କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

ସପ୍ତର୍ଷିମଣ୍ଡଲଂ ତସ୍ମାଲ୍ଲକ୍ଷମାତ୍ରେ ପ୍ରିକାଶତେ

ସେଠାରୁ ଏକ ଲକ୍ଷ ଯୋଜନ ଦୂରରେ ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କର ମଣ୍ଡଳ ଦେଖାଯାଏ।

ତତ୍ର ଧର୍ମଃ ସ ଭଗଵାନ୍ ଵିଷ୍ଣୁର୍ନାରାଯଣଃ ସ୍ଥିତଃ

ସେଠି ଧର୍ମ ରହିଛନ୍ତି—ସେ ହେଉଛନ୍ତି ପବିତ୍ର ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ନାରାୟଣ।

ତ୍ରିଗୁଣସ୍ତସ୍ଯ ଵିସ୍ତାରୋ ମଣ୍ଡଲସ୍ଯ ପ୍ରମାଣତଃ

ସେଇ ମଣ୍ଡଳର ଆକାର ତିନି ଗୁଣା ଅପରିମାପ୍ୟ।

ତୁଲ୍ଯସ୍ତଯୋସ୍ତୁ ସ୍ଵର୍ଭାନୁର୍ଭୂତ୍ଵାଧସ୍ତାତ୍ ପ୍ରସର୍ପତି

ସେଇ ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ସମାନ ଆକାରରେ ତଳେ ଗତି କରେ।

ସ୍ଵର୍ଭାନୋସ୍ତୁ ଵୃହତ୍ ସ୍ଥାନଂ ତୃତୀଯଂ ଯତ୍ ତମୋମଯମ୍

ସ୍ୱର୍ଭାନୁଙ୍କର ବଡ଼ ଅବସ୍ଥାନ, ତୃତୀୟ ଯାହା ଅନ୍ଧକାରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।

ଭାର୍ଗଵାତ୍ ପାଦହୀନସ୍ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ଵୈ ବୃହସ୍ପତିଃ

ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ଏକ ପାଦ ତଳେ ଥିବା ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ।

ଵିସ୍ତାରାନ୍ମଣ୍ଡଲାଚ୍ଚୈଵ ପାଦହୀନସ୍ତଯୋର୍ବୁଧଃ

ମଣ୍ଡଳ ଓ ଆକାର ଅନୁସାରେ, ସେଇ ଦୁଇଟିଠାରୁ ବୁଧ ମଧ୍ୟ ଏକ ପାଦ ତଳେ ଅଛନ୍ତି।

ବୁଧେନ ତାନି ତୁଲ୍ଯାନି ଵିସ୍ତାରାନ୍ମଣ୍ଡଲାତ୍ ତଥା

ବୁଧଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେଇ ଦୂରତା ଓ ମଣ୍ଡଳ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଅଛି।

ଶତାନି ପଞ୍ଚ ଚତ୍ଵାରି ତ୍ରୀଣି ଦ୍ଵେ ଚୈଵ ଯୋଜନେ

ପାଞ୍ଚ, ଚାରି, ତିନି ଓ ଦୁଇ ଶତ ଯୋଜନ ଅଛି।

ଯୋଜନାନ୍ଯର୍ଧମାତ୍ରାଣି ତେଭ୍ଯୋ ହ୍ରସ୍ଵଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ

ଅଧା ଯୋଜନ ମାପ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ଏଠାରୁ କମ୍ କିଛି ଜଣାଯାଏ ନାହିଁ।

ସୌରୋ ଽଙ୍ଗିରାଶ୍ଚ ଵକ୍ରଶ୍ଚ ଜ୍ଞେଯା ମନ୍ଦଵିଚାରିଣଃ

ଶନି, ଅଙ୍ଗିରା ଓ ବକ୍ର—ଏମାନେ ଧୀରେ ଚଳିଥିବା ଗ୍ରହ ଭାବେ ଜଣାଯିବେ।

ସୂର୍ଯଃ ସୌମୋ ବୁଧଶ୍ଚୈଵ ଭାର୍ଗଵଶ୍ଚୈଵ ଶୀଘ୍ରଗାଃ

ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ବୁଧ ଓ ଭାର୍ଗବ—ଏମାନେ ତ୍ୱରିତ ଗତି କରନ୍ତି।

ତଦା ସର୍ଵଗ୍ରହାଣାଂ ସ ସୂର୍ଯୋ ଽଧସ୍ତାତ୍ ପ୍ରସର୍ପତି

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତଳେ ଗତି କରନ୍ତି।

ନକ୍ଷତ୍ରମଣ୍ଡଲଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ସୋମାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ରସର୍ପତି

ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ସମସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ରମଣ୍ଡଳ ଗତି କରେ।

ଵକ୍ରସ୍ତୁ ଭାର୍ଗଵାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ଵକ୍ରାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ବୃହସ୍ପତିଃ

ବକ୍ର, ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଉପରେ ଅଛନ୍ତି; ବକ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ବୃହସ୍ପତି ଅଛନ୍ତି।

ଋଷୀଣାଂ ଚୈଵ ସପ୍ତାନାନ୍ଧ୍ରୁ ଵଶ୍ଚୋର୍ଧ୍ଵଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ

ସପ୍ତ ଋଷି ଓ ଧ୍ରୁବଙ୍କ ଉପରେ ସେ ଅବସ୍ଥିତ।

ଈଷାଦଣ୍ଡସ୍ତଥୈଵ ସ୍ଯାଦ୍ ଦ୍ଵିଗୁଣୋ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ

ଦଣ୍ଡ ଅଳ୍ପ ଝୁକିଥାଏ ଏବଂ ଦୁଇଗୁଣା ଲମ୍ବା ଥାଏ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଯୋଜନାନାଂ ତୁ ତସ୍ଯାକ୍ଷସ୍ତତ୍ର ଚକ୍ରଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍

ସେ ରଥର ଅକ୍ଷ ଏକ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା, ଏଠାରେ ଚକ୍ରଟି ଲଗାଯାଇଛି।

ସଂଵତ୍ସରମେଯ କୃତ୍ସ୍ନଂ କାଲଚକ୍ରଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍

ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଷ ମାପର କାଳଚକ୍ର ଏଠାରେ ରହିଛି।

ପଞ୍ଚାନ୍ଯାନି ତୁ ସାର୍ଧାନି ସ୍ଯନ୍ଦନସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ

ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏହା ସହିତ ରଥର ଆଉ ପାଞ୍ଚ ଓ ଅର୍ଧ ଯୋଜନା ମାପ ଅଛି।

ହ୍ରସ୍ଵୋ ଽକ୍ଷସ୍ତଦ୍ଯୁଗାର୍ଧେନ ଧ୍ରୁଵାଧାରେ ରଥସ୍ଯ ତୁ

ଧ୍ରୁବ ଧାରରେ ଥିବା ରଥର ଅକ୍ଷଟି ତାହାଠାରୁ ଅର୍ଧ ଯୁଗ ଛୋଟ।

ହଯାଶ୍ଚ ସପ୍ତ ଛନ୍ଦାଂସି ତନ୍ନାମାନି ନିବୋଧତ

ସେଠାରେ ସାତଟି ଘୋଡ଼ା ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଛନ୍ଦ। ସେମାନଙ୍କର ନାମ ଶୁଣ।

ଅନଷ୍ଟୁପ୍ ତ୍ରିଷ୍ଟୁବିତ୍ଯୁକ୍ତାଶ୍ଛନ୍ଦାଂସି ହରଯୋ ହରେଃ

ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ଓ ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ ନାମକ ଛନ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ହରିଙ୍କ ଘୋଡ଼ା କୁହାଯାଏ।

ଦକ୍ଷିଣେ ନ ଯମସ୍ଯାଥ ଵରୁଣସ୍ଯ ତୁ ପଶ୍ଚିମେ

ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଯମଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ବରୁଣଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଅଛି।

ଅମରାଵତୀ ସଂଯମନୀ ସୁଖା ଚୈଵ ଵିଭା କ୍ରମାତ୍

କ୍ରମକ୍ରମେ ଅମରାବତୀ, ସଂୟମନୀ, ସୁଖା ଓ ବିଭା ଏହି ସହରଗୁଡ଼ିକ ସେମାନଙ୍କର।

ଜ୍ଯୋତିଷାଂ ଚକ୍ରମାଦାଯ ଦେଵଦେଵଃ ପ୍ରଜାପତିଃ

ଦେବମାନ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରଜାପତି ଜ୍ୟୋତିଷମାନଙ୍କ ଚକ୍ର ଧରନ୍ତି।

ସପ୍ତଦ୍ଵୀପେଷୁ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରା ନିଶାମଧ୍ଯସ୍ଯ ସଂମୁଖମ୍

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ରାତିର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ସେ ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ସମ୍ମୁଖରେ ଅଛନ୍ତି।

ଅଶେଷାସୁ ଦିଶାସ୍ଵେଵ ତଥୈଵ ଵିଦିଶାସୁ ଚ

ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଏବଂ ମଧ୍ୟଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

କରୋତ୍ଯହସ୍ତଥା ରାତ୍ରିଂ ଵିମୁଞ୍ଚନ୍ ମେଦିନୀଂ ଦ୍ଵିଜାଃ

ଏଭଳି ସେ ଦିନ ଓ ରାତି ତିଆରି କରନ୍ତି, ଧରାକୁ ଛାଡ଼ିବା ଓ ଧରିବା କାମ କରନ୍ତି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।