କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

ଷଡ୍ଭିଃ ସହସ୍ତ୍ରୈଃ ପୂଷା ତୁ ଦେଵୋଂଶଃ ସପ୍ତଭିସ୍ତଥା

ପୂଷା ଦେବତାଙ୍କର ଛଅ ହଜାର କିରଣ ଅଛି, 'ସପ୍ତଭିସ୍' ନାମକ କିରଣ ମଧ୍ୟ ଏପରି ।

ଵିଵସ୍ଵାନ୍ ଦଶଭିଃ ପାତି ପାତ୍ଯେକାଦଶଭିର୍ଭଗଃ

'ବିବସ୍ୱାନ୍' ଦଶଟି କିରଣ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, 'ଭଗ' ଏକୋନଏକୋଟି କିରଣ ଦ୍ୱାରା ।

ଷଡ୍ଭୀ ରଶ୍ମିସହସ୍ତ୍ରୈସ୍ତୁ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତପତି ଵିଶ୍ଵସୃକ୍

ବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ସୃଷ୍ଟା, ଛଅ ହଜାର କିରଣରେ ଉଜ୍ୱଳିତ ହୁଅନ୍ତି ।

ହେମନ୍ତେ ତାମ୍ରଵର୍ଣଃ ସ୍ଯାଚ୍ଛିଶିରେ ଲୋହିତୋ ରଵିଃ

ହେମନ୍ତରେ ସେ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ, ଶିଶିର ଋତୁରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ହୁଅନ୍ତି ।

ସୂର୍ଯୋ ଽମରତ୍ଵମମୃତେ ତ୍ରଯଂ ତ୍ରିଷୁ ନିଯଚ୍ଛତି

ସୂର୍ଯ୍ୟ ତିନି ପ୍ରକାରରେ ଅମରତ୍ୱ, ଅମୃତ ଓ ତିନି ପ୍ରକାର ଗୁଣ ଦେଇଥାନ୍ତି ।

ଭୌମୋ ମନ୍ଦସ୍ତଥା ରାହୁଃ କେତୁମାନପି ଚାଷ୍ଟମଃ

ଭୌମ, ମନ୍ଦ, ରାହୁ ଓ କେତୁ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଷ୍ଟମ ଭାବେ ଗଣନା ହୁଅନ୍ତି ।

ଭ୍ରାମ୍ଯମାଣା ଯଥାଯୋଗଂ ଭ୍ରମନ୍ତ୍ଯନୁଦିଵାକରମ୍

ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ କ୍ରମରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବିନା ଘୂରିବାରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି ।

ଯସ୍ମାଦ୍ ଵହତି ତାନ୍ ଵାଯୁଃ ପ୍ରଵହସ୍ତେନ ସ ସ୍ମୃତଃ

ବାୟୁ ଏହାମାନେକୁ ବହିନେଇଥିବାରୁ, ଏହାକୁ 'ପ୍ରବାହ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ଵାମଦକ୍ଷିଣତୋ ଯୁକ୍ତା ଦଶ ତେନ ନିଶାକରଃ

ବାମ ଓ ଡାହାଣ ପଟେ ଦଶଟି ଯୋଗ ହୋଇଥାଏ, ଏହିପରି ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଏହି ନାମ ମିଳିଛି ।

ହ୍ରାସଵୃଦ୍ଧୀ ଚ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରା ଧ୍ରୁଵାଧାରାଣି ସର୍ଵଦା

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, କ୍ଷୟ ଓ ବୃଦ୍ଧି ସଦା ଏକ ନିଶ୍ଚିତ ନିୟମରେ ରହିଥାଏ।

ଆପୂର୍ଯତେ ପରସ୍ଯାନ୍ତଃ ସତତଂ ଦିଵସକ୍ରମାତ୍

ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷର ଭିତର ଦିନ ପରେ ଦିନ ସବୁବେଳେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ।

ଏକେନ ରଶ୍ମିନା ଵିପ୍ରାଃ ସୁଷୁମ୍ନାଖ୍ଯେନ ଭାସ୍କରଃ

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକ ମାତ୍ର ସୁଷୁମ୍ଣା ନାମକ କିରଣ ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ।

ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ସ ଦୃଶ୍ଯେତ ସଂପୂର୍ଣେ ଦିଵସକ୍ରମାତ୍

ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନରେ ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପ୍ରତିଦିନ ଦେଖାଯାଏ।

ପିବନ୍ତି ଦେଵତା ଵିପ୍ରା ଯତସ୍ତେ ଽମୃତଭୋଜନାଃ

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଦେବତାମାନେ ଏହି ଅମୃତ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରନ୍ତି।

ଅପରାହ୍ଣେ ପିତୃଗଣା ଜଘନ୍ଯଂ ପର୍ଯୁପାସତେ

ବିକାଳବେଳେ ପିତୃମାନେ ଶେଷ ଅଂଶ ଭୋଗ କରନ୍ତି।

ସୁଧାମୃତମଯୀଂ ପୁଣ୍ଯାଂ ତାମନ୍ଦୋରମୃତାତ୍ମିକାମ୍

ଏହି ପବିତ୍ର ଓ ପୁଣ୍ୟମୟ ଚନ୍ଦ୍ର ଅମୃତର ତତ୍ତ୍ୱରେ ଗଠିତ।

ମାସତୃପ୍ତିମପାପ୍ଯଗ୍ର୍ଯାଂ ପିତରଃ ସନ୍ତି ନିର୍ଵୃତାଃ

ମାସିକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତି ପାଇ ପିତୃମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି।

ଏଵଂ ସୂର୍ଯନିମିତ୍ତସ୍ଯ କ୍ଷଯୋ ଵୃଦ୍ଧିଶ୍ଚ ସତ୍ତମାଃ

ଏଭଳି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷୟ ଓ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ।

ଵାରିଜୈଃ ସ୍ଯନ୍ଦନୋ ଯୁକ୍ତସ୍ତେନାସୌ ଯାତି ସର୍ଵତଃ

ତାଙ୍କର ପଦ୍ମ ଯୋଗାଯୋଗିତ ରଥ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଚାଲିଯାଏ।

ଅଷ୍ଟବିଶ୍ଚାଥ ଭୌମସ୍ଯ ରଥୋ ହୈମଃ ସୁଶୋଭନଃ

ଏବଂ ପୃଥିବୀର ସୁନ୍ଦର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଥ ଅଠ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଚଳିତ।

ସ୍ଵର୍ଭାନୋର୍ଭାସ୍କରାରେଶ୍ଚ ତଥା ଷଡ୍ଭିର୍ହଯୈର୍ଵୃତଃ

ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ରଥ ମଧ୍ୟ ଛଅ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଚଳିତ।

ସର୍ଵେ ଧ୍ରୁଵେ ମହାଭାଗା ନିବଦ୍ଧା ଵାତରଶ୍ମିଭିଃ

ସମସ୍ତେ ଧ୍ରୁବ ତାରାରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ବାୟୁର କିରଣ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧା ଅଛନ୍ତି, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନମାନେ।

ଭ୍ରମନ୍ତି ଭ୍ରାମଯନ୍ତ୍ଯେନଂ ସର୍ଵାଣ୍ଯନିଲରଶ୍ମିଭିଃ

ସମସ୍ତେ ବାୟୁର କିରଣ ଦ୍ୱାରା ଘୂରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଘୁରାଉଛନ୍ତି।

କଲ୍ପାଧିକାରିଣସ୍ତତ୍ର ସଂସ୍ଥିତା ଦ୍ଵିଜପୁଙ୍ଗଵାଃ

ସେଠାରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, କଳ୍ପର ଅଧିକାରୀମାନେ ବସିଛନ୍ତି।

ସନନ୍ଦନାଦଯସ୍ତତ୍ର ସଂସ୍ଥିତା ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସୁତାଃ

ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ସନନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ବସିଛନ୍ତି।

ଵୈରାଜାସ୍ତତ୍ର ଵୈ ଦେଵାଃ ସ୍ଥିତା ଦାହଵିଵର୍ଜିତାଃ

ସେଠାରେ ବିରାଜମାନ ଦେବମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ଅଛନ୍ତି।

ଅପୁନର୍ମାରକାସ୍ତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମଲୋକସ୍ତୁ ସ ସ୍ମୃତଃ

ସେଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ପୁନର୍ବାର ମୃତ୍ୟୁ ନ ହୁଅନ୍ତି, ସେଠିକୁ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଆସ୍ତେ ସ ଯୋଗିଭିର୍ନିତ୍ଯଂ ପୀତ୍ଵା ଯୋଗାମୃତଂ ପରମ୍

ସେଠାରେ ସେ ସଦା ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ସହିତ ବସିଛନ୍ତି, ଯୋଗର ଅମୃତ ପିଇ ଶାନ୍ତି ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତାର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି।

ଯୋଗିନସ୍ତାପସାଃ ସିଦ୍ଧା ଜାପକାଃ ପରମେଷ୍ଠିନମ୍

ଯୋଗୀ, ତପସ୍ବୀ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଜପକାରୀମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି।