କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସ୍ଯାସ୍ଯ ମାନଂ ଵୋ ନ ଶକ୍ଯଂ ଵିସ୍ତରେଣ ତୁ

ଏହି ତିନୋଟି ଲୋକର ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିସ୍ତାର ତୁମକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କୁହିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।

ଜନସ୍ତପଶ୍ଚ ସତ୍ଯଂ ଚ ଲୋକାସ୍ତ୍ଵଣ୍ଡୋଦ୍ଭଵା ମତାଃ

ଜନଲୋକ, ତପୋଲୋକ ଏବଂ ସତ୍ୟଲୋକ କୋସ ମୁଁଡ଼ିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି ବୋଲି ମନାଯାଏ।

ତାଵଦ୍ ଭୂର୍ଲୋକ ଆଖ୍ଯାତଃ ପୁରାଣେ ଦ୍ଵିଜପୁଙ୍ଗଵାଃ

ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୁରାଣରେ ଭୂର୍ଲୋକର ବର୍ଣ୍ଣନା ହୋଇଛି, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଭୁଵର୍ଲୋକୋ ଽପି ତାଵାନ୍ସ୍ଯାନ୍ମଣ୍ଡଲାଦ୍ ଭାସ୍କରସ୍ଯ ତୁ

ଭୁଵର୍ଲୋକ ମଧ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟର ମଣ୍ଡଳ ପରି ଏତିକି ବିସ୍ତୃତ।

ସ୍ଵର୍ଲୋକଃ ସ ସମାଖ୍ଯାତସ୍ତତ୍ର ଵାଯୋସ୍ତୁ ନେମଯଃ

ସ୍ୱର୍ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ବର୍ଣ୍ଣିତ; ସେଠାରେ ବାୟୁଙ୍କ ଆରାମ୍ଭ ଅଛି।

ସଂଵହୋ ଵିଵହଶ୍ଚାଥ ତଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ସ୍ଯାତ୍ ପରାଵହଃ

ସେଠାରେ ସଂବହ ଏବଂ ବିବହ ବାୟୁ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କଠାରୁ ଉପରେ ପରାବହ ଅଛି।

ଭୂମେର୍ଯୋଜନଲକ୍ଷେ ତୁ ଭାନୋର୍ଵୈ ମଣ୍ଡଲଂ ସ୍ଥିତମ୍

ପୃଥିବୀରୁ ଏକ ଲକ୍ଷ ଯୋଜନ ଦୂରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ମଣ୍ଡଳ ଅବସ୍ଥିତ।

ନକ୍ଷତ୍ରମଣ୍ଡଲଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ତଲ୍ଲକ୍ଷେଣ ପ୍ରକାଶତେ

ସମସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ରମଣ୍ଡଳ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୂରତାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ।

ତାଵତ୍ପ୍ରମାଣଭାଗେ ତୁ ବୁଧସ୍ଯାପ୍ଯୁଶନାଃ ସ୍ଥିତଃ

ଏହି ଦୂରତାରେ ବୁଧ ଏବଂ ଉଶନାସ ମଧ୍ୟ ଅବସ୍ଥିତ।

ଲକ୍ଷଦ୍ଵଯେନ ଭୌମସ୍ଯ ସ୍ଥିତୋ ଦେଵପୁରୋହିତଃ

ପୃଥିବୀରୁ ଦୁଇ ଲକ୍ଷ ଯୋଜନ ଦୂରରେ ଦେବତାଙ୍କର ପୁରୋହିତ ଉଭୟ ରହିଛନ୍ତି।

ସପ୍ତର୍ଷିମଣ୍ଡଲଂ ତସ୍ମାଲ୍ଲକ୍ଷମାତ୍ରେ ପ୍ରିକାଶତେ

ସେଠାରୁ ଏକ ଲକ୍ଷ ଯୋଜନ ଦୂରରେ ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କର ମଣ୍ଡଳ ଦେଖାଯାଏ।

ତତ୍ର ଧର୍ମଃ ସ ଭଗଵାନ୍ ଵିଷ୍ଣୁର୍ନାରାଯଣଃ ସ୍ଥିତଃ

ସେଠି ଧର୍ମ ରହିଛନ୍ତି—ସେ ହେଉଛନ୍ତି ପବିତ୍ର ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ନାରାୟଣ।

ତ୍ରିଗୁଣସ୍ତସ୍ଯ ଵିସ୍ତାରୋ ମଣ୍ଡଲସ୍ଯ ପ୍ରମାଣତଃ

ସେଇ ମଣ୍ଡଳର ଆକାର ତିନି ଗୁଣା ଅପରିମାପ୍ୟ।

ତୁଲ୍ଯସ୍ତଯୋସ୍ତୁ ସ୍ଵର୍ଭାନୁର୍ଭୂତ୍ଵାଧସ୍ତାତ୍ ପ୍ରସର୍ପତି

ସେଇ ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ସମାନ ଆକାରରେ ତଳେ ଗତି କରେ।

ସ୍ଵର୍ଭାନୋସ୍ତୁ ଵୃହତ୍ ସ୍ଥାନଂ ତୃତୀଯଂ ଯତ୍ ତମୋମଯମ୍

ସ୍ୱର୍ଭାନୁଙ୍କର ବଡ଼ ଅବସ୍ଥାନ, ତୃତୀୟ ଯାହା ଅନ୍ଧକାରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।

ଭାର୍ଗଵାତ୍ ପାଦହୀନସ୍ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ଵୈ ବୃହସ୍ପତିଃ

ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ଏକ ପାଦ ତଳେ ଥିବା ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ।

ଵିସ୍ତାରାନ୍ମଣ୍ଡଲାଚ୍ଚୈଵ ପାଦହୀନସ୍ତଯୋର୍ବୁଧଃ

ମଣ୍ଡଳ ଓ ଆକାର ଅନୁସାରେ, ସେଇ ଦୁଇଟିଠାରୁ ବୁଧ ମଧ୍ୟ ଏକ ପାଦ ତଳେ ଅଛନ୍ତି।

ବୁଧେନ ତାନି ତୁଲ୍ଯାନି ଵିସ୍ତାରାନ୍ମଣ୍ଡଲାତ୍ ତଥା

ବୁଧଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେଇ ଦୂରତା ଓ ମଣ୍ଡଳ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଅଛି।

ଶତାନି ପଞ୍ଚ ଚତ୍ଵାରି ତ୍ରୀଣି ଦ୍ଵେ ଚୈଵ ଯୋଜନେ

ପାଞ୍ଚ, ଚାରି, ତିନି ଓ ଦୁଇ ଶତ ଯୋଜନ ଅଛି।

ଯୋଜନାନ୍ଯର୍ଧମାତ୍ରାଣି ତେଭ୍ଯୋ ହ୍ରସ୍ଵଂ ନ ଵିଦ୍ଯତେ

ଅଧା ଯୋଜନ ମାପ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ଏଠାରୁ କମ୍ କିଛି ଜଣାଯାଏ ନାହିଁ।

ସୌରୋ ଽଙ୍ଗିରାଶ୍ଚ ଵକ୍ରଶ୍ଚ ଜ୍ଞେଯା ମନ୍ଦଵିଚାରିଣଃ

ଶନି, ଅଙ୍ଗିରା ଓ ବକ୍ର—ଏମାନେ ଧୀରେ ଚଳିଥିବା ଗ୍ରହ ଭାବେ ଜଣାଯିବେ।

ସୂର୍ଯଃ ସୌମୋ ବୁଧଶ୍ଚୈଵ ଭାର୍ଗଵଶ୍ଚୈଵ ଶୀଘ୍ରଗାଃ

ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ବୁଧ ଓ ଭାର୍ଗବ—ଏମାନେ ତ୍ୱରିତ ଗତି କରନ୍ତି।

ତଦା ସର୍ଵଗ୍ରହାଣାଂ ସ ସୂର୍ଯୋ ଽଧସ୍ତାତ୍ ପ୍ରସର୍ପତି

ତାପରେ ସମସ୍ତ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତଳେ ଗତି କରନ୍ତି।

ନକ୍ଷତ୍ରମଣ୍ଡଲଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ସୋମାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ରସର୍ପତି

ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ସମସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ରମଣ୍ଡଳ ଗତି କରେ।

ଵକ୍ରସ୍ତୁ ଭାର୍ଗଵାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ଵକ୍ରାଦୂର୍ଧ୍ଵଂ ବୃହସ୍ପତିଃ

ବକ୍ର, ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଉପରେ ଅଛନ୍ତି; ବକ୍ରଙ୍କ ଉପରେ ବୃହସ୍ପତି ଅଛନ୍ତି।

ଋଷୀଣାଂ ଚୈଵ ସପ୍ତାନାନ୍ଧ୍ରୁ ଵଶ୍ଚୋର୍ଧ୍ଵଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ

ସପ୍ତ ଋଷି ଓ ଧ୍ରୁବଙ୍କ ଉପରେ ସେ ଅବସ୍ଥିତ।

ଈଷାଦଣ୍ଡସ୍ତଥୈଵ ସ୍ଯାଦ୍ ଦ୍ଵିଗୁଣୋ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ

ଦଣ୍ଡ ଅଳ୍ପ ଝୁକିଥାଏ ଏବଂ ଦୁଇଗୁଣା ଲମ୍ବା ଥାଏ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଯୋଜନାନାଂ ତୁ ତସ୍ଯାକ୍ଷସ୍ତତ୍ର ଚକ୍ରଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍

ସେ ରଥର ଅକ୍ଷ ଏକ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା, ଏଠାରେ ଚକ୍ରଟି ଲଗାଯାଇଛି।

ସଂଵତ୍ସରମେଯ କୃତ୍ସ୍ନଂ କାଲଚକ୍ରଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍

ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଷ ମାପର କାଳଚକ୍ର ଏଠାରେ ରହିଛି।