କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

ଅନୁତ୍ପାଦାଚ୍ଚ ପୂର୍ଵତ୍ଵାତ୍ ସ୍ଵଯଂଭୂରିତି ସ ସ୍ମୃତଃ

ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉନାହିଁ ଓ ପୂର୍ବ ଥିବାରୁ, ସେ ସ୍ୱୟଂଭୂ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।

ହରଃ ସଂସାରହରଣାଦ୍ ଵିଭୁତ୍ଵାଦ୍ ଵିଷ୍ଣୁରୁଚ୍ଯତେ

ସେ ସଂସାର ହରଣ କରିଥିବାରୁ ହର, ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପିଥିବାରୁ ବିଷ୍ଣୁ ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି।

ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଵିଜ୍ଞାନାତ୍ ସର୍ଵଃ ସର୍ଵମଯୋ ଯତଃ

ସମସ୍ତକୁ ଜାଣିଥିବାରୁ ସେ ସର୍ବଜ୍ଞ, ଏବଂ ସମସ୍ତର ମୂଳ ଥିବାରୁ ସେ ସମସ୍ତ ରୂପ।

ତାରଣାତ୍ ସର୍ଵଦୁଃ ଖାନାଂ ତାରକଃ ପରିଗୀଯତେ

ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିବା ପାଇଁ, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ 'ତାରକ' ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ।

ଅନେକଭେଦଭିନ୍ନସ୍ତୁ କ୍ରୀଡତେ ପରମେଶ୍ଵରଃ

ପରମେଶ୍ୱର ଅନେକ ପ୍ରକାର ରୂପ ନେଇ, ଏହି ସଂସାରରେ ଖେଳ କରନ୍ତି।

ଅବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵକୋ ଵିପ୍ରା ବ୍ରାହ୍ମୀଂ ସୃଷ୍ଟିଂ ନିବୋଧତ

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଅନୁମାନ କରିବା ଛାଡ଼ି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତିଆରି କଥା ବୁଝନ୍ତୁ।

ନ ଶକ୍ଯତେ ସମାଖ୍ଯାତୁଂ ବହୁଵର୍ଷୈରପି ସ୍ଵଯମ୍

ଏହି କଥାକୁ ନିଜେ ଅନେକ ବର୍ଷ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିହେବ ନାହିଁ।

ସ ଏଵ ସ୍ଯାତ୍ ପରଃ କାଲଃ ତଦନ୍ତେ ପ୍ରତିସୃଜ୍ଯତେ

ଏହି ଅଟୁଟ ସମୟଟି ହେଉଛି ପରମ ସମୟ, ଯାହା ସେହି ଶେଷରେ ଆପଣେ ଲୟ ହୁଏ।

ତତ୍ ପରାଖ୍ଯଂ ତଦର୍ଧଂ ଚ ପରାର୍ଧମଭିଦୀଯତେ

ଏହାକୁ 'ପରାର୍ଧ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହାର ଅର୍ଧାଂଶକୁ ମଧ୍ୟ 'ପରାର୍ଧ' ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।

କାଷ୍ଠାସ୍ତ୍ରିଂଶତ୍ କଲା ତ୍ରିଂଶତ୍ କଲା ମୌହୂର୍ତିକୀ ଗତିଃ

ତିରିଶଟି କଷ୍ଠା ମିଶି ଏକ କଳା ହୁଏ, ତିରିଶଟି କଳା ମିଶି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ହୁଏ।

ଅହୋରାତ୍ରାଣି ତାଵନ୍ତି ମାସଃ ପକ୍ଷଦ୍ଵଯାତ୍ମକଃ

ଏତେ ଦିନ ଓ ରାତି ମିଶି ଏକ ମାସ ହୁଏ, ଯାହାରେ ଦୁଇଟି ପକ୍ଷ ଥାଏ।

ଅଯନଂ ଦକ୍ଷିଣଂ ରାତ୍ରିର୍ଦେଵାନାମୁତ୍ତରଂ ଦିନମ୍

ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦକ୍ଷିଣାୟନ ହେଉଛି ରାତି, ଉତ୍ତରାୟନ ହେଉଛି ସେମାନଙ୍କ ଦିନ।

ଚତୁର୍ଯୁଗଂ ଦ୍ଵାଦଶଭିଃ ତଦ୍ଵିଭାଗଂ ନିବୋଧତ

ଚତୁର୍ଯୁଗରେ ବାରଟି ଅଂଶ ରହିଛି; ଏହାର ବିଭାଗ ବୁଝନ୍ତୁ।

ତସ୍ଯ ତାଵଚ୍ଛତୀ ସନ୍ଧ୍ଯା ସନ୍ଧ୍ଯାଂଶଶ୍ଚ କୃତସ୍ଯ ତୁ

ସେଥିରୁ ଶତଟି ହେଉଛି ସନ୍ଧ୍ୟା, ଏବଂ କୃତ ଯୁଗର ସନ୍ଧ୍ୟା ଅଂଶ।

ଅଂଶକଂ ଷଟ୍ଶତଂ ତସ୍ମାତ୍ କୃସନ୍ଧ୍ଯାଂଶକଂ ଵିନା

ସେଥିରୁ ଛଅଶେ ଅଂଶ ହେଉଛି, କୃତ ଯୁଗର ସନ୍ଧ୍ୟା ଅଂଶ ଛାଡ଼ି।

ତ୍ରେତାଦ୍ଵାପରତିଷ୍ଯାଣାଂ କାଲଜ୍ଞାନେ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍

ତ୍ରେତା, ଦ୍ୱାପର ଓ କଳି ଯୁଗର ସମୟ ଗଣନା ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି।

ତଦେକସପ୍ତତିଗୁଣଂ ମନୋରନ୍ତରମୁଚ୍ଯତେ

ସେହି ଅଂଶର ଏକାଏକାଉଁଠି ସତରେ ଗୁଣ କଲେ ଏକ ମନ୍ବନ୍ତର ହୁଏ।

ସ୍ଵାଯଂଭୁଵାଦଯଃ ସର୍ଵେ ତତଃ ସାଵର୍ଣିକାଦଯଃ

ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ତାପରେ ସାବର୍ଣ୍ଣିକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ।

ପୂର୍ଣଂ ଯୁଗସହସ୍ତ୍ରଂ ଵୈ ପରିପାଲ୍ଯା ନରେଶ୍ଵରୈଃ

ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହଜାରଟି ଯୁଗ ନରେଶମାନେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଦରକାର।

ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତାନି ନ ସଂଦେହଃ କଲ୍ପଂ କଲ୍ପେନ ଚୈଵ ହି

ଏହି ସବୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି; କଳ୍ପ ଓ ତାହାର ଅବଧି ବିଷୟରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଚତୁର୍ଯୁଗସହସ୍ତ୍ରଂ ତୁ କଲ୍ପମାହୁର୍ମନୀଷିଣଃ

ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କହନ୍ତି, ଏକ କଳ୍ପ ହେଉଛି ହଜାରଟି ଚତୁର୍ଯୁଗ।

ବ୍ରହ୍ମଣଃ କଥିତଂ ଵର୍ଷଂ ପରାଖ୍ଯଂ ତଚ୍ଛତଂ ଵିଦୁଃ

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବର୍ଷ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି, ଯାହାକୁ 'ପରା' ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଏହାକୁ ଏକ ଶତ ବର୍ଷ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି ।

ତେନାଯଂ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ସଦ୍ଭିଃ ପ୍ରାକୃତଃ ପ୍ରତିସଂଚରଃ

ଏହିକାରଣରୁ, ଭଲ ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ ସ୍ୱାଭାବିକ ପ୍ରଳୟ ବୋଲି କହନ୍ତି ।

ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ କାଲଯୋଗେନ ପୁନରେଵ ଚ ସଂଭଵଃ

କାଳର ଚଳନା ଦ୍ୱାରା ପୁଣିଥରେ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

କାଲେନୈଵ ତୁ ସୃଜ୍ଯନ୍ତେ ସ ଏଵ ଗ୍ରସତେ ପୁନଃ

କେବଳ କାଳ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ଏବଂ ସେଇ କାଳ ଦ୍ୱାରା ପୁଣି ସବୁ ଶେଷ ହୁଏ ।

ସର୍ଵଗତ୍ଵାତ୍ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରତ୍ଵାତ୍ ସର୍ଵାତ୍ମାସୌ ମହେଶ୍ଵରଃ

ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଏବଂ ସ୍ୱାଧୀନ ଥିବାକୁ ଦେଖି, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା ଓ ମହାପ୍ରଭୁ ।

ଏକୋ ହି ଭଗଵାନୀଶଃ କାଲଃ କଵିରିତି ଶ୍ରୁତି

ଏକମାତ୍ର ଭଗବାନ୍‌ ହିଁ ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ୍, କାଳ ଓ କବି ବୋଲି ଶ୍ରୁତି କହିଛି ।

ସାଂପ୍ରତଂ ଵର୍ତତେ ତଦ୍ଵତ୍ ତସ୍ଯ କଲ୍ପୋ ଽଯମଷ୍ଟମଃ

ଏବେ ମଧ୍ୟ ସେଇପରି ଚାଲିଛି; ଏହିଠାରେ ତାଙ୍କର ଏହା ଅଷ୍ଟମ କଳ୍ପ ।

ଵାରାହୋ ଵର୍ତତେ କଲ୍ପଃ ତସ୍ଯ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଵିସ୍ତରମ୍

ବରାହ କଳ୍ପ ଏବେ ଚାଲିଛି; ଏହାର ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ ମୁଁ କହିବି ।