କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

ଚତୁର୍ମୁଖଃ ସ ଭଗଵାନ୍ ଜଗତ୍ସୃଷ୍ଟୌ ପ୍ରଵର୍ତତେ

ସେଇ ଚାରିମୁହଁ ଭଗବାନ ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିରେ ନିୟୋଜିତ।

ସତ୍ତ୍ଵଂ ଗୁଣମୁପାଶ୍ରିତ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରଃ ସ୍ଵଯମ୍

ସମସ୍ତଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ବିଷ୍ଣୁ ନିଜେ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

ତମୋଗୁଣଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ରୁଦ୍ରଃ ସଂହରତେ ଜଗତ୍

ରୁଦ୍ର ତମୋଗୁଣ ଆଶ୍ରୟ କରି ବିଶ୍ୱକୁ ଲୟ କରନ୍ତି।

ଏକଧା ସ ଦ୍ଵିଧା ଚୈଵ ତ୍ରିଧା ଚ ବହୁଧା ପୁନଃ

ସେ ଏକ, ଦୁଇ ଓ ତିନି ଭାବରେ, ଏବଂ ପୁନି ବହୁ ଭାବରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି।

ନାନାକୃତିକ୍ରିଯାରୂପନାମଵନ୍ତି ସ୍ଵଲୀଲଯା

ନିଜ ଲୀଳାରେ ସେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ, କାର୍ଯ୍ୟ, ଆକୃତି ଓ ନାମ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

ସୃଜତେ ଗ୍ରସତେ ଚୈଵ ଵୀକ୍ଷତେ ଚ ଵିଶେଷତଃ

ସେ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ଗ୍ରସଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ବିଶେଷ ଭାବେ ସମସ୍ତକୁ ଦେଖନ୍ତି।

ଗୁଣାତ୍ମକତ୍ଵାତ୍ ତ୍ରୈକାଲ୍ଯେ ତସ୍ମାଦେକଃ ସ ଉଚ୍ଯତେ

ସେ ଗୁଣମୟ ଓ ତିନି କାଳରେ ବିଦ୍ୟମାନ ଥିବାରୁ, ସେକୁ ଏକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଆଦିତ୍ଵାଦାଦିଦେଵୋ ଽସୌ ଅଜାତତ୍ଵାଦଜଃ ସ୍ମୃତଃ

ସେ ଆଦି ଥିବାରୁ ଆଦିଦେବ ବୋଲି, ଅଜନ୍ମା ଥିବାରୁ ଅଜ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।

ଦେଵେଷୁ ଚ ମହାଦେଵୋ ମାହଦେଵ ଇତି ସ୍ମୃତଃ

ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସେ ମହାଦେବ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।

ଵଶିତ୍ଵାଦପ୍ଯଵଶ୍ଯତ୍ଵାଦୀଶ୍ଵରଃ ପରିଭାଷିତଃ

ସ୍ୱାମୀତ୍ୱ ଓ କାହାର ଅଧୀନ ନ ହେବାରୁ, ସେ ଇଶ୍ୱର ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି।

ଅନୁତ୍ପାଦାଚ୍ଚ ପୂର୍ଵତ୍ଵାତ୍ ସ୍ଵଯଂଭୂରିତି ସ ସ୍ମୃତଃ

ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉନାହିଁ ଓ ପୂର୍ବ ଥିବାରୁ, ସେ ସ୍ୱୟଂଭୂ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।

ହରଃ ସଂସାରହରଣାଦ୍ ଵିଭୁତ୍ଵାଦ୍ ଵିଷ୍ଣୁରୁଚ୍ଯତେ

ସେ ସଂସାର ହରଣ କରିଥିବାରୁ ହର, ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପିଥିବାରୁ ବିଷ୍ଣୁ ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି।

ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଵିଜ୍ଞାନାତ୍ ସର୍ଵଃ ସର୍ଵମଯୋ ଯତଃ

ସମସ୍ତକୁ ଜାଣିଥିବାରୁ ସେ ସର୍ବଜ୍ଞ, ଏବଂ ସମସ୍ତର ମୂଳ ଥିବାରୁ ସେ ସମସ୍ତ ରୂପ।

ତାରଣାତ୍ ସର୍ଵଦୁଃ ଖାନାଂ ତାରକଃ ପରିଗୀଯତେ

ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିବା ପାଇଁ, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ 'ତାରକ' ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ।

ଅନେକଭେଦଭିନ୍ନସ୍ତୁ କ୍ରୀଡତେ ପରମେଶ୍ଵରଃ

ପରମେଶ୍ୱର ଅନେକ ପ୍ରକାର ରୂପ ନେଇ, ଏହି ସଂସାରରେ ଖେଳ କରନ୍ତି।

ଅବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵକୋ ଵିପ୍ରା ବ୍ରାହ୍ମୀଂ ସୃଷ୍ଟିଂ ନିବୋଧତ

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଅନୁମାନ କରିବା ଛାଡ଼ି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତିଆରି କଥା ବୁଝନ୍ତୁ।

ନ ଶକ୍ଯତେ ସମାଖ୍ଯାତୁଂ ବହୁଵର୍ଷୈରପି ସ୍ଵଯମ୍

ଏହି କଥାକୁ ନିଜେ ଅନେକ ବର୍ଷ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିହେବ ନାହିଁ।

ସ ଏଵ ସ୍ଯାତ୍ ପରଃ କାଲଃ ତଦନ୍ତେ ପ୍ରତିସୃଜ୍ଯତେ

ଏହି ଅଟୁଟ ସମୟଟି ହେଉଛି ପରମ ସମୟ, ଯାହା ସେହି ଶେଷରେ ଆପଣେ ଲୟ ହୁଏ।

ତତ୍ ପରାଖ୍ଯଂ ତଦର୍ଧଂ ଚ ପରାର୍ଧମଭିଦୀଯତେ

ଏହାକୁ 'ପରାର୍ଧ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହାର ଅର୍ଧାଂଶକୁ ମଧ୍ୟ 'ପରାର୍ଧ' ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।

କାଷ୍ଠାସ୍ତ୍ରିଂଶତ୍ କଲା ତ୍ରିଂଶତ୍ କଲା ମୌହୂର୍ତିକୀ ଗତିଃ

ତିରିଶଟି କଷ୍ଠା ମିଶି ଏକ କଳା ହୁଏ, ତିରିଶଟି କଳା ମିଶି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ହୁଏ।

ଅହୋରାତ୍ରାଣି ତାଵନ୍ତି ମାସଃ ପକ୍ଷଦ୍ଵଯାତ୍ମକଃ

ଏତେ ଦିନ ଓ ରାତି ମିଶି ଏକ ମାସ ହୁଏ, ଯାହାରେ ଦୁଇଟି ପକ୍ଷ ଥାଏ।

ଅଯନଂ ଦକ୍ଷିଣଂ ରାତ୍ରିର୍ଦେଵାନାମୁତ୍ତରଂ ଦିନମ୍

ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦକ୍ଷିଣାୟନ ହେଉଛି ରାତି, ଉତ୍ତରାୟନ ହେଉଛି ସେମାନଙ୍କ ଦିନ।

ଚତୁର୍ଯୁଗଂ ଦ୍ଵାଦଶଭିଃ ତଦ୍ଵିଭାଗଂ ନିବୋଧତ

ଚତୁର୍ଯୁଗରେ ବାରଟି ଅଂଶ ରହିଛି; ଏହାର ବିଭାଗ ବୁଝନ୍ତୁ।

ତସ୍ଯ ତାଵଚ୍ଛତୀ ସନ୍ଧ୍ଯା ସନ୍ଧ୍ଯାଂଶଶ୍ଚ କୃତସ୍ଯ ତୁ

ସେଥିରୁ ଶତଟି ହେଉଛି ସନ୍ଧ୍ୟା, ଏବଂ କୃତ ଯୁଗର ସନ୍ଧ୍ୟା ଅଂଶ।

ଅଂଶକଂ ଷଟ୍ଶତଂ ତସ୍ମାତ୍ କୃସନ୍ଧ୍ଯାଂଶକଂ ଵିନା

ସେଥିରୁ ଛଅଶେ ଅଂଶ ହେଉଛି, କୃତ ଯୁଗର ସନ୍ଧ୍ୟା ଅଂଶ ଛାଡ଼ି।

ତ୍ରେତାଦ୍ଵାପରତିଷ୍ଯାଣାଂ କାଲଜ୍ଞାନେ ପ୍ରକୀର୍ତିତମ୍

ତ୍ରେତା, ଦ୍ୱାପର ଓ କଳି ଯୁଗର ସମୟ ଗଣନା ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି।

ତଦେକସପ୍ତତିଗୁଣଂ ମନୋରନ୍ତରମୁଚ୍ଯତେ

ସେହି ଅଂଶର ଏକାଏକାଉଁଠି ସତରେ ଗୁଣ କଲେ ଏକ ମନ୍ବନ୍ତର ହୁଏ।

ସ୍ଵାଯଂଭୁଵାଦଯଃ ସର୍ଵେ ତତଃ ସାଵର୍ଣିକାଦଯଃ

ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ତାପରେ ସାବର୍ଣ୍ଣିକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ।

ପୂର୍ଣଂ ଯୁଗସହସ୍ତ୍ରଂ ଵୈ ପରିପାଲ୍ଯା ନରେଶ୍ଵରୈଃ

ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହଜାରଟି ଯୁଗ ନରେଶମାନେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଦରକାର।