କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

ଗର୍ଭୋଦକଂ ସମୁଦ୍ରାଶ୍ଚ ତସ୍ଯାସନ୍ ପରମାତ୍ମନଃ

ସେହି ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ଗର୍ଭଜଳ ଓ ସମୁଦ୍ର ଥିଲା।

ଚନ୍ଦ୍ରାଦିତ୍ଯୌ ସନକ୍ଷତ୍ରୌ ସଗ୍ରହୌ ସହ ଵାଯୁନା

ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତାରାମଣ୍ଡଳ, ଗ୍ରହମାନେ ଓ ବାୟୁ ସେଙ୍କ ସହିତ ଥିଲେ।

ଆପୋ ଦଶଗୁଣେନୈଵ ତେଜସା ବାହ୍ଯତୋ ଵୃତାଃ

ପାଣିକୁ ବାହାରୁ ଦଶଗୁଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଗ୍ନି ଢାକି ରଖିଥାଏ।

ଆକାଶେନାଵୃତୋ ଵାଯୁଃ ଖଂ ତୁ ଭୂତାଦିନାଵୃତମ୍

ବାୟୁକୁ ଆକାଶ ଢାକିଥାଏ, ଆଉ ଆକାଶକୁ ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱମାନେ ଆବୃତ କରିଥାନ୍ତି।

ଏତେ ଲୋକା ମହାତ୍ମନଃ ସର୍ଵତତ୍ତ୍ଵାଭିମାନିନଃ

ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ ମହାତ୍ମାଙ୍କର, ଯିଏ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଆତ୍ମସାତ୍ କରିଛନ୍ତି।

ଈଶ୍ଵରା ଯୋଗଧର୍ମାଣୋ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ତତ୍ତ୍ଵଚିନ୍ତକାଃ

ଯେମାନେ ସ୍ୱାମୀ, ଯେମାନେ ଯୋଗର ଗୁଣ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେମାନେ ସତ୍ୟତା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି—

ଏତୈରାଵରଣୈରଣ୍ଡଂ ସପ୍ତଭିଃ ପ୍ରାକୃତୈର୍ଵୃତମ୍

ଏହି ସବୁ ପ୍ରାକୃତିକ ଆବରଣ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ସାତଟି ପ୍ରକୃତିକ ତରଳରେ ଢାକାଯାଇଛି।

ପ୍ରଜାପତେଃ ପରା ମୂର୍ତିରିତୀଯଂ ଵୈଦିକୀ ଶ୍ରୁତିଃ

ଏହା ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରୂପ, ଯାହା ବେଦ ଶ୍ରୁତି ଦ୍ୱାରା ଘୋଷିତ।

ଦ୍ଵିତୀଯଂ ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ଶରୀରଂ ପରମେଷ୍ଠିନଃ

ସେଇ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ଦେହ ହେଉଛି ଦିବ୍ୟ ଦେହ।

ତୃତୀଯଂ ଭଗଵଦ୍ରୂପଂ ପ୍ରାହୁର୍ଵେଦାର୍ଥଵେଦିନଃ

ଯେମାନେ ବେଦର ଅର୍ଥ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ତୃତୀୟ ରୂପକୁ ଭଗବତ୍ ରୂପ ବୋଲି କହନ୍ତି।

ଚତୁର୍ମୁଖଃ ସ ଭଗଵାନ୍ ଜଗତ୍ସୃଷ୍ଟୌ ପ୍ରଵର୍ତତେ

ସେଇ ଚାରିମୁହଁ ଭଗବାନ ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିରେ ନିୟୋଜିତ।

ସତ୍ତ୍ଵଂ ଗୁଣମୁପାଶ୍ରିତ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରଃ ସ୍ଵଯମ୍

ସମସ୍ତଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ବିଷ୍ଣୁ ନିଜେ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

ତମୋଗୁଣଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ରୁଦ୍ରଃ ସଂହରତେ ଜଗତ୍

ରୁଦ୍ର ତମୋଗୁଣ ଆଶ୍ରୟ କରି ବିଶ୍ୱକୁ ଲୟ କରନ୍ତି।

ଏକଧା ସ ଦ୍ଵିଧା ଚୈଵ ତ୍ରିଧା ଚ ବହୁଧା ପୁନଃ

ସେ ଏକ, ଦୁଇ ଓ ତିନି ଭାବରେ, ଏବଂ ପୁନି ବହୁ ଭାବରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି।

ନାନାକୃତିକ୍ରିଯାରୂପନାମଵନ୍ତି ସ୍ଵଲୀଲଯା

ନିଜ ଲୀଳାରେ ସେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ, କାର୍ଯ୍ୟ, ଆକୃତି ଓ ନାମ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

ସୃଜତେ ଗ୍ରସତେ ଚୈଵ ଵୀକ୍ଷତେ ଚ ଵିଶେଷତଃ

ସେ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ଗ୍ରସଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ବିଶେଷ ଭାବେ ସମସ୍ତକୁ ଦେଖନ୍ତି।

ଗୁଣାତ୍ମକତ୍ଵାତ୍ ତ୍ରୈକାଲ୍ଯେ ତସ୍ମାଦେକଃ ସ ଉଚ୍ଯତେ

ସେ ଗୁଣମୟ ଓ ତିନି କାଳରେ ବିଦ୍ୟମାନ ଥିବାରୁ, ସେକୁ ଏକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଆଦିତ୍ଵାଦାଦିଦେଵୋ ଽସୌ ଅଜାତତ୍ଵାଦଜଃ ସ୍ମୃତଃ

ସେ ଆଦି ଥିବାରୁ ଆଦିଦେବ ବୋଲି, ଅଜନ୍ମା ଥିବାରୁ ଅଜ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।

ଦେଵେଷୁ ଚ ମହାଦେଵୋ ମାହଦେଵ ଇତି ସ୍ମୃତଃ

ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସେ ମହାଦେବ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।

ଵଶିତ୍ଵାଦପ୍ଯଵଶ୍ଯତ୍ଵାଦୀଶ୍ଵରଃ ପରିଭାଷିତଃ

ସ୍ୱାମୀତ୍ୱ ଓ କାହାର ଅଧୀନ ନ ହେବାରୁ, ସେ ଇଶ୍ୱର ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି।

ଅନୁତ୍ପାଦାଚ୍ଚ ପୂର୍ଵତ୍ଵାତ୍ ସ୍ଵଯଂଭୂରିତି ସ ସ୍ମୃତଃ

ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉନାହିଁ ଓ ପୂର୍ବ ଥିବାରୁ, ସେ ସ୍ୱୟଂଭୂ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।

ହରଃ ସଂସାରହରଣାଦ୍ ଵିଭୁତ୍ଵାଦ୍ ଵିଷ୍ଣୁରୁଚ୍ଯତେ

ସେ ସଂସାର ହରଣ କରିଥିବାରୁ ହର, ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପିଥିବାରୁ ବିଷ୍ଣୁ ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି।

ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଵିଜ୍ଞାନାତ୍ ସର୍ଵଃ ସର୍ଵମଯୋ ଯତଃ

ସମସ୍ତକୁ ଜାଣିଥିବାରୁ ସେ ସର୍ବଜ୍ଞ, ଏବଂ ସମସ୍ତର ମୂଳ ଥିବାରୁ ସେ ସମସ୍ତ ରୂପ।

ତାରଣାତ୍ ସର୍ଵଦୁଃ ଖାନାଂ ତାରକଃ ପରିଗୀଯତେ

ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିବା ପାଇଁ, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ 'ତାରକ' ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ।

ଅନେକଭେଦଭିନ୍ନସ୍ତୁ କ୍ରୀଡତେ ପରମେଶ୍ଵରଃ

ପରମେଶ୍ୱର ଅନେକ ପ୍ରକାର ରୂପ ନେଇ, ଏହି ସଂସାରରେ ଖେଳ କରନ୍ତି।

ଅବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵକୋ ଵିପ୍ରା ବ୍ରାହ୍ମୀଂ ସୃଷ୍ଟିଂ ନିବୋଧତ

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଅନୁମାନ କରିବା ଛାଡ଼ି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ତିଆରି କଥା ବୁଝନ୍ତୁ।

ନ ଶକ୍ଯତେ ସମାଖ୍ଯାତୁଂ ବହୁଵର୍ଷୈରପି ସ୍ଵଯମ୍

ଏହି କଥାକୁ ନିଜେ ଅନେକ ବର୍ଷ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିହେବ ନାହିଁ।

ସ ଏଵ ସ୍ଯାତ୍ ପରଃ କାଲଃ ତଦନ୍ତେ ପ୍ରତିସୃଜ୍ଯତେ

ଏହି ଅଟୁଟ ସମୟଟି ହେଉଛି ପରମ ସମୟ, ଯାହା ସେହି ଶେଷରେ ଆପଣେ ଲୟ ହୁଏ।

ତତ୍ ପରାଖ୍ଯଂ ତଦର୍ଧଂ ଚ ପରାର୍ଧମଭିଦୀଯତେ

ଏହାକୁ 'ପରାର୍ଧ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହାର ଅର୍ଧାଂଶକୁ ମଧ୍ୟ 'ପରାର୍ଧ' ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।