କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

ତ୍ରିଗୁଣଃ ସ୍ଯାତ୍ ତତୋ ଵହ୍ନିଃ ସ ଶବ୍ଦସ୍ପର୍ଶରୂପଵାନ୍

ତାପରେ, ତିନୋଟି ଗୁଣ—ଶବ୍ଦ, ସ୍ପର୍ଶ ଓ ରୂପ—ସହିତ ଅଗ୍ନି ଜନ୍ମ ନେଲା।

ତସ୍ମାଚ୍ଚତୁର୍ଗୁଣା ଆପୋ ଵିଜ୍ଞେଯାସ୍ତୁ ରସାତ୍ମିକାଃ

ସେଠାରୁ ଚାରିଟି ଗୁଣ ଥିବା ପାଣି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହାର ମୂଳ ଗୁଣ ହେଉଛି ରସ।

ତସମାତ୍ ପଞ୍ଚଗୁଣା ଭୂମିଃ ସ୍ଥୂଲା ଭୂତେଷୁ ଶବ୍ଦ୍ଯତେ

ତାହାଠାରୁ ପାଞ୍ଚଟି ଗୁଣ ଥିବା ଭୂମି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ଭୂତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଦୃଢ଼।

ପରସ୍ପରାନୁପ୍ରଵେଶାଦ୍ ଧାରଯନ୍ତି ପରସ୍ପରମ୍

ଏମିତି ଏହି ସମସ୍ତ ଭୂତମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ମିଶି ଏକାଉଠିକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

ନାଶକ୍ନୁଵନ୍ ପ୍ରଜାଃ ସ୍ତ୍ରଷ୍ଟୁମସମାଗମ୍ଯ କୃତ୍ସ୍ନଶଃ

ସେମାନେ ପରସ୍ପର ସମ୍ମିଳିତ ନ ହେଲେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିନଥିଲେ।

ମହାଦାଦଯୋ ଵିଶେଷାନ୍ତା ହ୍ମଣ୍ଡମୁତ୍ପାଦଯନ୍ତି ତେ

ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବିଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ।

ଵିଶେଷେଭ୍ଯୋ ଽଣ୍ଡମଭଵଦ୍ ବୃହତ୍ ତଦୁଦକେଶଯମ୍

ବିଶେଷ ତତ୍ତ୍ୱମାନଠାରୁ ବଡ଼ ଅଣ୍ଡ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହା ବିଶାଳ ଓ ପାଣିରେ ବସିଥିଲା।

ପ୍ରାକୃତେ ଽଣ୍ଡେ ଵିଵୃତ୍ତଃ ସ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞୋ ବ୍ରହ୍ମସଂଜ୍ଞିତଃ

ସେ ପ୍ରାକୃତିକ ଅଣ୍ଡରେ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ, ଯାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମା ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ।

ଆଦିକର୍ତା ସ ଭୂତାନାଂ ବ୍ରହ୍ମାଗ୍ରେ ସମଵର୍ତତ

ସେ, ସମସ୍ତ ଭୂତମାନଙ୍କ ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପ୍ରଥମେ ବ୍ରହ୍ମା ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ।

ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭଂ କପିଲଂ ଛନ୍ଦୋମୂର୍ତି ସନାତନମ୍

ସେ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, କପିଳ, ବେଦମୂର୍ତ୍ତି ଓ ସନାତନ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ।

ଗର୍ଭୋଦକଂ ସମୁଦ୍ରାଶ୍ଚ ତସ୍ଯାସନ୍ ପରମାତ୍ମନଃ

ସେହି ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ଗର୍ଭଜଳ ଓ ସମୁଦ୍ର ଥିଲା।

ଚନ୍ଦ୍ରାଦିତ୍ଯୌ ସନକ୍ଷତ୍ରୌ ସଗ୍ରହୌ ସହ ଵାଯୁନା

ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତାରାମଣ୍ଡଳ, ଗ୍ରହମାନେ ଓ ବାୟୁ ସେଙ୍କ ସହିତ ଥିଲେ।

ଆପୋ ଦଶଗୁଣେନୈଵ ତେଜସା ବାହ୍ଯତୋ ଵୃତାଃ

ପାଣିକୁ ବାହାରୁ ଦଶଗୁଣ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଗ୍ନି ଢାକି ରଖିଥାଏ।

ଆକାଶେନାଵୃତୋ ଵାଯୁଃ ଖଂ ତୁ ଭୂତାଦିନାଵୃତମ୍

ବାୟୁକୁ ଆକାଶ ଢାକିଥାଏ, ଆଉ ଆକାଶକୁ ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱମାନେ ଆବୃତ କରିଥାନ୍ତି।

ଏତେ ଲୋକା ମହାତ୍ମନଃ ସର୍ଵତତ୍ତ୍ଵାଭିମାନିନଃ

ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକ ମହାତ୍ମାଙ୍କର, ଯିଏ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଆତ୍ମସାତ୍ କରିଛନ୍ତି।

ଈଶ୍ଵରା ଯୋଗଧର୍ମାଣୋ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ତତ୍ତ୍ଵଚିନ୍ତକାଃ

ଯେମାନେ ସ୍ୱାମୀ, ଯେମାନେ ଯୋଗର ଗୁଣ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେମାନେ ସତ୍ୟତା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି—

ଏତୈରାଵରଣୈରଣ୍ଡଂ ସପ୍ତଭିଃ ପ୍ରାକୃତୈର୍ଵୃତମ୍

ଏହି ସବୁ ପ୍ରାକୃତିକ ଆବରଣ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ସାତଟି ପ୍ରକୃତିକ ତରଳରେ ଢାକାଯାଇଛି।

ପ୍ରଜାପତେଃ ପରା ମୂର୍ତିରିତୀଯଂ ଵୈଦିକୀ ଶ୍ରୁତିଃ

ଏହା ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରୂପ, ଯାହା ବେଦ ଶ୍ରୁତି ଦ୍ୱାରା ଘୋଷିତ।

ଦ୍ଵିତୀଯଂ ତସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ଶରୀରଂ ପରମେଷ୍ଠିନଃ

ସେଇ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ଦେହ ହେଉଛି ଦିବ୍ୟ ଦେହ।

ତୃତୀଯଂ ଭଗଵଦ୍ରୂପଂ ପ୍ରାହୁର୍ଵେଦାର୍ଥଵେଦିନଃ

ଯେମାନେ ବେଦର ଅର୍ଥ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ତୃତୀୟ ରୂପକୁ ଭଗବତ୍ ରୂପ ବୋଲି କହନ୍ତି।

ଚତୁର୍ମୁଖଃ ସ ଭଗଵାନ୍ ଜଗତ୍ସୃଷ୍ଟୌ ପ୍ରଵର୍ତତେ

ସେଇ ଚାରିମୁହଁ ଭଗବାନ ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିରେ ନିୟୋଜିତ।

ସତ୍ତ୍ଵଂ ଗୁଣମୁପାଶ୍ରିତ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରଃ ସ୍ଵଯମ୍

ସମସ୍ତଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ବିଷ୍ଣୁ ନିଜେ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

ତମୋଗୁଣଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ରୁଦ୍ରଃ ସଂହରତେ ଜଗତ୍

ରୁଦ୍ର ତମୋଗୁଣ ଆଶ୍ରୟ କରି ବିଶ୍ୱକୁ ଲୟ କରନ୍ତି।

ଏକଧା ସ ଦ୍ଵିଧା ଚୈଵ ତ୍ରିଧା ଚ ବହୁଧା ପୁନଃ

ସେ ଏକ, ଦୁଇ ଓ ତିନି ଭାବରେ, ଏବଂ ପୁନି ବହୁ ଭାବରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି।

ନାନାକୃତିକ୍ରିଯାରୂପନାମଵନ୍ତି ସ୍ଵଲୀଲଯା

ନିଜ ଲୀଳାରେ ସେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ, କାର୍ଯ୍ୟ, ଆକୃତି ଓ ନାମ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

ସୃଜତେ ଗ୍ରସତେ ଚୈଵ ଵୀକ୍ଷତେ ଚ ଵିଶେଷତଃ

ସେ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ଗ୍ରସଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ବିଶେଷ ଭାବେ ସମସ୍ତକୁ ଦେଖନ୍ତି।

ଗୁଣାତ୍ମକତ୍ଵାତ୍ ତ୍ରୈକାଲ୍ଯେ ତସ୍ମାଦେକଃ ସ ଉଚ୍ଯତେ

ସେ ଗୁଣମୟ ଓ ତିନି କାଳରେ ବିଦ୍ୟମାନ ଥିବାରୁ, ସେକୁ ଏକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଆଦିତ୍ଵାଦାଦିଦେଵୋ ଽସୌ ଅଜାତତ୍ଵାଦଜଃ ସ୍ମୃତଃ

ସେ ଆଦି ଥିବାରୁ ଆଦିଦେବ ବୋଲି, ଅଜନ୍ମା ଥିବାରୁ ଅଜ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।

ଦେଵେଷୁ ଚ ମହାଦେଵୋ ମାହଦେଵ ଇତି ସ୍ମୃତଃ

ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସେ ମହାଦେବ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।