କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

ତେଷାଂ ପତିରହଂ ଦେଵଃ ସ୍ମୃତଃ ପଶୁପତିର୍ବୁଧୈଃ

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ପତି, ମୁଁ ଦେବ, ଯାହାକୁ ପଣ୍ଡିତମାନେ ପଶୁପତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି।

ମାମେଵ ମୋଚକଂ ପ୍ରାହୁଃ ପଶୂନାଂ ଵେଦଵାଦିନଃ

ବେଦଜ୍ଞମାନେ ମୋତେ ଏକମାତ୍ର ପଶୁମାନଙ୍କ ମୋକ୍ଷଦାତା ବୋଲି କହନ୍ତି।

ମାମୃତେ ପରମାତ୍ମାନଂ ଭୂତାଧିପତିମଵ୍ଯଯମ୍

ମୋତେ ଛାଡ଼ି, ଯିଏ ପରମାତ୍ମା ଓ ଭୂତମାନଙ୍କ ଅବିନାଶୀ ପତି, ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ।

ଏତେ ପାଶାଃ ପଶୁପତେଃ କ୍ଲେଶାଶ୍ଚ ପଶୁବନ୍ଧନାଃ

ଏହାମାନେ ପଶୁପତିଙ୍କର ବନ୍ଧନ ଓ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିଥିବା ଦୁଃଖ।

ଏତାଃ ପ୍ରକୃତଯସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟୌ ଵିକାରାଶ୍ଚ ତଥାପରେ

ଏହି ଅଷ୍ଟ ପ୍ରକୃତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିକାରମାନେ।

ପାଯୂପସ୍ଥଂ କରୌ ପାଦୌ ଵାକ୍ ଚୈଵ ଦଶମୀ ମତା

ପାୟୁ, ଉପସ୍ଥ, ଦୁଇଟି ହାତ, ଦୁଇଟି ପାଦ ଓ ବାକ୍—ଏହି ଦଶଟି ମନ୍ୟ।

ତ୍ରଯୋଵିଂଶତିରେତାନି ତତ୍ତ୍ଵାନି ପ୍ରାକୃତାନି ତୁ

ଏହି ଏକୋଇଶି ତତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରକୃତିର ମୂଳ ଉପାଦାନ।

ଅନାଦିମଧ୍ଯନିଧନଂ କାରଣଂ ଜଗତଃ ପରମ୍

ଯାହାର ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ ଓ ଶେଷ ନାହିଁ, ସେହି ହେଉଛି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ପରମ କାରଣ।

ସାମ୍ଯାଵସ୍ଥିତିମେତେଷାମଵ୍ଯକ୍ତଂ ପ୍ରକୃତିଂ ଵିଦୁଃ

ଏମାନଙ୍କର ସମତାବସ୍ଥାକୁ ଅବ୍ୟକ୍ତ ବା ପ୍ରକୃତି ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।

ଗୁଣାନାଂ ବୁଦ୍ଧିଵୈଷମ୍ଯାଦ୍ ଵୈଷମ୍ଯଂ କଵଯୋ ଵିଦୁଃ

ଗୁଣମାନଙ୍କର ଭିନ୍ନତା ବୁଦ୍ଧିର ଭିନ୍ନତାରୁ ହୁଏ ବୋଲି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଜାଣନ୍ତି।

ମଯ୍ଯର୍ପିତାନି କର୍ମାଣି ନିବନ୍ଧାଯ ଵିମୁକ୍ତଯେ

ମୋ ପାଖରେ ଅର୍ପିତ କର୍ମମାନେ ବାନ୍ଧନ କିମ୍ବା ମୁକ୍ତିକୁ ନେଇଯାଏ।

କ୍ଲେଶାଖ୍ଯାନଚଲାନ୍ ପ୍ରାହୁଃ ପାଶାନାତ୍ମନିବନ୍ଧନାନ୍

ଯେଉଁ ବନ୍ଧନକୁ କ୍ଲେଶ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେହିଠାରେ ଆତ୍ମା ବନ୍ଧି ରହେ।

ମୂଲପ୍ରକୃତିରଵ୍ଯକ୍ତା ସା ଶକ୍ତିର୍ମଯି ତିଷ୍ଠତି

ଅବ୍ୟକ୍ତ ମୂଳପ୍ରକୃତି ମୋରେ ଶକ୍ତି ଭାବେ ବସିଛି।

ଵିକାରା ମହଦାଦୀନି ଦେଵଦେଵଃ ସନାତନଃ

ମହତ୍ ଆଦି ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ବିକାର, ସେଗୁଡିକୁ ଶାଶ୍ୱତ ଦେବଦେବଙ୍କର ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ତମାହୁରଗ୍ର୍ଯଂ ପୁରୁଷଂ ପୁରାଣମ୍

ତାଙ୍କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରାଚୀନ ପୁରୁଷ ବୋଲି କୁହନ୍ତି।

ଯେନାସୌ ତରତେ ଜନ୍ତୁର୍ଘୋରଂ ସଂସାରସାଗରମ୍

ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣୀ ଭୟଙ୍କର ସଂସାର ସାଗରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।

ଏକାକୀ ଭଗଵାନୁକ୍ତଃ କେଵଲଃ ପରମେଶ୍ଵରଃ

ସେ ଏକାକୀ, ଭଗବାନ, କେବଳ ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାଥ।

ମୂଲଂ ମାଯାଭିଧାନଂ ତୁ ତତୋ ଜାତମିଦଂ ଜଗତ୍

ଯାହାକୁ ମାୟା ବୋଲାଯାଏ, ସେଇ ମୂଳରୁ ଏହି ସଂସାର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।

ତନ୍ମାତ୍ରାଣି ମହାଭୂତାନୀନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଚ ଜଜ୍ଞିରେ

ସେଠାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ, ପଞ୍ଚମହାଭୂତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି।

ତସ୍ମିନ୍ ଜଜ୍ଞେ ମହାବ୍ରହ୍ମା ମଚ୍ଛକ୍ତ୍ଯା ଚୋପବୃଂହିତଃ

ସେଠି ମୋର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲା।

ନ ମାଂ ପଶ୍ଯନ୍ତି ପିତରଂ ମାଯଯା ମମ ମୋହିତାଃ

ମୋର ମାୟାରେ ମୋହିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ମୋତେ, ନିଜ ପିତାକୁ, ଦେଖି ପାରନ୍ତିନାହିଁ।

ତାସାଂ ମାଯା ପରା ଯୋନିର୍ମାମେଵ ପିତରଂ ଵିଦୁଃ

ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମାୟା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଉତ୍ସ, ଏବଂ ସେମାନେ ମୋତେ ପିତା ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।

ସ ଧୀରଃ ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ନ ମୋହମଧିଗଚ୍ଛତି

ଯିଏ ଧୃଢ଼ ଅଟୁଟ ରହେ, ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ କେବେ ମୋହରେ ପଡ଼େନାହିଁ।

ଓଙ୍କାରମୂର୍ତିର୍ଭଗଵାନହଂ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଜାପତିଃ

ମୁଁ ଓଁକାର ରୂପୀ, ଭଗବାନ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ପ୍ରଜାପତି।

ଵିନଶ୍ଯତ୍ସ୍ଵଵିନଶ୍ଯନ୍ତଂ ଯଃ ପଶ୍ଯତି ସ ପଶ୍ଯତି

ଯିଏ ନଶ୍ୱର ମଧ୍ୟରେ ଅନଶ୍ୱରକୁ ଦେଖେ, ସେଇ ଠିକ୍ ଦେଖେ।

ନ ହିନସ୍ତ୍ଯାତ୍ମନାତ୍ମାନଂ ତତୋ ଯାତି ପରାଙ୍ଗତିମ୍

ସେ ନିଜେ ନିଜକୁ କେବେ କ୍ଷତି କରେନାହିଁ, ଏହିପରି ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପାଏ।

ପ୍ରଧାନଵିନିଯୋଗଜ୍ଞଃ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମାଧିଗଚ୍ଛତି

ଯିଏ ପ୍ରଧାନର କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଜାଣେ, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ଷଡାହୁରଙ୍ଗାନି ମହେଶ୍ଵରସ୍ଯ

ମହେଶ୍ୱରଙ୍କର ଛଅଟି ଅଙ୍ଗ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।

ବନ୍ଧଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଵିନିଯୋଗୋ ଽପି ତେନ

ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧନ ଓ ତାହାର ବ୍ୟବହାର ବିଷୟରେ କୁହାଯାଇଛି।