କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

ସୌରୋ ଽଙ୍ଗିରାଶ୍ଚ ଵକ୍ରଶ୍ଚ ଜ୍ଞେଯା ମନ୍ଦଵିଚାରିଣଃ

ଶନି, ଅଙ୍ଗିରା ଓ ବକ୍ର—ଏମାନେ ଧୀରେ ଚଳିଥିବା ଗ୍ରହ ଭାବେ ଜଣାଯିବେ।

ସୂର୍ଯଃ ସୌମୋ ବୁଧଶ୍ଚୈଵ ଭାର୍ଗଵଶ୍ଚୈଵ ଶୀଘ୍ରଗାଃ

ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ବୁଧ ଓ ଭାର୍ଗବ—ଏମାନେ ତ୍ୱରିତ ଗତି କରନ୍ତି।

ତଦା ସର୍ଵଗ୍ରହାଣାଂ ସ ସୂର୍ଯୋ ଽଧସ୍ତାତ୍ ପ୍ରସର୍ପତି

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତଳେ ଗତି କରନ୍ତି।

ନକ୍ଷତ୍ରମଣ୍ଡଲଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ସୋମାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ରସର୍ପତି

ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ସମସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ରମଣ୍ଡଳ ଗତି କରେ।

ଵକ୍ରସ୍ତୁ ଭାର୍ଗଵାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ଵକ୍ରାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ବୃହସ୍ପତିଃ

ବକ୍ର, ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଉପରେ ଅଛନ୍ତି; ବକ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ବୃହସ୍ପତି ଅଛନ୍ତି।

ଋଷୀଣାଂ ଚୈଵ ସପ୍ତାନାନ୍ଧ୍ରୁ ଵଶ୍ଚୋର୍ଧ୍ଵଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ

ସପ୍ତ ଋଷି ଓ ଧ୍ରୁବଙ୍କ ଉପରେ ସେ ଅବସ୍ଥିତ।

ଈଷାଦଣ୍ଡସ୍ତଥୈଵ ସ୍ଯାଦ୍ ଦ୍ଵିଗୁଣୋ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ

ଦଣ୍ଡ ଅଳ୍ପ ଝୁକିଥାଏ ଏବଂ ଦୁଇଗୁଣା ଲମ୍ବା ଥାଏ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଯୋଜନାନାଂ ତୁ ତସ୍ଯାକ୍ଷସ୍ତତ୍ର ଚକ୍ରଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍

ସେ ରଥର ଅକ୍ଷ ଏକ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା, ଏଠାରେ ଚକ୍ରଟି ଲଗାଯାଇଛି।

ସଂଵତ୍ସରମେଯ କୃତ୍ସ୍ନଂ କାଲଚକ୍ରଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍

ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଷ ମାପର କାଳଚକ୍ର ଏଠାରେ ରହିଛି।

ପଞ୍ଚାନ୍ଯାନି ତୁ ସାର୍ଧାନି ସ୍ଯନ୍ଦନସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ

ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏହା ସହିତ ରଥର ଆଉ ପାଞ୍ଚ ଓ ଅର୍ଧ ଯୋଜନା ମାପ ଅଛି।

ହ୍ରସ୍ଵୋ ଽକ୍ଷସ୍ତଦ୍ଯୁଗାର୍ଧେନ ଧ୍ରୁଵାଧାରେ ରଥସ୍ଯ ତୁ

ଧ୍ରୁବ ଧାରରେ ଥିବା ରଥର ଅକ୍ଷଟି ତାହାଠାରୁ ଅର୍ଧ ଯୁଗ ଛୋଟ।

ହଯାଶ୍ଚ ସପ୍ତ ଛନ୍ଦାଂସି ତନ୍ନାମାନି ନିବୋଧତ

ସେଠାରେ ସାତଟି ଘୋଡ଼ା ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଛନ୍ଦ। ସେମାନଙ୍କର ନାମ ଶୁଣ।

ଅନଷ୍ଟୁପ୍ ତ୍ରିଷ୍ଟୁବିତ୍ଯୁକ୍ତାଶ୍ଛନ୍ଦାଂସି ହରଯୋ ହରେଃ

ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ଓ ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ ନାମକ ଛନ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ହରିଙ୍କ ଘୋଡ଼ା କୁହାଯାଏ।

ଦକ୍ଷିଣେ ନ ଯମସ୍ଯାଥ ଵରୁଣସ୍ଯ ତୁ ପଶ୍ଚିମେ

ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଯମଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ବରୁଣଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଅଛି।

ଅମରାଵତୀ ସଂଯମନୀ ସୁଖା ଚୈଵ ଵିଭା କ୍ରମାତ୍

କ୍ରମକ୍ରମେ ଅମରାବତୀ, ସଂୟମନୀ, ସୁଖା ଓ ବିଭା ଏହି ସହରଗୁଡ଼ିକ ସେମାନଙ୍କର।

ଜ୍ଯୋତିଷାଂ ଚକ୍ରମାଦାଯ ଦେଵଦେଵଃ ପ୍ରଜାପତିଃ

ଦେବମାନ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରଜାପତି ଜ୍ୟୋତିଷମାନଙ୍କ ଚକ୍ର ଧରନ୍ତି।

ସପ୍ତଦ୍ଵୀପେଷୁ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରା ନିଶାମଧ୍ଯସ୍ଯ ସଂମୁଖମ୍

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ରାତିର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ସେ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ସମ୍ମୁଖରେ ଅଛନ୍ତି।

ଅଶେଷାସୁ ଦିଶାସ୍ଵେଵ ତଥୈଵ ଵିଦିଶାସୁ ଚ

ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଏବଂ ମଧ୍ୟଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

କରୋତ୍ଯହସ୍ତଥା ରାତ୍ରିଂ ଵିମୁଞ୍ଚନ୍ ମେଦିନୀଂ ଦ୍ଵିଜାଃ

ଏଭଳି ସେ ଦିନ ଓ ରାତି ତିଆରି କରନ୍ତି, ଧରାକୁ ଛାଡ଼ିବା ଓ ଧରିବା କାମ କରନ୍ତି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।

ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଂ କଥିତଂ ସଦ୍ଭିର୍ଲୋକାନାଂ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵାଃ

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ ତିନି ଲୋକର ବିବରଣୀ ଦେଇଛନ୍ତି।

ଭଵତ୍ଯସ୍ମାତ୍ ଜଗତ୍ କୃତ୍ସ୍ନଂ ସଦେଵାସୁରମାନୁଷମ୍

ଏଠାରୁ ସମସ୍ତ ଜଗତ, ଦେବତା, ଅସୁର ଓ ମଣିଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

ଦ୍ଯୁତିର୍ଦ୍ଯୁତିମତାଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ଯତ୍ତେଜଃ ସାର୍ଵଲୌକିକମ୍

ସମସ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳମାନଙ୍କ ତେଜ, ତୁମର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ସାର୍ବଭୌମ।

ସୂର୍ଯ ଏଵ ତ୍ରିଲୋକସ୍ଯ ମୂଲଂ ପରମଦୈଵତମ୍

ସୂର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି ତିନି ଲୋକର ମୂଳ ଓ ପରମ ଦେବତା।

ନିର୍ଵହନ୍ତି ପଦଂ ତସ୍ଯ ତଦଂଶା ଵିଷ୍ଣୁମୂର୍ତଯଃ

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଂଶରେ ଥିବା ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ଗତିକୁ ଚାଲାନ୍ତି।

ଶ୍ଛନ୍ଦୋମଯଂ ବ୍ରହ୍ମମଯଂ ପୁରାଣମ୍

ଏହା ଛନ୍ଦମୟ, ବ୍ରହ୍ମମୟ ଏବଂ ପୁରାତନ।

ଗନ୍ଧର୍ଵୈରପ୍ସରୋଭିଶ୍ଚ ଗ୍ରାମଣୀସର୍ପରାକ୍ଷସୈଃ

ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ସର୍ପମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟମାନେ ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନେ,

ଵିଵସ୍ଵାନଥ ପୂଷା ଚ ପର୍ଜନ୍ଯଶ୍ଚାଂଶୁରେଵ ଚ

ବିବସ୍ୱାନ, ପୂଷା, ପର୍ଜନ୍ୟ ଏବଂ ଅଂଶୁ ମଧ୍ୟ,

ଆପ୍ଯାଯନ୍ତି ଵୈ ଭାନୁଂ ଵସନ୍ତାଦିଷୁ ଵୈ କ୍ରମାତ୍

ବସନ୍ତ ଆଦି ଋତୁଗୁଡ଼ିକର କ୍ରମରେ ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି ।

ଭରଦ୍ଵାଜୋ ଗୌତମଶ୍ଚ କଶ୍ଯପଃ କ୍ରତୁରେଵ ଚ

ଭୃଗୁ, ଗୌତମ, କଶ୍ୟପ ଏବଂ କ୍ରତୁ ମଧ୍ୟ,