କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

ସ୍ଥାଵରାଞ୍ଜଙ୍ଗମାଂଶ୍ଚୈଵ ଯଚ୍ଚ କୁଲ୍ଯାଦିକଂ ପଯଃ

ସ୍ଥାବର ଓ ଚର ଜୀବ, ଏବଂ ନଦୀ ଓ ଏହାପରି ଜଳମାନେ ମଧ୍ୟ।

ତାସାଂ ଚତୁଃ ଶତଂ ନାଡ୍ଯୋ ଵର୍ଷନ୍ତେ ଚିତ୍ରମୂର୍ତଯଃ

ଏହି ମଧ୍ୟରୁ ଚାରିଶଏ ନାଳୀ ଅଦ୍ଭୁତ ଆକୃତିରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ ।

ଅମୃତା ନାମ ତାଃ ସର୍ଵା ରଶ୍ମଯୋ ଵୃଷ୍ଟିସର୍ଜନାଃ

ଏହି ସମସ୍ତ କିରଣକୁ 'ଅମୃତ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହାମାନେ ବର୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ।

ଚନ୍ଦ୍ରାସ୍ତା ନାମତଃ ସର୍ଵାଃ ପୀତାଭାଃ ସ୍ଯୁର୍ଗଭସ୍ତଯଃ

ଏହି ସମସ୍ତ କିରଣ 'ଚନ୍ଦ୍ର' ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା, ଏହାମାନେ ସୁନଳିଆ ରଙ୍ଗର ।

ଶୁକ୍ରାସ୍ତା ନାମତଃ ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରିଵିଧା ଘର୍ମସର୍ଜନାଃ

'ଶୁକ୍ର' ନାମରେ ଥିବା ସମସ୍ତ କିରଣ ତିନି ପ୍ରକାରର, ଏହାମାନେ ତାପ ଦେଇଥାନ୍ତି ।

ଅମୃତେନ ସୁରାନ୍ ସର୍ଵାଂସ୍ତ୍ରିଭିସ୍ତ୍ରରିଂସ୍ତର୍ପଯତ୍ଯସୌ

ଅମୃତ ଦ୍ୱାରା ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ତିନି ପ୍ରକାରେ ତୃପ୍ତ କରନ୍ତି ।

ହେମନ୍ତେ ଶିଶିରେ ଚୈଵ ହିମମୁତ୍ସୃଜତି ତ୍ରିଭିଃ

ହେମନ୍ତ ଓ ଶିଶିର ଋତୁରେ ସେ ତିନି କିରଣ ଦ୍ୱାରା ହିମ ପ୍ରବାହ କରନ୍ତି ।

ଚୈତ୍ରେ ମାସି ଭଵେଦଂଶୋ ଧାତା ଵୈଶାଖତାପନଃ

ଚୈତ୍ର ମାସରେ 'ଧାତା' ନାମକ କିରଣ ଥାଏ, ବୈଶାଖରେ 'ତାପନ' ।

ଵିଵସ୍ଵାନ୍ ଶ୍ରାଵଣେ ମାସି ପ୍ରୌଷ୍ଠପଦ୍ଯାଂ ଭଗଃ ସ୍ମୃତଃ

ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ 'ବିବସ୍ୱାନ୍', ପ୍ରଉଷ୍ଠପଦରେ 'ଭଗ' ବୋଲି ଡାକାଯାଏ ।

ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ଭଵେନ୍ମିତ୍ରଃ ପୌଷେ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସନାତନଃ

ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସରେ 'ମିତ୍ର', ପୌଷରେ ଶାଶ୍ୱତ 'ବିଷ୍ଣୁ' ଥାନ୍ତି ।

ଷଡ୍ଭିଃ ସହସ୍ତ୍ରୈଃ ପୂଷା ତୁ ଦେଵୋଂଶଃ ସପ୍ତଭିସ୍ତଥା

ପୂଷା ଦେବତାଙ୍କର ଛଅ ହଜାର କିରଣ ଅଛି, 'ସପ୍ତଭିସ୍' ନାମକ କିରଣ ମଧ୍ୟ ଏପରି ।

ଵିଵସ୍ଵାନ୍ ଦଶଭିଃ ପାତି ପାତ୍ଯେକାଦଶଭିର୍ଭଗଃ

'ବିବସ୍ୱାନ୍' ଦଶଟି କିରଣ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, 'ଭଗ' ଏକୋନଏକୋଟି କିରଣ ଦ୍ୱାରା ।

ଷଡ୍ଭୀ ରଶ୍ମିସହସ୍ତ୍ରୈସ୍ତୁ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତପତି ଵିଶ୍ଵସୃକ୍

ବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ସୃଷ୍ଟା, ଛଅ ହଜାର କିରଣରେ ଉଜ୍ୱଳିତ ହୁଅନ୍ତି ।

ହେମନ୍ତେ ତାମ୍ରଵର୍ଣଃ ସ୍ଯାଚ୍ଛିଶିରେ ଲୋହିତୋ ରଵିଃ

ହେମନ୍ତରେ ସେ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ, ଶିଶିର ଋତୁରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ହୁଅନ୍ତି ।

ସୂର୍ଯୋ ଽମରତ୍ଵମମୃତେ ତ୍ରଯଂ ତ୍ରିଷୁ ନିଯଚ୍ଛତି

ସୂର୍ଯ୍ୟ ତିନି ପ୍ରକାରରେ ଅମରତ୍ୱ, ଅମୃତ ଓ ତିନି ପ୍ରକାର ଗୁଣ ଦେଇଥାନ୍ତି ।

ଭୌମୋ ମନ୍ଦସ୍ତଥା ରାହୁଃ କେତୁମାନପି ଚାଷ୍ଟମଃ

ଭୌମ, ମନ୍ଦ, ରାହୁ ଓ କେତୁ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅଷ୍ଟମ ଭାବେ ଗଣନା ହୁଅନ୍ତି ।

ଭ୍ରାମ୍ଯମାଣା ଯଥାଯୋଗଂ ଭ୍ରମନ୍ତ୍ଯନୁଦିଵାକରମ୍

ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ କ୍ରମରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବିନା ଘୂରିବାରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି ।

ଯସ୍ମାଦ୍ ଵହତି ତାନ୍ ଵାଯୁଃ ପ୍ରଵହସ୍ତେନ ସ ସ୍ମୃତଃ

ବାୟୁ ଏହାମାନେକୁ ବହିନେଇଥିବାରୁ, ଏହାକୁ 'ପ୍ରବାହ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ଵାମଦକ୍ଷିଣତୋ ଯୁକ୍ତା ଦଶ ତେନ ନିଶାକରଃ

ବାମ ଓ ଡାହାଣ ପଟେ ଦଶଟି ଯୋଗ ହୋଇଥାଏ, ଏହିପରି ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଏହି ନାମ ମିଳିଛି ।

ହ୍ରାସଵୃଦ୍ଧୀ ଚ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରା ଧ୍ରୁଵାଧାରାଣି ସର୍ଵଦା

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, କ୍ଷୟ ଓ ବୃଦ୍ଧି ସଦା ଏକ ନିଶ୍ଚିତ ନିୟମରେ ରହିଥାଏ।

ଆପୂର୍ଯତେ ପରସ୍ଯାନ୍ତଃ ସତତଂ ଦିଵସକ୍ରମାତ୍

ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷର ଭିତର ଦିନ ପରେ ଦିନ ସବୁବେଳେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ।

ଏକେନ ରଶ୍ମିନା ଵିପ୍ରାଃ ସୁଷୁମ୍ନାଖ୍ଯେନ ଭାସ୍କରଃ

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକ ମାତ୍ର ସୁଷୁମ୍ଣା ନାମକ କିରଣ ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ।

ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ସ ଦୃଶ୍ଯେତ ସଂପୂର୍ଣେ ଦିଵସକ୍ରମାତ୍

ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନରେ ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପ୍ରତିଦିନ ଦେଖାଯାଏ।

ପିବନ୍ତି ଦେଵତା ଵିପ୍ରା ଯତସ୍ତେ ଽମୃତଭୋଜନାଃ

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଦେବତାମାନେ ଏହି ଅମୃତ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରନ୍ତି।

ଅପରାହ୍ଣେ ପିତୃଗଣା ଜଘନ୍ଯଂ ପର୍ଯୁପାସତେ

ବିକାଳବେଳେ ପିତୃମାନେ ଶେଷ ଅଂଶ ଭୋଗ କରନ୍ତି।

ସୁଧାମୃତମଯୀଂ ପୁଣ୍ଯାଂ ତାମନ୍ଦୋରମୃତାତ୍ମିକାମ୍

ଏହି ପବିତ୍ର ଓ ପୁଣ୍ୟମୟ ଚନ୍ଦ୍ର ଅମୃତର ତତ୍ତ୍ୱରେ ଗଠିତ।

ମାସତୃପ୍ତିମପାପ୍ଯଗ୍ର୍ଯାଂ ପିତରଃ ସନ୍ତି ନିର୍ଵୃତାଃ

ମାସିକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତି ପାଇ ପିତୃମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି।

ଏଵଂ ସୂର୍ଯନିମିତ୍ତସ୍ଯ କ୍ଷଯୋ ଵୃଦ୍ଧିଶ୍ଚ ସତ୍ତମାଃ

ଏଭଳି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷୟ ଓ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ।

ଵାରିଜୈଃ ସ୍ଯନ୍ଦନୋ ଯୁକ୍ତସ୍ତେନାସୌ ଯାତି ସର୍ଵତଃ

ତାଙ୍କର ପଦ୍ମ ଯୋଗାଯୋଗିତ ରଥ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଚାଲିଯାଏ।