କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

ଏଵଂ ସାଧନସାଧ୍ଯତ୍ଵଂ ଚାତୁର୍ଵିଧ୍ଯେ ପ୍ରଦର୍ଶିତମ୍

ଏଭଳି, ସାଧନ ଏବଂ ତାହାର ଫଳ ଚାରି ପ୍ରକାର ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି।

ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଚାନୁତିଷ୍ଠେତ ସ ଚାନନ୍ତ୍ଯାଯ କଲ୍ପତେ

ଯେଉଁଠି ଏହି ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଚିରନ୍ତନ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

ଧର୍ମାତ୍ ସଂଜାଯତେ ସର୍ଵମିତ୍ଯାହୁର୍ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ

ସବୁ କିଛି ଧର୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ—ଏହିପରି ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି।

ଅନାଦିନିଧନା ଶକ୍ତିଃ ସୈଷା ବ୍ରାହ୍ମୀ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ

ଏହି ଶକ୍ତି ଆଦି ଓ ଶେଷ ନଥିବା ବ୍ରାହ୍ମୀ ଶକ୍ତି, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।

ତସ୍ମାଜ୍ଜ୍ଞାନେନ ସହିତଂ କର୍ମଯୋଗଂ ସମାଚରେତ୍

ତେଣୁ, ଜ୍ଞାନ ସହିତ କର୍ମଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

ଜ୍ଞାନପୂର୍ଵଂ ନିଵୃତ୍ତଂ ସ୍ଯାତ୍ ପ୍ରଵୃତ୍ତଂ ଯଦତୋ ଽନ୍ଯଥା

ଯାହାର ଆଗରେ ଜ୍ଞାନ ଅଛି, ସେହି କର୍ମ ହେଉଛି ବିରତି; ତାହା ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କର୍ମ ହେଉଛି ଲିପ୍ତତା।

ତସ୍ମାନ୍ନିଵୃତ୍ତଂ ସଂସେଵ୍ଯମନ୍ଯଥା ସଂସରେତ୍ ପୁନଃ

ତେଣୁ, ବିରତିକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ; ନହେଲେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ହୁଏ।

ଆର୍ଜଵଂ ଚାନସୂଯା ଚ ତୀର୍ଥାନୁସରଣଂ ତଥା

ସରଳତା, ଇର୍ଷ୍ୟା ନଥିବା, ଏବଂ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା—

ଦେଵତାଭ୍ଯର୍ଚନଂ ପୂଜା ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଵିଶେଷତଃ

ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜା, ବିଶେଷକରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ—

ସାମାସିକମିମଂ ଧର୍ମଂ ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯେ ଽବ୍ରଵୀନ୍ମନୁଃ

ମନୁ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣ ପାଇଁ ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଧର୍ମ କଥା କହିଛନ୍ତି।

ସ୍ଥାନମୈନ୍ଦ୍ରଂ କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ସଂଗ୍ରାମେଷ୍ଵପଲାଯିନାମ୍

ଯେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଳାୟନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରର ପଦବି ଦିଆଯାଏ।

ଗାନ୍ଧର୍ଵଂ ଶୂଦ୍ରଜାତୀନାଂ ପରିଚାରେଣ ଵର୍ତତାମ୍

ଯେଉଁ ଶୂଦ୍ରମାନେ ସେବା କରି ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗାନ୍ଧର୍ବ ଲୋକ ଉପଲବ୍ଧ।

ସ୍ମୃତଂ ତେଷାଂ ତୁ ଯତ୍ସ୍ଥାନଂ ତଦେଵ ଗୁରୁଵାସିନାମ୍

ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସ୍ଥାନ ହେଉଛି ଗୁରୁଙ୍କ ସହ ବସିବାର ସ୍ଥାନ।

ପ୍ରାଜାପତ୍ଯଂ ଗୃହସ୍ଥାନାଂ ସ୍ଥାନମୁକ୍ତଂ ସ୍ଵଯଂଭୁଵା

ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କର ସ୍ଥାନକୁ ସ୍ୱୟଂଭୂ ପ୍ରଜାପତିୟ ଭାବେ କହିଛନ୍ତି।

ହୈରଣ୍ଯଗର୍ଭଂ ତତ୍ ସ୍ଥାନଂ ଯସ୍ମାନ୍ନାଵର୍ତତେ ପୁନଃ

ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ କୁହାଯାଏ, ଯାହାଠାରୁ ପୁନର୍ବାର ଆସିବା ନାହିଁ।

ଆନନ୍ଦମୈଶ୍ଵରଂ ଧାମ ସା କାଷ୍ଠା ସା ପରାଗତିଃ

ଆନନ୍ଦ ଓ ଏଶ୍ୱରତ୍ୱର ନିବାସ—ଏହିଠାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥା, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ୟ।

ଚତ୍ଵାରୋ ହ୍ଯାଶ୍ରମାଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ଯୋଗିନାମେକ ଉଚ୍ଯତେ

ଚାରିଟି ଆଶ୍ରମ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି, କିନ୍ତୁ ଯୋଗୀମାନେ ପାଇଁ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଆଶ୍ରମ କୁହାଯାଏ।

ଯ ଆସ୍ତେ ନିଶ୍ଚଲୋ ଯୋଗୀ ସ ସଂନ୍ଯାସୀ ନ ପଞ୍ଚମଃ

ଯେ ଯୋଗୀ ନିଶ୍ଚଳ ଭାବରେ ବସିଥାଏ, ସେଉଁହେଁ ସଂନ୍ୟାସୀ। ପଞ୍ଚମ ଆଶ୍ରମ କିଛି ନାହିଁ।

ବ୍ରହ୍ମଚାର୍ଯୁପକୁର୍ଵାଣୋ ନୈଷ୍ଠିକୋ ବ୍ରହ୍ମତତ୍ପରଃ

ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କରେ, ସେ ଉପକୁର୍ବାଣ କିମ୍ବା ନୈଷ୍ଠିକ ଯେହେଉଁନାହେଁ, ସେ ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ୱରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥାଏ।

ଉପକୁର୍ଵାଣକୋ ଜ୍ଞେଯୋ ନୈଷ୍ଠିକୋ ମରଣାନ୍ତିକଃ

ଉପକୁର୍ବାଣ ବୋଲି ଯେଉଁଠି ଜଣାଯାଏ, ନୈଷ୍ଠିକ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପଥରେ ରହେ।

କୁଟୁମ୍ବଭରଣେ ଯତ୍ତଃ ସାଧକୋ ଽସୌ ଗୃହୀ ଭଵେତ୍

ଯିଏ ନିଜ ପରିବାର ପାଇଁ ଉପାର୍ଜନ କରିଥାଏ, ସେ ଗୃହସ୍ଥ ବୋଲି ଡାକାଯାଏ।

ଏକାକୀ ଯସ୍ତୁ ଵିଚରେଦୁଦାସୀନଃ ସ ମୌକ୍ଷିକଃ

ଯିଏ ଏକାକି ଅଲଗା ହୋଇ ଘୁରେ, ନିରଲିପ୍ତ ରହିଥାଏ, ସେ ମୋକ୍ଷ ଚାହୁଁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି।

ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯେ ଚୈଵ ନିରତୋ ଵନସ୍ଥସ୍ତାପସୋ ମତଃ

ଯିଏ ଜଙ୍ଗଲରେ ରୁହି ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟରେ ଲାଗିଥାଏ, ସେ ତାପସ ବୋଲି ମନାଯାଏ।

ସାଂନ୍ଯାସିକଃ ସ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ଵାନପ୍ରସ୍ଥାଶ୍ରମେ ସ୍ଥିତଃ

ଯିଏ ବାନପ୍ରସ୍ଥ ଆଶ୍ରମରେ ରହିଥାଏ, ସେ ସଂନ୍ୟାସୀ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।

ଜ୍ଞାନାଯ ଵର୍ତତେ ଭିକ୍ଷୁଃ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ପାରମେଷ୍ଠିକଃ

ଯିଏ ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ସେ ଭିକ୍ଷୁ ପରମ ସଂନ୍ୟାସୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ସମ୍ଯଗ୍ ଦର୍ଶନସଂପନ୍ନଃ ସ ଯୋଗୀ ଭିକ୍ଷୁରୁଚ୍ଯତେ

ଯିଏ ସଠିକ୍ ଦୃଷ୍ଟି ରଖିଛି, ସେ ଯୋଗୀ ଏବଂ ଭିକ୍ଷୁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

କର୍ମସନ୍ଯାସିନଃ କେଚିତ୍ ତ୍ରିଵିଧାଃ ପରାମେଷ୍ଠିକାଃ

କିଛି କର୍ମ ସଂନ୍ୟାସୀ ତିନି ପ୍ରକାର, ସେମାନେ ପରମ ସଂନ୍ୟାସୀ ବୋଲି ଜଣାଯାନ୍ତି।

ତୃତୀଯୋତ୍ଯାଶ୍ରମୀ ପ୍ରୋକ୍ତୀ ଯୋଗମୁତ୍ତମମାସ୍ଥିତଃ

ଯିଏ ଉତ୍ତମ ଯୋଗରେ ଅଟୁଟ ରହିଛି, ସେ ତୃତୀୟ ଏବଂ ଶେଷ ଆଶ୍ରମରେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ତୃତୀଯେ ଚାନ୍ତିମା ପ୍ରୋକ୍ତା ଭାଵନା ପାରମେଶ୍ଵରୀ

ତୃତୀୟ ଆଶ୍ରମରେ, ପରମ ଭାବନାକୁ ଶେଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।