କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

ସିତଂ ହି ଵିତଲଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ତଲଂ ଚୈଵ ସିତେତରମ୍

ଭିତଳକୁ ଧଳା ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ତଳ ମଧ୍ୟ ଧଳା ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ।

ରସାତଲମିତି ଖ୍ଯାତଂ ତଥାନ୍ଯୈଶ୍ଚ ନିଷେଵିତମ୍

ରସାତଳ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ବସୁଥାନ୍ତି।

ତଲାତଲମିତି ଖ୍ଯାତଂ ସର୍ଵଶୋଭାସମନ୍ଵିତମ୍

ତଳାତଳ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସମସ୍ତ ଶୋଭାରେ ଭରିଥିବା।

ପୂର୍ଵଦେଵୈଃ ସମାକୀର୍ଣଂ ସୁତଲଂ ଚ ତଥାପରୈଃ

ସୁତଳ ପୂର୍ବତନ ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ।

ମହାନ୍ତକାଦ୍ଯୈର୍ନାଗୈଶ୍ଚ ପ୍ରହ୍ମାଦେନାସୁରେଣ ଚ

ମହାନ୍ତକ ଓ ଅନ୍ୟ ନାଗମାନେ, ଏବଂ ଅସୁର ପ୍ରହ୍ମାଦ ଦ୍ୱାରା।

ମହାଜମ୍ଭେନ ଵୀରେଣ ହଯଗ୍ରୀଵେଣ ଵୈ ତଥା

ବଡ଼ ଜମ୍ଭ ଓ ପ୍ରବଳ ହୟଗ୍ରୀବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା,

ତଥାନ୍ଯୈର୍ଵିଵଧୈର୍ନାଗୈସ୍ତଲଂ ଚୈଵ ସୁଶୋଭନମ୍

ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ଭୟଙ୍କର ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟ, ସୁନ୍ଦର ପାତାଳ ଲୋକକୁ ପୂରଣ କରିଛନ୍ତି।

ପାପିନସ୍ତେଷୁ ପଚ୍ଯନ୍ତେ ନ ତେ ଵର୍ଣଯିତୁଂ କ୍ଷମାଃ

ସେଠାରେ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଛନ୍ତି; ସେମାନେ ଏତେ ଅଧିକ ଯେ, ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।

କାଲାଗ୍ନିରୁଦ୍ରୋ ଯୋଗାତ୍ମା ନାରସିଂହୋ ଽପି ମାଧଵଃ

କାଳାଗ୍ନି, ରୁଦ୍ର, ଯୋଗର ଆତ୍ମା, ନରସିଂହ ଓ ମାଧବ ମଧ୍ୟ,

ତଦାଧାରମିଦଂ ସର୍ଵଂ ସ କାଲାଗ୍ନିମପାଶ୍ରିତଃ

ସମସ୍ତ କିଛି ତାଙ୍କ ଉପରେ ଭରସା କରିଛି, ସେ କାଳାଗ୍ନି ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।

ଵିଷଜ୍ଵାଲାମଯୋ ଽନ୍ତେ ଽସୌ ଜଗତ୍ ସଂହରତି ସ୍ଵଯମ୍

ଶେଷରେ, ବିଷର ଆଗିରେ ଜ୍ୱଳିଥିବା ସେ, ସ୍ୱୟଂ ଏହି ସଂସାରକୁ ନଶ୍ୱର କରିଦେଇଥାନ୍ତି।

ତାମସୀ ଶାଂଭଵୀ ମୂର୍ତିଃ କାଲୋ ଲୋକପ୍ରକାଲନଃ

ତାମସୀ ଶାଂଭବୀ ରୂପଟି ହେଉଛି କାଳ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ନାଶକ।

ଅତଃ ପରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଭୂର୍ଲୋକସ୍ଯାସ୍ଯ ନିର୍ଣଯମ୍

ଏବେ ମୁଁ ଏହି ଭୂଲୋକର ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ କହିବି।

କୁଶଃ କ୍ରୌଞ୍ଚଶ୍ଚ ଶାକଶ୍ଚ ପୁଷ୍କରଶ୍ଚୈଵ ସପ୍ତମଃ

କୁଶ, କ୍ରଉଞ୍ଚ, ଶାକ ଓ ପୁଷ୍କର — ଏହିମାନେ ସପ୍ତମ ଦ୍ୱୀପ।

ଦ୍ଵୀପାଦ୍ ଦ୍ଵୀପୋ ମହାନୁକ୍ତଃ ସାଗରାଦପି ସାଗରଃ

ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱୀପ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀଠାରୁ ବଡ଼, ପ୍ରତ୍ୟେକ ସାଗର ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀଠାରୁ ବଡ଼।

ଦଧ୍ଯୋଦଃ କ୍ଷୀରସଲିଲଃ ସ୍ଵାଦୂଦଶ୍ଚେତି ସାଗରାଃ

ସେହି ସାଗରମାନେ — ଦଧିର ସାଗର, ଖୀରର ସାଗର ଓ ମିଠା ପାଣିର ସାଗର।

ଦ୍ଵୀପୈଶ୍ଚ ସପ୍ତଭିର୍ଯୁକ୍ତା ଯୋଜନାନାଂ ସମାସତଃ

ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସାତଟି ଦ୍ୱୀପ ଯୋଗାଯୋଗ କରିଛି, ଯାହା ଯୋଜନ ମାପରେ ହେଉଛି।

ତସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ମହାମେରୁର୍ଵିଶ୍ରୁତଃ କନକପ୍ରଭଃ

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୁନା ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମହାମେରୁ ପର୍ବତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ ଷୋଡଶାଧସ୍ତାଦ୍ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶନ୍ମୂର୍ଧ୍ନି ଵିସ୍ତୃତଃ

ସେ ପର୍ବତ ଛଅଦଶ ଅଂଶ ତଳକୁ ଓ ବତିସ ଅଂଶ ଶିଖରକୁ ବିସ୍ତାରିତ।

ଭୂପଦ୍ମାସ୍ଯାସ୍ଯ ଶୈଲୋ ଽସୌ କର୍ଣିକାତ୍ଵେନ ସଂସ୍ଥିତଃ

ଭୂପଦ୍ମ ତଳରେ ଏହି ପର୍ବତ କର୍ଣ୍ଣିକା ଭାବରେ ଅବସ୍ଥିତ।

ନୀଲଃ ଶ୍ଵେତଶ୍ଚ ଶୃଙ୍ଗୀ ଚ ଉତ୍ତରେ ଵର୍ଷପର୍ଵତାଃ

ନୀଳ, ଶ୍ୱେତ ଓ ଶୃଙ୍ଗୀ — ଏହିମାନେ ଉତ୍ତର ଦିଗର ବଡ଼ ପର୍ବତ।

ସହସ୍ତ୍ରଦ୍ଵିତଯୋଚ୍ଛ୍ରାଯାସ୍ତାଵଦ୍ଵିସ୍ତାରିଣଶ୍ଚ ତେ

ସେମାନେ ଦୁଇ ହଜାର ଉଚ୍ଚତାରେ ଓ ଏତେଇ ଚଉଡ଼ାରେ ଅଛନ୍ତି।

ହରିଵର୍ଷଂ ତଥୈଵାନ୍ଯନ୍ମେରୋର୍ଦକ୍ଷିଣତୋ ଦ୍ଵିଜାଃ

ଏଭଳି, ମେରୁ ପର୍ବତର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ହରିବର୍ଷ ଅବସ୍ଥିତ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ।

ଉତ୍ତରାଃ କୁରଵଶ୍ଚୈଵ ଯଥୈତେ ଭରତାସ୍ତଥା

ଯେପରି ଏହି ଭାରତମାନେ, ସେପରି ଉତ୍ତର ଦିଗର କୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

ଇଲାଵୃତଂ ଚ ତନ୍ମଧ୍ଯେ ତନ୍ମଧ୍ଯେ ମେରୁରୁଚ୍ଛ୍ରିତଃ

ସେଠାରେ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଇଲାବୃତ ଅଛି, ଏବଂ ଏହାର ମଧ୍ୟରେ ମେରୁ ପର୍ବତ ଉଠିଛି।

ଵିଷ୍କମ୍ଭା ରଚିତା ମେରୋର୍ଯୋଜନାଯୁତମୁଚ୍ଛ୍ରିତାଃ

ମେରୁ ପର୍ବତରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ପାର୍ଶ୍ୱଦ୍ୱାରଗୁଡ଼ିକ ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚତାକୁ ପହଞ୍ଚିଛି।

ଵିପୁଲଃ ପଶ୍ଚିମେ ପାର୍ଶ୍ଵେ ସୁପାର୍ଶ୍ଵଶ୍ଚୋତ୍ତରେ ସ୍ମୃତଃ

ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବିପୁଳ ନାମକ ବିଶାଳ ପର୍ବତ ଅଛି, ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସୁପାର୍ଶ୍ୱ ପରିଚିତ।

ଜମ୍ବୂଦ୍ଵୀପସ୍ଯ ସା ଜମ୍ବୂର୍ନାମହେତୁର୍ମହର୍ଷଯଃ

ହେ ମହାର୍ଷିମାନେ, ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପର ନାମ 'ଜମ୍ବୁ' ହେବାର କାରଣ ଏହିପରି।

ପତନ୍ତି ଭୂଭୃତଃ ପୃଷ୍ଠେ ଶୀର୍ଯମାଣାନି ସର୍ଵତଃ

ଜମ୍ବୁ ଫଳଗୁଡ଼ିକ ଭୂମିକୁ ଧରିଥିବା ପର୍ବତ ଉପରେ ପଡ଼ି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପଚିଯାଉଛି।