କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

ହରିତୋ ଯୁଵନାଶ୍ଵସ୍ଯ ହାରିତସ୍ତତ୍ସୁତୋ ଽଭଵତ୍

ଯୁବନାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁଅ ହରିତ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ହାରିତ ଥିଲେ।

ନର୍ମଦାଯାଂ ସମୁତ୍ପନ୍ନଃ ସଂଭୂତିସ୍ତତ୍ସୁତୋ ଽଭଵତ୍

ହାରିତଙ୍କ ପୁଅ ସଂଭୂତି ନର୍ମଦା ନଦୀରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।

ବୃହଦଶଵୋ ଽନରଣ୍ଯସ୍ଯ ହର୍ଯଶ୍ଵସ୍ତତ୍ସୁତୋ ଽଭଵତ୍

ଅନରଣ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ବୃହଦଶ୍ୱ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ହର୍ୟାଶ୍ୱ ଥିଲେ।

ପ୍ରସାଦାଦ୍ଧାର୍ମିକଂ ପୁତ୍ରଂ ଲେଭେ ସୂର୍ଯପରାଯଣମ୍

ତାଙ୍କର କୃପାରେ ସେ ଏକ ଧର୍ମିକ, ସୂର୍ଯ୍ୟଭକ୍ତ ପୁଅ ପାଇଥିଲେ।

ଲେଭେ ତ୍ଵପ୍ରତିମଂ ପୁତ୍ରଂ ତ୍ରିଧନ୍ଵାନମରିନ୍ଦମମ୍

ସେ ତୁଳନାହୀନ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ତ୍ରିଧନ୍ବାନ ନାମକ ପୁଅ ପାଇଥିଲେ।

ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯଵାନ୍ ଦାନଶୀଲସ୍ତିତିକ୍ଷୁର୍ଧର୍ମତତ୍ପରଃ

ସେ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ଦାନଶୀଳ, ସହନଶୀଳ ଓ ଧର୍ମରେ ଲଗ୍ନ ଥିଲେ।

ଵସିଷ୍ଠକଶ୍ଯପମୁଖା ଦେଵାଶ୍ଚେନ୍ଦ୍ରପୁରୋଗମାଃ

ବଶିଷ୍ଠ, କଶ୍ୟପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ।

ସମାପ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ ଯଜ୍ଞଂ ଵସିଷ୍ଠାଦୀନ୍ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାନ୍

ଯଜ୍ଞଟିକେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ସେ ବସିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଆଦର ଦେଲେ।

ଯଜ୍ଞସ୍ତପୋ ଵା ସଂନ୍ଯାସୋ ବ୍ରୂତ ମେ ସର୍ଵଵେଦିନଃ

ହେ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନୀମାନେ, ମୋତେ କହନ୍ତୁ—ଯଜ୍ଞ, ତପସ୍ୟା, କିମ୍ବା ସନ୍ନ୍ୟାସ, କେଉଁଟି ସର୍ବୋଚ୍ଚ?

ଇଷ୍ଟ୍ଵା ଯଜ୍ଞେଶ୍ଵରଂ ଯଜ୍ଞୈର୍ ଗଚ୍ଛେଦ ଵନମଥାତ୍ମଵାନ୍

ଯେଉଁ ଜଣେ ନିଜକୁ ସଂଯମ କରି, ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଛନ୍ତି, ସେ ପରେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରଵ୍ରଜେଦ୍ ଵିଧିଵଦ୍ ଯଜ୍ଞୈରିଷ୍ଟ୍ଵା ପୂର୍ଵଂ ସୁରୋତ୍ତମାନ୍

ଯେଉଁ ଜଣେ ଯଥାବିଧି ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିଛନ୍ତି, ସେ ପରେ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।

ତମାରାଧ୍ଯ ସହସ୍ତ୍ରାଂଶୁଂ ତପସା ମୋକ୍ଷମାପ୍ନୁଯାତ୍

ସେହି ହଜାର କିରଣ ଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପୂଜିଲେ, ମୁକ୍ତି ଲାଭ ହୁଏ।

ବୀଜଂ ଭଗଵତା ଯେନ ସ ଦେଵସ୍ତପସେଜ୍ଯତେ

ଯେଉଁ ବୀଜ ଦ୍ୱାରା ଭଗବାନ୍ ଦେବତାଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରାଯାଏ—

ସ ରୁଦ୍ରସ୍ତପସୋଗ୍ରେଣ ପୂଜ୍ଯତେ ନେତରୈର୍ମଖୈଃ

ସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ କଠିନ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରାଯାଏ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ।

ସ ସର୍ଵଦୈଵତତନୁଃ ପୂଜ୍ଯତେ ତପସେଶ୍ଵରଃ

ଯିଏ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଆକାର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ।

ତପଃ ସୁମହଦାସ୍ଥାଯ ପୂଜ୍ଯତେ ସ ମହେଶ୍ଵରଃ

ବଡ଼ ତପସ୍ୟା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ସେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ।

ସ ଦେଵଦେଵସ୍ତପସା ପୂଜନୀଯଃ ସନାତନଃ

ସେ ସନାତନ ଦେବମାନଙ୍କ ଦେବତା, ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେବା ଉଚିତ।

ପ୍ରସୀଦତି ମହାଯୋଗୀ ପୂଜିତସ୍ତପସା ପରଃ

ଯେଉଁ ମହାଯୋଗୀ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ତାଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପୂଜିଲେ ସେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।

ନାନ୍ତରେଣ ତପଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଧର୍ମଃ ଶାସ୍ତ୍ରେଷୁ ଦୃଶ୍ଯତେ

ତପସ୍ୟା ବିନା କୌଣସି ଧର୍ମ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।

ଵିସର୍ଜଯିତ୍ଵା ସଂପୂଜ୍ଯ ତ୍ରିଧନ୍ଵାନମଥାବ୍ରଵୀତ୍

ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ସେମାନେ ଯାଇଯିବା ପରେ, ସେ ତ୍ରିଧନ୍ବନଙ୍କୁ କହିଲେ।

ପ୍ରାଣଂ ବୃହନ୍ତଂ ପୁରୁଷମାଦିତ୍ଯାନ୍ତରସଂସ୍ଥିତମ୍

ସେ ବଡ଼ ପ୍ରାଣ ଶକ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା ପୁରୁଷ—

ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯସମାଯୁକ୍ତମଶେଷଂ କ୍ଷିତିମଣ୍ଡଲମ୍

ସମସ୍ତ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣରେ ଯୁକ୍ତ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀ—

ଜଗାମାରଣ୍ଯମନଘସ୍ତପଶ୍ଚର୍ତୁମନୁତ୍ତମମ୍

ସେ ପାପହୀନ ଭାବେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପସ୍ୟା କରିବା ପାଇଁ।

କନ୍ଦମୂଲଫଲାହାରୋ ମୁନ୍ଯନ୍ନୈରଯଜତ୍ ସୁରାନ୍

କନ୍ଦ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଖାଇ, ସେ ମୁନିମାନଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ।

ଜଜାପ ମନସା ଦେଵୀଂ ସାଵିତ୍ରରିଂ ଵେଦମାତରମ୍

ସେ ମନରେ ସାବିତ୍ରୀ ଦେବୀ, ବେଦମାତାଙ୍କ ଜପ କଲେ।

ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭୋ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ତଂ ଦେଶମଗମତ୍ ସ୍ଵଯମ୍

ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମା, ସେଠାକୁ ନିଜେ ଯାଇଥିଲେ।

ନନାମ ଶିରସା ତସ୍ଯ ପାଦଯୋର୍ନାମ କୀର୍ତଯନ୍

ସେ ତାଙ୍କର ପାଦ ଉପରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ତାଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଲେ।

ହିର୍ଣ୍ଯମୂର୍ତଯେ ତୁଭ୍ଯଂ ସହସ୍ତ୍ରାକ୍ଷାଯ ଵେଧସେ

ସୁନା ଦେହ ଥିବା, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଆପଣଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ।

ସାଂଖ୍ଯଯୋଗାଧିଗମ୍ଯାଯ ନମସ୍ତେ ଜ୍ଞାନମୂର୍ତଯେ

ସାଂଖ୍ୟ ଓ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଯାହାକୁ ଜଣାଯାଇପାରିବ, ଜ୍ଞାନର ମୂର୍ତ୍ତି ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର।