କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

ଅଧ୍ଯାପନଂ ଚାଧ୍ଯଯନଂ ଷଟ୍ କର୍ମାଣି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ

ପଢ଼ାଇ, ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଛଅ ପ୍ରକାର କାର୍ଯ୍ୟ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ—

ଦଣ୍ଡୋ ଯୁଦ୍ଧଂ କ୍ଷତ୍ରିଯସ୍ଯ କୃଷିର୍ଵୈଶ୍ଯସ୍ଯ ଶସ୍ଯତେ

କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଓ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା, ଓ ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଚାଷ କରିବା ଉଚିତ୍ ବୋଲି କହାଯାଇଛି।

କାରୁକର୍ମ ତଥାଜୀଵଃ ପାକଯଜ୍ଞୋ ଽପି ଧର୍ମତଃ

କଳାକୃତି, ଅନ୍ୟ କାମକାଜ ଓ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ପକାଇବା ମଧ୍ୟ ଧର୍ମ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି।

ଗୃହସ୍ଥଂ ଚ ଵନସ୍ଥଂ ଚ ଭିକ୍ଷୁକଂ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣମ୍

ଗୃହସ୍ଥ, ବନବାସୀ, ଭିକ୍ଷୁ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ—

ଗୃହସ୍ଥସ୍ଯ ସମାସେନ ଧର୍ମୋ ଽଯଂ ମୁନିପୁଙ୍ଗଵାଃ

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସଂକ୍ଷେପରେ ଏହି ହେଉଛି ଗୃହସ୍ଥର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।

ସଂଵିଭାଗୋ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଧର୍ମୋ ଽଯଂ ଵନଵାସିନାମ୍

ବନବାସୀମାନେ ନ୍ୟାୟଅନୁସାରେ ସମ୍ପତ୍ତି ବଣ୍ଟନ କରିବାକୁ ଧର୍ମ ଭାବେ ମାନନ୍ତି।

ସମ୍ଯଗ୍ଜ୍ଞାନଂ ଚ ଵୈରାଗ୍ଯଂ ଧର୍ମୋ ଽଯଂ ଭିକ୍ଷୁକେ ମତଃ

ଠିକ୍ ଜ୍ଞାନ ଓ ବିରାକ୍ତି ଭିକ୍ଷୁଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଧର୍ମ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି।

ସନ୍ଧ୍ଯାକର୍ମାଗ୍ନିକାର୍ଯଂ ଚ ଧର୍ମୋ ଽଯଂ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣାମ୍

ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନା ଓ ଅଗ୍ନିର ସେବା କରିବା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀଙ୍କର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।

ସାଧାରଣଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ପ୍ରୋଵାଚ କମଲୋଦ୍ଭଵଃ

ପଦ୍ମରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟାକୁ ସାଧାରଣ ଧର୍ମ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।

ପର୍ଵଵର୍ଜଂ ଗୃହସ୍ଥସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯମୁଦାହୃତମ୍

ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ପାଇଁ ପର୍ବ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଅକୁର୍ଵାଣସ୍ତୁ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରା ଭ୍ରୂଣହା ତୁ ପ୍ରଜାଯତେ

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯିଏ ଏହି ନିୟମ ମାନେ ନାହିଁ, ସେ ପୁଣି ଗର୍ଭହନ୍ତା ହେଇ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

ଗୃହସ୍ଥସ୍ଯ ପରୋ ଧର୍ମୋ ଦେଵତାଭ୍ଯର୍ଚନଂ ତଥା

ଗୃହସ୍ଥଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ ହେଉଛି ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜା କରିବା।

ଦେଶାନ୍ତରଗତୋ ଵାଥ ମୃତପତ୍ନୀକ ଏଵ ଵା

ସେ ଯଦି ଅନ୍ୟ ଦେଶକୁ ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି କିମ୍ବା ତାଙ୍କର ଜଣେ ଜୀବନସଙ୍ଗୀନୀ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି,

ଅନ୍ଯେ ତମୁପଜୀଵନ୍ତି ତସ୍ମାଚ୍ଛ୍ରେଯାନ୍ ଗୃହାଶ୍ରମୀ

ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି; ଏହିକାରଣରୁ ଗୃହସ୍ଥ ଆଶ୍ରମ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ।

ତସ୍ମାଦ୍ ଗାର୍ହସ୍ଥ୍ଯମେଵୈକଂ ଵିଜ୍ଞେଯଂ ଧର୍ମସାଧନମ୍

ଏହିପରି, ଗୃହସ୍ଥ ଆଶ୍ରମକୁ ଏକମାତ୍ର ଧର୍ମ ସାଧନାର ଉପାୟ ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ୍।

ସର୍ଵଲୋକଵିରୁଦ୍ଧଂ ଚ ଧର୍ମମପ୍ଯାଚରେନ୍ନ ତୁ

ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଅପ୍ରସନ୍ନତା ଥିଲେ, ଏକଥା ଧର୍ମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ଧର୍ମ ଏଵାପଵର୍ଗାଯ ତସ୍ମାଦ୍ ଧର୍ମଂ ସମାଶ୍ରଯେତ୍

ଧର୍ମ ମାନେ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ପଥ; ଏହିକାରଣରୁ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଧର୍ମକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିବା ଉଚିତ୍।

ସତ୍ତ୍ଵଂ ରଜସ୍ତମଶ୍ଚେତି ତସ୍ମାଦ୍ଧର୍ମଂ ସମାଶ୍ରଯେତ୍

ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜସ୍ ଓ ତମସ୍ ଏହି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ଥିବାରୁ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଧର୍ମକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଜଘନ୍ଯଗୁଣଵୃତ୍ତିସ୍ଥା ଅଧୋ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ତାମସାଃ

ଯେମାନେ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ ଗୁଣର ଆଚରଣରେ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ତମସ୍ ଗୁଣରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥାଇ ଅଧୋଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

ଇହ ଲୋକେ ସୁଖୀ ଭୂତ୍ଵା ପ୍ରେତ୍ଯାନନ୍ତ୍ଯାଯ କଲ୍ପତେ

ଏହି ଜଗତରେ ମନୁଷ୍ୟ ସୁଖୀ ହେବା ପରେ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଚିରନ୍ତନ ମୁକ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ଏଵଂ ସାଧନସାଧ୍ଯତ୍ଵଂ ଚାତୁର୍ଵିଧ୍ଯେ ପ୍ରଦର୍ଶିତମ୍

ଏଭଳି, ସାଧନ ଏବଂ ତାହାର ଫଳ ଚାରି ପ୍ରକାର ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି।

ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଚାନୁତିଷ୍ଠେତ ସ ଚାନନ୍ତ୍ଯାଯ କଲ୍ପତେ

ଯେଉଁଠି ଏହି ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଚିରନ୍ତନ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।

ଧର୍ମାତ୍ ସଂଜାଯତେ ସର୍ଵମିତ୍ଯାହୁର୍ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନଃ

ସବୁ କିଛି ଧର୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ—ଏହିପରି ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି।

ଅନାଦିନିଧନା ଶକ୍ତିଃ ସୈଷା ବ୍ରାହ୍ମୀ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ

ଏହି ଶକ୍ତି ଆଦି ଓ ଶେଷ ନଥିବା ବ୍ରାହ୍ମୀ ଶକ୍ତି, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।

ତସ୍ମାଜ୍ଜ୍ଞାନେନ ସହିତଂ କର୍ମଯୋଗଂ ସମାଚରେତ୍

ତେଣୁ, ଜ୍ଞାନ ସହିତ କର୍ମଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

ଜ୍ଞାନପୂର୍ଵଂ ନିଵୃତ୍ତଂ ସ୍ଯାତ୍ ପ୍ରଵୃତ୍ତଂ ଯଦତୋ ଽନ୍ଯଥା

ଯାହାର ଆଗରେ ଜ୍ଞାନ ଅଛି, ସେହି କର୍ମ ହେଉଛି ବିରତି; ତାହା ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କର୍ମ ହେଉଛି ଲିପ୍ତତା।

ତସ୍ମାନ୍ନିଵୃତ୍ତଂ ସଂସେଵ୍ଯମନ୍ଯଥା ସଂସରେତ୍ ପୁନଃ

ତେଣୁ, ବିରତିକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ; ନହେଲେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ହୁଏ।

ଆର୍ଜଵଂ ଚାନସୂଯା ଚ ତୀର୍ଥାନୁସରଣଂ ତଥା

ସରଳତା, ଇର୍ଷ୍ୟା ନଥିବା, ଏବଂ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା—

ଦେଵତାଭ୍ଯର୍ଚନଂ ପୂଜା ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ଵିଶେଷତଃ

ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜା, ବିଶେଷକରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ—