କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

ନ ସଂନ୍ଯାସୀ ଵନଂ ଚାଥ ବ୍ରହ୍ମାଚର୍ଯଂ ନ ସାଧକଃ

କେବଳ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବା ଦ୍ୱାରା କେହି ତ୍ୟାଗୀ ହୁଏନାହିଁ, କିମ୍ବା କେବଳ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଲେ ସେ ସିଦ୍ଧ ହୁଏନାହିଁ।

ପ୍ରଵ୍ରଜେତ ଗୃହୀ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଵନାଦ୍ ଵା ଶ୍ରୁତିଚୋଦନାତ୍

ଏକ ଜ୍ଞାନୀ ଗୃହସ୍ଥ କିମ୍ବା ଜଙ୍ଗଲରେ ବସୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବେ।

ଅନ୍ଧଃ ପଙ୍ଗୁର୍ଦରିଦ୍ରୋ ଵା ଵିରକ୍ତଃ ସଂନ୍ଯସେଦ୍ ଦ୍ଵିଜଃ

ଅନ୍ଧ, ଲଙ୍ଗଡ଼ କିମ୍ବା ଗରିବ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ଦ୍ୱିଜ ଅସକ୍ତ ହୁଏ, ସେ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବ।

ପତତ୍ଯେଵାଵିରକ୍ତୋ ଯଃ ସଂନ୍ଯାସଂ କର୍ତୁମିଚ୍ଛତି

ଯିଏ ଅସକ୍ତ ନୁହଁନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହୁଏ।

ଶ୍ରଦ୍ଧାଵନାଶ୍ରମେ ଯୁକ୍ତଃ ସୋ ଽମୃତତ୍ଵାଯ କଲ୍ପତେ

ଯିଏ ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ ଏବଂ ନିଜ ଆଶ୍ରମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖେ, ସେ ଅମୃତତ୍ୱ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ।

ସ୍ଵଧର୍ମପାଲକୋ ନିତ୍ଯଂ ସୋ ଽମୃତତ୍ଵାଯ କଲ୍ପତେ

ଯିଏ ସଦା ନିଜ ଧର୍ମକୁ ରକ୍ଷା କରେ, ସେ ଅମୃତତ୍ୱ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ।

ପ୍ରସନ୍ନେନୈଵ ମନସା କୁର୍ଵାଣୋ ଯାତି ତତ୍ପଦମ୍

ଯିଏ ସ୍ପଷ୍ଟ ମନେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେ ସେଇ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।

ବ୍ରହ୍ମୈଵ ଦୀଯତେ ଚେତି ବ୍ରହ୍ମାର୍ପଣମିଦଂ ପରମ୍

ବ୍ରହ୍ମ ହିଁ ଅର୍ପିତ ହୁଏ, ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅର୍ପଣ ବ୍ରହ୍ମଙ୍କୁ।

ଏତଦ୍ ବ୍ରହ୍ମାର୍ପଣଂ ପ୍ରୋକ୍ତମୃଷିଭିଃ ତତ୍ତ୍ଵଦର୍ଶିଭିଃ

ଏହି ବ୍ରହ୍ମାର୍ପଣକୁ ତତ୍ତ୍ୱଦର୍ଶୀ ଋଷିମାନେ କହିଛନ୍ତି।

କରୋତି ସତତଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ବ୍ରହ୍ମାର୍ପଣମିଦଂ ପରମ୍

ଯିଏ ସଦା ବୁଦ୍ଧିରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେ ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମାର୍ପଣ କରେ।

କର୍ମଣାମେତଦପ୍ଯାହୁଃ ବ୍ରହ୍ମାର୍ପଣମନୁତ୍ତମମ୍

କର୍ମମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅତିଶୟ ବ୍ରହ୍ମାର୍ପଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

କ୍ରିଯତେ ଵିଦୁଷା କର୍ମ ତଦ୍ଭଵେଦପି ମୋକ୍ଷଦମ୍

ଜେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଜ୍ଞାନୀ ହୁଏ, ସେ କରିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ମୁକ୍ତିକୁ ଦେଇପାରେ।

ଅକୃତ୍ଵା ଫଲସଂନ୍ଯାସଂ ବଧ୍ଯତେ ତତ୍ଫଲେନ ତୁ

କିନ୍ତୁ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳକୁ ତ୍ୟାଗ ନକଲେ, ସେ ତାହାର ଫଳରେ ବନ୍ଧିଯାଏ।

ଅଵିଦ୍ଵାନପି କୁର୍ଵୋତ କର୍ମାପ୍ନୋତ୍ଯଚିରାତ୍ ପଦମ୍

ଅଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ସେ ଶୀଘ୍ରରେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ମନଃ ପ୍ରସାଦମନ୍ଵେତି ବ୍ରହ୍ମ ଵିଜ୍ଞାଯତେ ତତଃ

ମନରେ ଶାନ୍ତି ଆସେ, ଏବଂ ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମକୁ ଜଣାଯାଏ।

ଜ୍ଞାନଂ ଚ କର୍ମସହିତଂ ଜାଯତେ ଦୋଷଵର୍ଜିତମ୍

ଜ୍ଞାନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଏକାସାଥିରେ ଦୋଷରହିତ ଭାବରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

କର୍ମାଣୀଶ୍ଵରତୁଷ୍ଟ୍ଯର୍ଥଂ କୁର୍ଯାନ୍ନୈଷ୍କର୍ମ୍ଯମାପ୍ନୁଯାତ୍

ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ, ଏହିପରି କଲେ କାର୍ଯ୍ୟର ଆସକ୍ତି ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

ଏକାକୀ ନିର୍ମମଃ ଶାନ୍ତୋ ଜୀଵନ୍ନେଵ ଵିମୁଚ୍ଯତେ

ଏକାକୀ, ମମତା ଛାଡି, ଶାନ୍ତ ହୋଇ ଥିଲେ, ଜୀବନରେ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଥିବା ବେଳେ ମୁକ୍ତି ମିଳିଯାଏ।

ନିତ୍ଯାନନ୍ଦଂ ନିରାଭାସଂ ତସ୍ମିନ୍ନେଵ ଲଯଂ ଵ୍ରଜେତ୍

ଯେଉଁଠାରେ ନିତ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଓ ଭାସା ନାହିଁ, ସେଠି ଲୟ ହୋଇଯାଏ।

ତୃପ୍ତଯେ ପରମେଶସ୍ଯ ତତ୍ ପଦଂ ଯାତି ଶାଶ୍ଵତମ୍

ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ, ସେ ଶାଶ୍ୱତ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ନ ହ୍ଯେତତ୍ ସମତିକ୍ରମ୍ଯ ସିଦ୍ଧିଂ ଵିନ୍ଦତି ମାନଵଃ

ଏହିପରି ଆଚରଣ ଛାଡି, ମାନବ ସିଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରେ ନାହିଁ।

ନମସ୍କୃତ୍ଯ ହୃଷୀକେଶଂ ପୁନର୍ଵଚନମବ୍ରୁଵନ୍

ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସେମାନେ ପୁଣି କଥା କହିଲେ।

ଇଦାନୀଂ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମୋ ଯଥା ସଂଭଵତେ ଜଗତ୍

ଏବେ ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, କିପରି ଏହି ସଂସାର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

ନିଯନ୍ତା କଶ୍ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ଵଦସ୍ଵ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ

ସମସ୍ତଙ୍କ ନିୟନ୍ତା କିଏ? ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ଆମକୁ କହ।

ପ୍ରାହ ଗମ୍ଭୀରଯା ଵାଚା ଭୂତାନାଂ ପ୍ରଭଵାପ୍ଯଯୌ

ସେ ଗଭୀର କଣ୍ଠରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ନାଶ ବିଷୟରେ କହିଲେ।

ଅନନ୍ତଶ୍ଚାପ୍ରମେଯଶ୍ଚ ନିଯନ୍ତା ଵିଶ୍ଵତୋମୁଖଃ

ସେ ଅନନ୍ତ, ଅପରିମିତ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମୁହଁ ଥିବା ନିୟନ୍ତା।

ପ୍ରଧାନଂ ପ୍ରକୃତିଶ୍ଚେତି ଯଦାହୁସ୍ତତ୍ତ୍ଵଚିନ୍ତକାଃ

ଯାହାକୁ ତତ୍ତ୍ୱ ଚିନ୍ତକମାନେ ପ୍ରଧାନ ଓ ପ୍ରକୃତି ବୋଲି କହନ୍ତି।

ଅଜରଂ ଧ୍ରୁଵମକ୍ଷଯ୍ଯଂ ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଵାତ୍ମନ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍

ସେ ଅଜର, ଅଚଳ, ଅକ୍ଷୟ ଏବଂ ନିତ୍ୟ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ବସିଥାଏ।

ଵିଗ୍ରହଃ ସର୍ଵଭୂତାନାମାତ୍ମନାଧିଷ୍ଠିତଂ ମହତ୍

ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ମହା ଆକୃତି ଆତ୍ମାରେ ବିରାଜିତ।