କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଂ ସ୍ଵାତ୍ମଯୋଗମନୁତ୍ତମମ୍

ପଦ୍ମନୟନଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିଜ ଯୋଗକୁ ଅନୁଭବ କଲେ।

ପ୍ରଶାନ୍ତମାନସାଃ ସର୍ଵେ ଜ୍ଞାନମୀଶ୍ଵରଭାଷିତମ୍

ସମସ୍ତଙ୍କ ମନ ଶାନ୍ତ ହୋଇ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ କହିଥିବା ଜ୍ଞାନ ଶୁଣିଲେ।

ଯନ୍ନ ଦେଵା ଵିଜାନନ୍ତି ଯତନ୍ତୋ ଽପି ଦ୍ଵିଜାତଯଃ

ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ,

ନ ସଂସାରଂ ପ୍ରପଦ୍ଯନ୍ତେ ପୂର୍ଵେ ଽପି ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ

ପୂର୍ବ ଯେଉଁ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ ଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସଂସାରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି ନାହିଁ,

ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଭକ୍ତିମତାମଦ୍ଯ ଯୁଷ୍ମାକଂ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନାମ୍

ଆଜି ମୁଁ ଭକ୍ତିଶୀଳ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ, ତୁମମାନେଙ୍କୁ ଏହି ଜ୍ଞାନ କହିବି।

ଅସ୍ତି ସର୍ଵାନ୍ତରଃ ସାକ୍ଷାଚ୍ଚିନ୍ମାତ୍ରସ୍ତମସଃ ପରଃ

ସମସ୍ତଙ୍କ ଭିତରେ ଥିବା ସାକ୍ଷୀ, ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା, ଅନ୍ଧକାର ଠାରୁ ପରେ ଅଛି।

ସ କାଲୋ ଽଗ୍ନିସ୍ତଦଵ୍ଯକ୍ତଂ ସ ଏଵେଦମିତି ଶ୍ରୁତିଃ

ସେହି ହେଉଛନ୍ତି କାଳ, ଅଗ୍ନି, ଅବ୍ୟକ୍ତ; ଏହି ସମସ୍ତ କିଛି ସେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି—ଏହିପରି ଶ୍ରୁତି କହେ।

ସ ମାଯୀ ମାଯଯା ବଦ୍ଧଃ କରୋତି ଵିଵିଧାସ୍ତନୂଃ

ମାୟାର ମାଲିକ, ମାୟାରେ ବନ୍ଧା, ସେ ବିଭିନ୍ନ ଦେହ ତିଆରି କରନ୍ତି।

ନାଯଂ ପୃଥ୍ଵୀ ନ ସଲିଲଂ ନ ତେଜଃ ପଵନୋ ନଭଃ

ସେ ପୃଥିବୀ ନୁହଁନ୍ତି, ପାଣି ନୁହଁନ୍ତି, ଅଗ୍ନି ନୁହଁନ୍ତି, ବାୟୁ ନୁହଁନ୍ତି, ଆକାଶ ନୁହଁନ୍ତି।

ନ ରୂପରସଗନ୍ଧାଶ୍ଚ ନାହଂ କର୍ତା ନ ଵାଗପି

ସେ ରୂପ, ରସ, ଗନ୍ଧ ନୁହଁନ୍ତି; ମୁଁ କର୍ତ୍ତା ନୁହଁଁ, କିମ୍ବା କଥା ମଧ୍ୟ ନୁହଁଁ।

ନ ମାଯା ନୈଵ ଚ ପ୍ରାଶ୍ଚୈତନ୍ଯଂ ପରମାର୍ଥତଃ

ସେ ମାୟା ନୁହଁନ୍ତି, କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ମଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି; ସତ୍ୟରେ, ସେ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା।

ତଦ୍ଵଦୈକ୍ଯଂ ନ ସଂବନ୍ଧଃ ପ୍ରପଞ୍ଚପରମାତ୍ମନୋଃ

ଏହିପରି, ସଂସାର ଓ ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକତା କିମ୍ବା ସଂଯୋଗ ନାହିଁ।

ତଦ୍ଵତ୍ ପ୍ରପଞ୍ଚପୁରୁଷୌ ଵିଭିନ୍ନୌ ପରମାର୍ଥତଃ

ଏହିପରି, ସଂସାର ଓ ପୁରୁଷ ସତ୍ୟରେ ଭିନ୍ନ।

ନହି ତସ୍ଯ ଭଵେନ୍ମୁକ୍ତିର୍ଜନ୍ମାନ୍ତରଶତୈରପି

ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶତ ଜନ୍ମ ପରେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ନାହିଁ।

ଵିକାରହୀନଂ ନିର୍ଦୁଃ ଖମାନନ୍ଦାତ୍ମାନମଵ୍ଯଯମ୍

ଅକ୍ଷୟ ଆତ୍ମା ପରିବର୍ତ୍ତନହୀନ, ଦୁଃଖ ରହିତ, ଆକାଶ ସଦୃଶ ଏବଂ ଆନନ୍ଦମୟ।

ସା ଚାହଙ୍କାରକର୍ତୃତ୍ଵାଦାତ୍ମନ୍ଯାରୋପ୍ଯତେ ଜନୈଃ

ଏହାକୁ ଲୋକେ ଅହଂକାର ଓ କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମାରେ ଭ୍ରାନ୍ତିବଶତଃ ଆରୋପ କରନ୍ତି।

ଭୋକ୍ତାରମକ୍ଷରଂ ଶୁଦ୍ଧଂ ସର୍ଵତ୍ର ସମଵସ୍ଥିତମ୍

ଅକ୍ଷୟ, ଶୁଦ୍ଧ ଭୋକ୍ତା ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପି ଅଛନ୍ତି।

ଅଜ୍ଞାନାଦନ୍ଯଥା ଜ୍ଞାନଂ ତଚ୍ଚ ପ୍ରକୃତିସଂଗତମ୍

ଅଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ, ଏହା ପ୍ରକୃତି ସହିତ ମିଶିଯାଏ।

ଅହଙ୍କାରାଵିଵେକେନ କର୍ତାହମିତି ମନ୍ଯତେ

ଅହଂକାର ଓ ଅବିବେକରେ, ଲୋକେ 'ମୁଁ କର୍ତ୍ତା' ବୋଲି ଭାବନ୍ତି।

ପ୍ରଧାନଂ ପ୍ରକୃତିଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଵା କାରଣଂ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ

ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପ୍ରକୃତିକୁ ମୂଳ କାରଣ ବୋଲି କହନ୍ତି।

ସ୍ଵାତ୍ମାନମକ୍ଷରଂ ବ୍ରହ୍ମ ନାଵବୁଦ୍ଧ୍ଯେତ ତତ୍ତ୍ଵତଃ

ଅକ୍ଷୟ ଆତ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମକୁ ଲୋକେ ସତ୍ୟରେ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

ରଗଦ୍ଵେଷାଦଯୋ ଦୋଷାଃ ସର୍ଵେ ଭ୍ରାନ୍ତିନିବନ୍ଧନାଃ

ରାଗ, ଦ୍ୱେଷ ଭଳି ସମସ୍ତ ଦୋଷ ଭ୍ରାନ୍ତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।

ତଦ୍ଵଶାଦେଵ ସର୍ଵେଷାଂ ସର୍ଵଦେହସମୁଦ୍ଭଵଃ

ସେମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଦେହ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

ଏକଃ ସ ଭିଦ୍ଯତେ ଶକ୍ତ୍ଯା ମାଯଯା ନ ସ୍ଵଭାଵତଃ

ସେ ଏକ, ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବିଭକ୍ତ ହୁଏ—ମାୟା ଦ୍ୱାରା, ତାଙ୍କର ନିଜ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ।

ଭେଦୋ ଵ୍ଯକ୍ତସ୍ଵଭାଵେନ ସା ଚ ମାଯାତ୍ମସଂଶ୍ରଯା

ଭିନ୍ନତା ଦେଖାଯାଏ ଯେତେବେଳେ ସ୍ୱଭାବ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ, ଏହି ସ୍ୱଭାବ ମାୟା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ।

ଅନ୍ତଃ କରଣଜୈର୍ଭାଵୈରାତ୍ମା ତଦ୍ଵନ୍ନ ଲିପ୍ଯତେ

ଯେପରି ଆତ୍ମା ମନର ଭାବ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ହୁଏ ନାହିଁ, ସେପରି ଏଠି ମଧ୍ୟ ହୁଏ।

ଉପାଧିହୀନୋ ଵିମଲସ୍ତଥୈଵାତ୍ମା ପ୍ରକାଶତେ

ଯେତେବେଳେ ଆତ୍ମା ଉପାଧି ରହିତ ଏବଂ ପବିତ୍ର ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ।

ଅର୍ଥସ୍ଵରୂପମେଵାଜ୍ଞାଃ ପଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯନ୍ଯେ କୁଦୃଷ୍ଟଯଃ

ଅଜ୍ଞାନୀ ଲୋକେ, ଭ୍ରାନ୍ତ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା, ବସ୍ତୁର କେବଳ ବାହ୍ୟ ରୂପକୁ ଦେଖନ୍ତି।

ଦୃଶ୍ଯତେ ହ୍ଯର୍ଥରୂପେଣ ପୁରୁଷୈର୍ଭ୍ରାନ୍ତିଦୃଷ୍ଟିଭିଃ

ଭ୍ରମିତ ଦୃଷ୍ଟି ଥିବା ଲୋକେ ବସ୍ତୁର ରୂପରେ ଏହାକୁ ଦେଖନ୍ତି।