କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

କୁଟୁମ୍ବଭରଣେ ଯତ୍ତଃ ସାଧକୋ ଽସୌ ଗୃହୀ ଭଵେତ୍

ଯିଏ ନିଜ ପରିବାର ପାଇଁ ଉପାର୍ଜନ କରିଥାଏ, ସେ ଗୃହସ୍ଥ ବୋଲି ଡାକାଯାଏ।

ଏକାକୀ ଯସ୍ତୁ ଵିଚରେଦୁଦାସୀନଃ ସ ମୌକ୍ଷିକଃ

ଯିଏ ଏକାକି ଅଲଗା ହୋଇ ଘୁରେ, ନିରଲିପ୍ତ ରହିଥାଏ, ସେ ମୋକ୍ଷ ଚାହୁଁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି।

ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯେ ଚୈଵ ନିରତୋ ଵନସ୍ଥସ୍ତାପସୋ ମତଃ

ଯିଏ ଜଙ୍ଗଲରେ ରୁହି ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟରେ ଲାଗିଥାଏ, ସେ ତାପସ ବୋଲି ମନାଯାଏ।

ସାଂନ୍ଯାସିକଃ ସ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ଵାନପ୍ରସ୍ଥାଶ୍ରମେ ସ୍ଥିତଃ

ଯିଏ ବାନପ୍ରସ୍ଥ ଆଶ୍ରମରେ ରହିଥାଏ, ସେ ସଂନ୍ୟାସୀ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।

ଜ୍ଞାନାଯ ଵର୍ତତେ ଭିକ୍ଷୁଃ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ପାରମେଷ୍ଠିକଃ

ଯିଏ ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ସେ ଭିକ୍ଷୁ ପରମ ସଂନ୍ୟାସୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ସମ୍ଯଗ୍ ଦର୍ଶନସଂପନ୍ନଃ ସ ଯୋଗୀ ଭିକ୍ଷୁରୁଚ୍ଯତେ

ଯିଏ ସଠିକ୍ ଦୃଷ୍ଟି ରଖିଛି, ସେ ଯୋଗୀ ଏବଂ ଭିକ୍ଷୁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

କର୍ମସନ୍ଯାସିନଃ କେଚିତ୍ ତ୍ରିଵିଧାଃ ପରାମେଷ୍ଠିକାଃ

କିଛି କର୍ମ ସଂନ୍ୟାସୀ ତିନି ପ୍ରକାର, ସେମାନେ ପରମ ସଂନ୍ୟାସୀ ବୋଲି ଜଣାଯାନ୍ତି।

ତୃତୀଯୋତ୍ଯାଶ୍ରମୀ ପ୍ରୋକ୍ତୀ ଯୋଗମୁତ୍ତମମାସ୍ଥିତଃ

ଯିଏ ଉତ୍ତମ ଯୋଗରେ ଅଟୁଟ ରହିଛି, ସେ ତୃତୀୟ ଏବଂ ଶେଷ ଆଶ୍ରମରେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ତୃତୀଯେ ଚାନ୍ତିମା ପ୍ରୋକ୍ତା ଭାଵନା ପାରମେଶ୍ଵରୀ

ତୃତୀୟ ଆଶ୍ରମରେ, ପରମ ଭାବନାକୁ ଶେଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ସର୍ଵେଷୁ ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ପଞ୍ଚମୋ ନୋପପଦ୍ଯତେ

ସମସ୍ତ ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପଞ୍ଚମ ଆଶ୍ରମ ମନ୍ୟ ନୁହେଁ।

ଦକ୍ଷାଦୀନ୍ ପ୍ରାହ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ସୃଜଧ୍ଵଂ ଵିଵିଧାଃ ପ୍ରଜାଃ

ବିଶ୍ୱାତ୍ମା ଦକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଂକୁ କହିଲେ: 'ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କର।'

ଅସୃଜନ୍ତ ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵା ଦେଵମାନୁଷପୂର୍ଵିକାଃ

ସେମାନେ ଦେବତା ଓ ମନୁଷ୍ୟ ଆଦି ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ଅହଂ ଵୈ ପାଲଯାମୀଦଂ ସଂହରିଷ୍ଯତି ଶୂଲଭୃତ୍

ମୁଁ ଏହି ସଂସାରକୁ ରକ୍ଷା କରେ, ଶୂଳଧାରୀ ଏହାକୁ ସଂହାର କରିବେ।

ରଜଃ ସତ୍ତ୍ଵତମୋଯୋଗାତ୍ ପରସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ

ରଜ, ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ତମ ମିଶ୍ରଣରୁ ପରମାତ୍ମା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ପ୍ରଣତାଶ୍ଚୈଵ ଲୀଲଯା ପରମେଶ୍ଵରାଃ

ପରମେଶ୍ୱରମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି ଏବଂ ଲୀଳାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି।

ତିସ୍ତ୍ରସ୍ତୁ ଭାଵନା ରୁଦ୍ରେ ଵର୍ତନ୍ତେ ସତତଂ ଦ୍ଵିଜାଃ

ଦ୍ୱିଜମାନେ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଭିତରେ ସଦା ତିନି ପ୍ରକାରର ଧ୍ୟାନ ରହିଛି।

ଦ୍ଵିତୀଯା ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ଦେଵସ୍ଯାକ୍ଷରଭାଵନା

ଦ୍ୱିତୀୟ ଧ୍ୟାନଟି ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମଙ୍କ ଅକ୍ଷୟ ତତ୍ତ୍ୱ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ।

ଵିଭଜ୍ଯସ୍ଵେଚ୍ଛଯାତ୍ମାନଂ ସୋ ଽନ୍ଯର୍ଯାମୀଶ୍ଵରଃ ସ୍ଥିତଃ

ସେ ପ୍ରଭୁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ନିଜକୁ ବିଭାଜିତ କରି, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ ଭାବେ ବସିଛନ୍ତି।

ପୁରୁଷଃ ପରତୋ ଽଵ୍ଯକ୍ତାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵଂ ସମୁପାଗମତ୍

ଅବ୍ୟକ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଉପରେ ଥିବା ପରମ ପୁରୁଷ ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

ଏକସ୍ଯୈଵ ସ୍ମୃତାସ୍ତିସ୍ତ୍ରସ୍ତନୂଃ କାର୍ଯଵଶାତ୍ ପ୍ରଭୋଃ

ଏହା ସ୍ମୃତିରେ ଆସେ ଯେ, କାର୍ଯ୍ୟର ଆବଶ୍ୟକତାରୁ, ଏକମାତ୍ର ପ୍ରଭୁଙ୍କର ତିନିଟି ଦେହ ଅଛି।

ଯଦୀଚ୍ଛେଦଚିରାତ୍ ସ୍ଥାନଂ ଯତ୍ତନ୍ମୋକ୍ଷାଖ୍ଯମଵ୍ଯଯମ୍

ଯଦି କେହି ଅକ୍ଷୟ ମୋକ୍ଷ ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାକୁ ଚାହେ—

ପୂଜଯେଦ୍ ଭାଵଯୁକ୍ତେନ ଯାଵଜ୍ଜୀଵଂ ପ୍ରତିଜ୍ଞଯା

ସେ ଜଣେ ଜୀବନର ସମସ୍ତ ସମୟ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଆଶ୍ରମୋ ଵୈଷ୍ଣଵୋ ବ୍ରାହ୍ମୋ ହରାଶ୍ରମ ଇତି ତ୍ରଯଃ

ତିନିଟି ଆଶ୍ରମ ହେଉଛି ବୈଷ୍ଣବ, ବ୍ରାହ୍ମ, ଓ ହରାଶ୍ରମ।

ଧ୍ଯାଯେଦଥାର୍ଚଯେଦେତାନ୍ ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ଯାପରାଯଣଃ

ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହାମାନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବେ ଓ ପୂଜା କରିବେ।

ସିତେନ ଭସ୍ମନା କାର୍ଯଂ ଲଲାଟେ ତୁ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ରକମ୍

ଧଳା ଭସ୍ମ ଦ୍ୱାରା କପାଳ ଉପରେ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଚିହ୍ନ ଦେବା ଉଚିତ।

ଧାରଯେତ୍ ସର୍ଵଦା ଶୂଲଂ ଲଲାଟେ ଗନ୍ଧଵାରିଭିଃ

ସେ ସଦା କପାଳ ଉପରେ ଗନ୍ଧ ଓ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଶୂଳ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ତେଷାଂ ଲଲାଟେ ତିଲକଂ ଧାରଣୀଯଂ ତୁ ସର୍ଵଦା

ସେମାନଙ୍କର କପାଳ ଉପରେ ସଦା ତିଳକ ଧାରଣ କରିବା ଦରକାର।

ଉପର୍ଯଧୋ ଭାଵଯୋଗାତ୍ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ରସ୍ଯ ତୁ ଧାରଣାତ୍

ଉପର ଓ ତଳ ଧ୍ୟାନ ଓ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଧାରଣ କରି—

ଧୃତଂ ତ୍ରିଶୂଲଧରଣାଦ୍ ଭଵତ୍ଯେଵ ନ ସଂଶଯଃ

ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କଲେ ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଲାଭ ହୁଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।