହିଠାରେ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାଣାୟାମର ଲକ୍ଷଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।

ତ୍ରିର୍ଜପେଦାଯତପ୍ରାଣଃ ପ୍ରାଣାଯାମଃ ସ ଉଚ୍ଯତେ

ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ନିରୋଧିତ ଶ୍ୱାସରେ ତିନିଥର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ଏହାକୁ ପ୍ରାଣାୟାମ ବୋଲାଯାଏ।

ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ସର୍ଵଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ଯୋଗିଭିର୍ଯତମାନସୈଃ

ଏହି କଥା ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉତ୍ସାହୀ ଯୋଗୀମାନେ କହିଛନ୍ତି।

ସାମ୍ଯେନ ସଂସ୍ଥିତିର୍ଯା ସା କୁମ୍ଭକଃ ପରିଗୀଯତେ

ଯେଉଁ ସମତା ଅବସ୍ଥା ସ୍ଥିର ହୁଏ, ତାହାକୁ କୁମ୍ଭକ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ।

ନିଗ୍ରହଃ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ସଦ୍ଭିଃ ପ୍ରତ୍ଯାହାରସ୍ତୁ ସତ୍ତମାଃ

ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଏହାକୁ ନିଗ୍ରହ ବୋଲନ୍ତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଏହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିବୃତ୍ତି ବୋଲନ୍ତି।

ଏଵମାଦିଷୁ ଦେଶେଷୁ ଧାରଣା ଚିତ୍ତବନ୍ଧନମ୍

ଏପରି ସ୍ଥାନଗୁଡିକରେ, ଧ୍ୟାନ ହେଉଛି ଚିତ୍ତକୁ ଏକାଗ୍ର କରିବା।