କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

ସ୍ଥାନମୈନ୍ଦ୍ରଂ କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ସଂଗ୍ରାମେଷ୍ଵପଲାଯିନାମ୍

ଯେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଳାୟନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରର ପଦବି ଦିଆଯାଏ।

ଗାନ୍ଧର୍ଵଂ ଶୂଦ୍ରଜାତୀନାଂ ପରିଚାରେଣ ଵର୍ତତାମ୍

ଯେଉଁ ଶୂଦ୍ରମାନେ ସେବା କରି ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗାନ୍ଧର୍ବ ଲୋକ ଉପଲବ୍ଧ।

ସ୍ମୃତଂ ତେଷାଂ ତୁ ଯତ୍ସ୍ଥାନଂ ତଦେଵ ଗୁରୁଵାସିନାମ୍

ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସ୍ଥାନ ହେଉଛି ଗୁରୁଙ୍କ ସହ ବସିବାର ସ୍ଥାନ।

ପ୍ରାଜାପତ୍ଯଂ ଗୃହସ୍ଥାନାଂ ସ୍ଥାନମୁକ୍ତଂ ସ୍ଵଯଂଭୁଵା

ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କର ସ୍ଥାନକୁ ସ୍ୱୟଂଭୂ ପ୍ରଜାପତିୟ ଭାବେ କହିଛନ୍ତି।

ହୈରଣ୍ଯଗର୍ଭଂ ତତ୍ ସ୍ଥାନଂ ଯସ୍ମାନ୍ନାଵର୍ତତେ ପୁନଃ

ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ କୁହାଯାଏ, ଯାହାଠାରୁ ପୁନର୍ବାର ଆସିବା ନାହିଁ।

ଆନନ୍ଦମୈଶ୍ଵରଂ ଧାମ ସା କାଷ୍ଠା ସା ପରାଗତିଃ

ଆନନ୍ଦ ଓ ଏଶ୍ୱରତ୍ୱର ନିବାସ—ଏହିଠାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥା, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ୟ।

ଚତ୍ଵାରୋ ହ୍ଯାଶ୍ରମାଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ଯୋଗିନାମେକ ଉଚ୍ଯତେ

ଚାରିଟି ଆଶ୍ରମ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି, କିନ୍ତୁ ଯୋଗୀମାନେ ପାଇଁ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଆଶ୍ରମ କୁହାଯାଏ।

ଯ ଆସ୍ତେ ନିଶ୍ଚଲୋ ଯୋଗୀ ସ ସଂନ୍ଯାସୀ ନ ପଞ୍ଚମଃ

ଯେ ଯୋଗୀ ନିଶ୍ଚଳ ଭାବରେ ବସିଥାଏ, ସେଉଁହେଁ ସଂନ୍ୟାସୀ। ପଞ୍ଚମ ଆଶ୍ରମ କିଛି ନାହିଁ।

ବ୍ରହ୍ମଚାର୍ଯୁପକୁର୍ଵାଣୋ ନୈଷ୍ଠିକୋ ବ୍ରହ୍ମତତ୍ପରଃ

ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କରେ, ସେ ଉପକୁର୍ବାଣ କିମ୍ବା ନୈଷ୍ଠିକ ଯେହେଉଁନାହେଁ, ସେ ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ୱରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥାଏ।

ଉପକୁର୍ଵାଣକୋ ଜ୍ଞେଯୋ ନୈଷ୍ଠିକୋ ମରଣାନ୍ତିକଃ

ଉପକୁର୍ବାଣ ବୋଲି ଯେଉଁଠି ଜଣାଯାଏ, ନୈଷ୍ଠିକ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପଥରେ ରହେ।

କୁଟୁମ୍ବଭରଣେ ଯତ୍ତଃ ସାଧକୋ ଽସୌ ଗୃହୀ ଭଵେତ୍

ଯିଏ ନିଜ ପରିବାର ପାଇଁ ଉପାର୍ଜନ କରିଥାଏ, ସେ ଗୃହସ୍ଥ ବୋଲି ଡାକାଯାଏ।

ଏକାକୀ ଯସ୍ତୁ ଵିଚରେଦୁଦାସୀନଃ ସ ମୌକ୍ଷିକଃ

ଯିଏ ଏକାକି ଅଲଗା ହୋଇ ଘୁରେ, ନିରଲିପ୍ତ ରହିଥାଏ, ସେ ମୋକ୍ଷ ଚାହୁଁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି।

ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯେ ଚୈଵ ନିରତୋ ଵନସ୍ଥସ୍ତାପସୋ ମତଃ

ଯିଏ ଜଙ୍ଗଲରେ ରୁହି ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟରେ ଲାଗିଥାଏ, ସେ ତାପସ ବୋଲି ମନାଯାଏ।

ସାଂନ୍ଯାସିକଃ ସ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ଵାନପ୍ରସ୍ଥାଶ୍ରମେ ସ୍ଥିତଃ

ଯିଏ ବାନପ୍ରସ୍ଥ ଆଶ୍ରମରେ ରହିଥାଏ, ସେ ସଂନ୍ୟାସୀ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।

ଜ୍ଞାନାଯ ଵର୍ତତେ ଭିକ୍ଷୁଃ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ପାରମେଷ୍ଠିକଃ

ଯିଏ ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ସେ ଭିକ୍ଷୁ ପରମ ସଂନ୍ୟାସୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ସମ୍ଯଗ୍ ଦର୍ଶନସଂପନ୍ନଃ ସ ଯୋଗୀ ଭିକ୍ଷୁରୁଚ୍ଯତେ

ଯିଏ ସଠିକ୍ ଦୃଷ୍ଟି ରଖିଛି, ସେ ଯୋଗୀ ଏବଂ ଭିକ୍ଷୁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

କର୍ମସନ୍ଯାସିନଃ କେଚିତ୍ ତ୍ରିଵିଧାଃ ପରାମେଷ୍ଠିକାଃ

କିଛି କର୍ମ ସଂନ୍ୟାସୀ ତିନି ପ୍ରକାର, ସେମାନେ ପରମ ସଂନ୍ୟାସୀ ବୋଲି ଜଣାଯାନ୍ତି।

ତୃତୀଯୋତ୍ଯାଶ୍ରମୀ ପ୍ରୋକ୍ତୀ ଯୋଗମୁତ୍ତମମାସ୍ଥିତଃ

ଯିଏ ଉତ୍ତମ ଯୋଗରେ ଅଟୁଟ ରହିଛି, ସେ ତୃତୀୟ ଏବଂ ଶେଷ ଆଶ୍ରମରେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ତୃତୀଯେ ଚାନ୍ତିମା ପ୍ରୋକ୍ତା ଭାଵନା ପାରମେଶ୍ଵରୀ

ତୃତୀୟ ଆଶ୍ରମରେ, ପରମ ଭାବନାକୁ ଶେଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ସର୍ଵେଷୁ ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ପଞ୍ଚମୋ ନୋପପଦ୍ଯତେ

ସମସ୍ତ ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପଞ୍ଚମ ଆଶ୍ରମ ମନ୍ୟ ନୁହେଁ।

ଦକ୍ଷାଦୀନ୍ ପ୍ରାହ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ସୃଜଧ୍ଵଂ ଵିଵିଧାଃ ପ୍ରଜାଃ

ବିଶ୍ୱାତ୍ମା ଦକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଂକୁ କହିଲେ: 'ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କର।'

ଅସୃଜନ୍ତ ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵା ଦେଵମାନୁଷପୂର୍ଵିକାଃ

ସେମାନେ ଦେବତା ଓ ମନୁଷ୍ୟ ଆଦି ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ଅହଂ ଵୈ ପାଲଯାମୀଦଂ ସଂହରିଷ୍ଯତି ଶୂଲଭୃତ୍

ମୁଁ ଏହି ସଂସାରକୁ ରକ୍ଷା କରେ, ଶୂଳଧାରୀ ଏହାକୁ ସଂହାର କରିବେ।

ରଜଃ ସତ୍ତ୍ଵତମୋଯୋଗାତ୍ ପରସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ

ରଜ, ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ତମ ମିଶ୍ରଣରୁ ପରମାତ୍ମା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ପ୍ରଣତାଶ୍ଚୈଵ ଲୀଲଯା ପରମେଶ୍ଵରାଃ

ପରମେଶ୍ୱରମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି ଏବଂ ଲୀଳାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି।

ତିସ୍ତ୍ରସ୍ତୁ ଭାଵନା ରୁଦ୍ରେ ଵର୍ତନ୍ତେ ସତତଂ ଦ୍ଵିଜାଃ

ଦ୍ୱିଜମାନେ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଭିତରେ ସଦା ତିନି ପ୍ରକାରର ଧ୍ୟାନ ରହିଛି।

ଦ୍ଵିତୀଯା ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ଦେଵସ୍ଯାକ୍ଷରଭାଵନା

ଦ୍ୱିତୀୟ ଧ୍ୟାନଟି ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମଙ୍କ ଅକ୍ଷୟ ତତ୍ତ୍ୱ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ।

ଵିଭଜ୍ଯସ୍ଵେଚ୍ଛଯାତ୍ମାନଂ ସୋ ଽନ୍ଯର୍ଯାମୀଶ୍ଵରଃ ସ୍ଥିତଃ

ସେ ପ୍ରଭୁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ନିଜକୁ ବିଭାଜିତ କରି, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ ଭାବେ ବସିଛନ୍ତି।

ପୁରୁଷଃ ପରତୋ ଽଵ୍ଯକ୍ତାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵଂ ସମୁପାଗମତ୍

ଅବ୍ୟକ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଉପରେ ଥିବା ପରମ ପୁରୁଷ ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।