ଅପାଂ ଭୂଣେଶ୍ଚ ସଂଯୋଗାଦୋଷଧ୍ଯସ୍ତାସ୍ତଦାଭଵନ୍
ପାଣି ଓ ମାଟିର ମିଶ୍ରଣରୁ ସେବେ ଔଷଧିବଳି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ଋତୁପୁଷ୍ପଫଲୈଶ୍ଚୈଵ ଵୃକ୍ଷଗୁଲ୍ମାଶ୍ଚ ଜଜ୍ଞିରେ
ଋତୁଅନୁସାରେ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଧରିଥିବା ଗଛ ଓ ଝାଡ଼ିମାନେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ଅଵଶ୍ଯଂ ଭାଵିନାର୍ଽଥେ ନ ତ୍ରେତାଯୁଗଵଶେନ ଵୈ
ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଘଟିବାକୁ ଥିଲା, କେବଳ ତ୍ରେତାଯୁଗର ପ୍ରଭାବରୁ ନୁହେଁ।
ଵୃକ୍ଷଗୁଲ୍ମୌଷଧୀଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରସହ୍ଯ ତୁ ଯଥାବଲମ୍
ଗଛ, ଝାଡ଼ି ଓ ଔଷଧିମାନେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଶକ୍ତି ଥିଲା, ସେଠି ସେମାନେ ଜୋରକରି ନେଇଯାଉଥିଲେ।
ପିତାମହନିଯୋଗେନ ଦୁଦୋହ ପୃଥିଵୀଂ ପୃଥୁଃ
ପିତାମହଙ୍କ ଆଦେଶରେ ପୃଥୁ ମାଟିକୁ ଦୋହନ କଲେ।
ଵସୁଦାରଧନାଦ୍ଯାଂସ୍ତୁ ବଲାତ୍ କାଲବଲେନ ତୁ
ସେ କାଳର ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ମାଟିରୁ ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟ ଜୋରକରି ନେଲେ।
ସସର୍ଜ କ୍ଷତ୍ରିଯାନ୍ ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ହିତାଯ ଚ
ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ।
ଯଜ୍ଞପ୍ରଵର୍ତନଂ ଚୈଵ ପଶୁହିଂସାଵିଵର୍ଜିତମ୍
ଏବଂ ସେ ଯଜ୍ଞ ପ୍ରଚଳନ କଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ପଶୁହତ୍ୟା ନଥିଲା।
ରାଗୋ ଲୋଭସ୍ତଥା ଯୁଦ୍ଧଂ ତତ୍ତ୍ଵାନାମଵିନିଶ୍ଚଯଃ
ତାପରେ ରାଗ, ଲୋଭ, ଯୁଦ୍ଧ ଓ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଅନିଶ୍ଚିତତା ଉଦ୍ଭବ ହେଲା।
ଵେଦଵ୍ଯାସୈଶ୍ଚତୁର୍ଧା ତୁ ଵ୍ଯସ୍ଯତେ ଦ୍ଵାପରାଦିଷୁ
ବ୍ୟାସଦ୍ୱାରା ବେଦକୁ ଚାରି ଭାଗରେ ବିଭାଜିତ କରାଯାଇଥିଲା, ଦ୍ୱାପର ଓ ପରେ।
ମନ୍ତ୍ରବ୍ରାହ୍ମଣଵିନ୍ଯାସୈଃ ସ୍ଵରଵର୍ଣଵିପର୍ଯଯୈଃ
ମନ୍ତ୍ର ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗଠନ, ସ୍ୱର ଓ ଅକ୍ଷରର ରୂପାନ୍ତର ଦ୍ୱାରା,
ସାମାନ୍ଯାଦ୍ ଵୈକୃତାଚ୍ଚୈଵଦୃଷ୍ଟିଭେଦୈଃ କ୍ଵଚିତ୍ କ୍ଵଚିତ୍
ସାଧାରଣ ଓ ବିଶେଷ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଏବଂ କେଉଁଠି କେଉଁଠି ମତଭେଦ ଦ୍ୱାରା।
ଇତିହାସପୁରାଣାନି ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରାଣି ସୁଵ୍ରତ
ହେ ସଜନ, ଇତିହାସ, ପୁରାଣ ଏବଂ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ—
ଵାଙ୍ମନଃ କାଯଜୈର୍ଦୁଃ ସୈର୍ନିର୍ଵେଦୋ ଜାଯତେ ନୃଣାମ୍
ମନ, କଥା ଓ କାୟାର ଦୁଃଖ ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନେ ବିରକ୍ତି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।
ଵିଚାରଣାଚ୍ଚ ଵୈରାଗ୍ଯଂ ଵୈରାଗ୍ଯାଦ୍ ଦୋଷଦର୍ଶନମ୍
ଚିନ୍ତା କରିଲେ ବିରାଗ ଆସେ, ବିରାଗ ହେଲେ ଦୋଷ ଦେଖାଯାଏ।
ଏଷା ରଜସ୍ତମୋଯୁକ୍ତା ଵୃତ୍ତିର୍ଵୈ ଦ୍ଵାପରେ ସ୍ମୃତା
ଏହି ଚରିତ୍ର ରଜ ଓ ତମସ ଦ୍ୱାରା ଯୁକ୍ତ, ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଏହା ଚଳିଥିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଦ୍ଵାପରେ ଵ୍ଯାକୁଲୀଭୂତ୍ଵା ପ୍ରଣଶ୍ଯତି କଲୌ ଯୁଗେ
ଦ୍ୱାପରରେ ଏହା ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, କଳିଯୁଗରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ସାଧଯନ୍ତି ନରା ନିତ୍ଯଂ ତମସା ଵ୍ଯାକୁଲୀକୃତାଃ
ଅନ୍ଧକାରରେ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ଲୋକମାନେ ସେଥିପାଇଁ ସଦା ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି।
ଅନାଵୃଷ୍ଟିଭଯଂ ଘୋରଂ ଦେଶାନାଂ ଚ ଵିପର୍ଯଯଃ
ଦେଶଗୁଡ଼ିକରେ ଭୟଙ୍କର ଅବୃଷ୍ଟି ଓ ବିପଦର ଆଶଙ୍କା ରହିବ।
ଅନୃତଂ ଵଦନ୍ତି ତେ ଲୁବ୍ଧାସ୍ତିଷ୍ଯେ ଜାତାଃ ସୁଦୁଃ ପ୍ରଜାଃ
ଲୋଭୀମାନେ ମିଥ୍ୟା କହିବେ; ଦୁଷ୍ଟ ଲୋକ ଜନ୍ମ ନେବେ, ଏହିଠାରୁ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଆସିବ।
ଵିପ୍ରାଣାଂ କର୍ମଦୋଷୈଶ୍ଚ ପ୍ରଜାନାଂ ଜାଯତେ ଭଯମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର କର୍ମର ଦୋଷ ଦ୍ୱାରା ଲୋକମାନେ ଭୟ ଅନୁଭବ କରିବେ।
ଯଜନ୍ତ୍ଯନ୍ଯାଯତୋ ଵେଦାନ୍ ପଠନ୍ତେ ଚାଲ୍ପବୁଦ୍ଧଯଃ
ସେମାନେ ଅନ୍ୟାୟରେ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତି, ଅଳ୍ପ ବୁଦ୍ଧି ଥିବାମାନେ ବେଦ ପଢ଼ନ୍ତି।
ଭଵିଷ୍ଯତି କଲୌ ତସ୍ମିଞ୍ ଶଯନାସନଭୋଜନୈଃ
ସେଇ କଳିଯୁଗରେ ଶୋଇବା, ବସିବା ଓ ଖାଇବାରେ ଅତିରିକ୍ତ ଆସକ୍ତି ଦେଖାଯିବ।
ଭ୍ରୂଣହତ୍ଯା ଵୀରହତ୍ଯା ପ୍ରଜାଯେତେ ନରେଶ୍ଵର
ହେ ନରେଶ୍ୱର, ଗର୍ଭପାତ ଓ ବୀରମାନଙ୍କ ହତ୍ୟା ଘଟିବ।
ଅନ୍ଯାନି ଚୈଵ କର୍ମାଣି ନ କୁର୍ଵନ୍ତି ଦ୍ଵିଜାତଯଃ
ଏବଂ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି କର୍ମ କରିବେ ନାହିଁ।
ଆମ୍ନାଯଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରାଣି ପୁରାଣାନି କଲୌ ଯୁଗେ
କଳିଯୁଗରେ ବେଦ, ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ଓ ପୁରାଣଗୁଡ଼ିକ—
ସ୍ଵଧର୍ମେ ଽଭିରୁଚିର୍ନୈଵ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ପ୍ରିଜାଯତେ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ଧର୍ମରେ କୌଣସି ଆନନ୍ଦ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ।
ବହୁଯାଚନକୋ ଲୋକୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ପରସ୍ପରମ୍
ଲୋକମାନେ ପରସ୍ପର ଅଧିକ ଭିକ୍ଷା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବେ।
ପ୍ରମଦାଃ କେଶଶୂଲିନ୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି କଲୌ ଯୁଗେ
କଳିଯୁଗରେ ଜଣେ ଜଣେ ଜଣେ ମହିଳାମାନେ ଖୋଲା କେଶ ରଖିବେ।
ଶୂଦ୍ରା ଧର୍ମଂ ଚରିଷ୍ଯନ୍ତି ଯୁଗାନ୍ତେ ସମୁପସ୍ଥିତେ
ଯୁଗ ଶେଷରେ ଶୂଦ୍ରମାନେ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବେ।