କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

କର୍ମଣାମେତଦପ୍ଯାହୁଃ ବ୍ରହ୍ମାର୍ପଣମନୁତ୍ତମମ୍

କର୍ମମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅତିଶୟ ବ୍ରହ୍ମାର୍ପଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

କ୍ରିଯତେ ଵିଦୁଷା କର୍ମ ତଦ୍ଭଵେଦପି ମୋକ୍ଷଦମ୍

ଜେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଜ୍ଞାନୀ ହୁଏ, ସେ କରିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ମୁକ୍ତିକୁ ଦେଇପାରେ।

ଅକୃତ୍ଵା ଫଲସଂନ୍ଯାସଂ ବଧ୍ଯତେ ତତ୍ଫଲେନ ତୁ

କିନ୍ତୁ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳକୁ ତ୍ୟାଗ ନକଲେ, ସେ ତାହାର ଫଳରେ ବନ୍ଧିଯାଏ।

ଅଵିଦ୍ଵାନପି କୁର୍ଵୋତ କର୍ମାପ୍ନୋତ୍ଯଚିରାତ୍ ପଦମ୍

ଅଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ସେ ଶୀଘ୍ରରେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ମନଃ ପ୍ରସାଦମନ୍ଵେତି ବ୍ରହ୍ମ ଵିଜ୍ଞାଯତେ ତତଃ

ମନରେ ଶାନ୍ତି ଆସେ, ଏବଂ ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମକୁ ଜଣାଯାଏ।

ଜ୍ଞାନଂ ଚ କର୍ମସହିତଂ ଜାଯତେ ଦୋଷଵର୍ଜିତମ୍

ଜ୍ଞାନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଏକାସାଥିରେ ଦୋଷରହିତ ଭାବରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

କର୍ମାଣୀଶ୍ଵରତୁଷ୍ଟ୍ଯର୍ଥଂ କୁର୍ଯାନ୍ନୈଷ୍କର୍ମ୍ଯମାପ୍ନୁଯାତ୍

ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ, ଏହିପରି କଲେ କାର୍ଯ୍ୟର ଆସକ୍ତି ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

ଏକାକୀ ନିର୍ମମଃ ଶାନ୍ତୋ ଜୀଵନ୍ନେଵ ଵିମୁଚ୍ଯତେ

ଏକାକୀ, ମମତା ଛାଡି, ଶାନ୍ତ ହୋଇ ଥିଲେ, ଜୀବନରେ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଥିବା ବେଳେ ମୁକ୍ତି ମିଳିଯାଏ।

ନିତ୍ଯାନନ୍ଦଂ ନିରାଭାସଂ ତସ୍ମିନ୍ନେଵ ଲଯଂ ଵ୍ରଜେତ୍

ଯେଉଁଠାରେ ନିତ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଓ ଭାସା ନାହିଁ, ସେଠି ଲୟ ହୋଇଯାଏ।

ତୃପ୍ତଯେ ପରମେଶସ୍ଯ ତତ୍ ପଦଂ ଯାତି ଶାଶ୍ଵତମ୍

ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ, ସେ ଶାଶ୍ୱତ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ନ ହ୍ଯେତତ୍ ସମତିକ୍ରମ୍ଯ ସିଦ୍ଧିଂ ଵିନ୍ଦତି ମାନଵଃ

ଏହିପରି ଆଚରଣ ଛାଡି, ମାନବ ସିଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରେ ନାହିଁ।

ନମସ୍କୃତ୍ଯ ହୃଷୀକେଶଂ ପୁନର୍ଵଚନମବ୍ରୁଵନ୍

ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସେମାନେ ପୁଣି କଥା କହିଲେ।

ଇଦାନୀଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମୋ ଯଥା ସଂଭଵତେ ଜଗତ୍

ଏବେ ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, କିପରି ଏହି ସଂସାର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

ନିଯନ୍ତା କଶ୍ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ଵଦସ୍ଵ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ

ସମସ୍ତଙ୍କ ନିୟନ୍ତା କିଏ? ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ଆମକୁ କହ।

ପ୍ରାହ ଗମ୍ଭୀରଯା ଵାଚା ଭୂତାନାଂ ପ୍ରଭଵାପ୍ଯଯୌ

ସେ ଗଭୀର କଣ୍ଠରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ନାଶ ବିଷୟରେ କହିଲେ।

ଅନନ୍ତଶ୍ଚାପ୍ରମେଯଶ୍ଚ ନିଯନ୍ତା ଵିଶ୍ଵତୋମୁଖଃ

ସେ ଅନନ୍ତ, ଅପରିମିତ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମୁହଁ ଥିବା ନିୟନ୍ତା।

ପ୍ରଧାନଂ ପ୍ରକୃତିଶ୍ଚେତି ଯଦାହୁସ୍ତତ୍ତ୍ଵଚିନ୍ତକାଃ

ଯାହାକୁ ତତ୍ତ୍ୱ ଚିନ୍ତକମାନେ ପ୍ରଧାନ ଓ ପ୍ରକୃତି ବୋଲି କହନ୍ତି।

ଅଜରଂ ଧ୍ରୁଵମକ୍ଷଯ୍ଯଂ ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଵାତ୍ମନ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍

ସେ ଅଜର, ଅଚଳ, ଅକ୍ଷୟ ଏବଂ ନିତ୍ୟ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ବସିଥାଏ।

ଵିଗ୍ରହଃ ସର୍ଵଭୂତାନାମାତ୍ମନାଧିଷ୍ଠିତଂ ମହତ୍

ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ମହା ଆକୃତି ଆତ୍ମାରେ ବିରାଜିତ।

ଅସାଂପ୍ରତମଵିଜ୍ଞେଯଂ ବ୍ରହ୍ମାଗ୍ରେ ସମଵର୍ତତ

ସମୟ ଆରମ୍ଭର ପୂର୍ବରୁ, ଅଦୃଶ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

ପ୍ରାକୃତଃ ପ୍ରଲଯୋ ଜ୍ଞେଯୋ ଯାଵଦ୍ ଵିଶ୍ଵସମୁଦ୍ଭଵଃ

ଯେଉଁ ବିଗଳନକୁ 'ପ୍ରାକୃତ' ବୋଲାଯାଏ, ସେହି ଦିନ ଯାଏଁ ରହିଥାଏ, ଯେଉଁଠାରୁ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ।

ଅହର୍ନ ଵିଦ୍ଯତେ ତସ୍ଯ ନ ରାତ୍ରିର୍ହ୍ଯୁପଚାରତଃ

ସେଠାରେ ଦିନ ନାହିଁ, ଏବଂ ରାତି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।

ସର୍ଵଭୂତମଯୋ ଽଵ୍ଯକ୍ତୋ ହ୍ଯନ୍ତର୍ଯାମୀଶ୍ଵରଃ ପରଃ

ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ବ୍ୟାପିଥିବା ଅଦୃଶ୍ୟ, ସେଇ ପରମ ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ ଓ ନାୟକ।

କ୍ଷୋଭଯାମାସ ଯୋଗେନ ପରେଣ ପରମେଶ୍ଵରଃ

ପରମେଶ୍ୱର ତାଙ୍କର ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଚଳିତ କରିଲେ।

ଅନୁପ୍ରଵିଷ୍ଟଃ କ୍ଷୋଭାଯ ତଥାସୌ ଯୋଗମୂର୍ତିମାନ୍

ସେ ଯୋଗର ଆକାର ଧାରଣ କରି, ଚଳନ ପାଇଁ ଏହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ସ ସଂକୋଚଵିକାସାଭ୍ଯାଂ ପ୍ରଧାନତ୍ଵେ ଽପି ଚ ସ୍ଥିତଃ

ସେ ସଂକୋଚ ଓ ବିକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରଧାନ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଲେ।

ପ୍ରାଦୁରାସୀନ୍ମହଦ୍ ବୀଜଂ ପ୍ରଧାନପୁରୁଷାତ୍ମକମ୍

ସେଠାରୁ ପ୍ରଧାନ ଓ ପୁରୁଷ ମିଶିଥିବା ମହା ବୀଜ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।

ପ୍ରଜ୍ଞାଧୃତିଃ ସ୍ମୃତିଃ ସଂଵିଦେତସ୍ମାଦିତି ତତ୍ ସ୍ମୃତମ୍

ସେଠାରୁ ବୁଦ୍ଧି, ଧୃତି, ସ୍ମୃତି ଓ ଜ୍ଞାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ତ୍ରିଵିଧୋ ଽଯମହଙ୍କାରୋ ମହତଃ ସଂବଭୂଵ ହ

ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଏହି ତିନି ପ୍ରକାରର ଅହଂକାର ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।