କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

ଉଵାଚ ପ୍ରଣତାନ୍ ଦେଵାନ୍ ପ୍ରାଚେତସମଥୋ ହରଃ

ହରା ପ୍ରଣାମ କରିଥିବା ଦେବମାନେ ଓ ପ୍ରଚେତସ (ଦକ୍ଷ)ଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।

ସଂପୂଜ୍ଯଃ ସର୍ଵଯଜ୍ଞେଷୁ ନ ନିନ୍ଦ୍ଯୋ ଽହଂ ଵିଶେଷତଃ

ମୁଁ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ସମ୍ମାନିତ ହେବା ଉଚିତ, ବିଶେଷକରି ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଲୋକୈଷଣାମେତାଂ ମଦ୍ଭକ୍ତୋ ଭଵ ଯତ୍ନତଃ

ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକିକ ଇଚ୍ଛା ଛାଡି, ଭକ୍ତି ସହିତ ମୋର ଭକ୍ତ ହେଇପଡ।

ତାଵତ୍ ତିଷ୍ଠ ମମାଦେଶାତ୍ ସ୍ଵାଧିକାରେଷୁ ନିର୍ଵୃତଃ

ମୋ ଆଦେଶରେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ରୁହ।

ଅଦର୍ଶନମନୁପ୍ରାପ୍ତୋ ଦକ୍ଷସ୍ଯାମିତତେଜସଃ

ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।

ଵ୍ଯାଜହାର ସ୍ଵଯଂ ଦକ୍ଷମଶେଷଜଗତୋ ହିତମ୍

ସେ ନିଜେ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ନିମିତ୍ତେ କଥା କହିଲେ।

ଯଦାଚଷ୍ଟ ସ୍ଵଯଂ ଦେଵଃ ପାଲଯୈତଦତନ୍ଦ୍ରିତଃ

ଯେତେବେଳେ ଦେବତା ସ୍ୱୟଂ ଆଦେଶ ଦେଲେ, 'ଏହାକୁ ଅଲସ୍ୟ ଛାଡି ରକ୍ଷା କର।'

ପଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯେନଂ ବ୍ରହ୍ମଭୂତା ଵିଦ୍ଵାଂସୋ ଵେଦଵାଦିନଃ

ଯେମାନେ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ, ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି।

ସ୍ତୂଯତେ ଵୈଦିକୈର୍ମନ୍ତ୍ରୈର୍ଦେଵଦେଵୋ ମହେଶ୍ଵରଃ

ବେଦମୟ ମନ୍ତ୍ରରେ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ।

ଚେତସା ଭାଵଯୁକ୍ତେନ ସ ଯାତି ପରମଂ ପଦମ୍

ଯିଏ ଭକ୍ତି ଭାବ ସହିତ ମନରେ ଚିନ୍ତନ କରେ, ସେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।

କର୍ମଣା ମନସା ଵାଚା ସମାରାଧଯ ଯତ୍ନତଃ

କାର୍ଯ୍ୟ, ମନ ଓ କଥାରେ ଯତ୍ନ କରି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କର।

ଭଵନ୍ତି ସର୍ଵଦୋଷାଯ ନିନ୍ଦକସ୍ଯ କ୍ରିଯା ଯତଃ

ଯେଉଁଜଣେ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟତାର କାରଣ ହୋଇଯାଏ।

ସ ଦେଵଦେଵୋ ଭଗଵାନ୍ ମହାଦେଵୋ ନ ସଂଶଯଃ

ସେ ଭଗବାନ ମହାଦେବ, ଦେବମାନଙ୍କର ଦେବତା; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ମୋହାଦଵେଦନିଷ୍ଠତ୍ଵାତ୍ ତେ ଯାନ୍ତି ନରକଂ ନରାଃ

ଭ୍ରମ ଓ ଭ୍ରାନ୍ତ ଧାରଣାରେ ଆସକ୍ତି ଥିବାରୁ, ଏମାନେ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି।

ଏକୀଭାଵେନ ପଶ୍ଯନ୍ତି ମୁକ୍ତିଭାଜୋ ଭଵନ୍ତି ତେ

ଯେଉଁମାନେ ଏକତାର ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ମୁକ୍ତିପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି।

ଇତି ମତ୍ଵା ଯଜେଦ୍ ଦେଵଂ ସ ଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍

ଏପରି ଭାବି, ଜଣେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ତେଣୁ ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପାଇଥାଏ।

ଇତ୍ଥଂ ଜଗତ୍ ସର୍ଵମିଦଂ ରୁଦ୍ରନାରାଯଣୋଦ୍ଭଵମ୍

ଏଭଳି, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ରୁଦ୍ର ଓ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଉପରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।

ସମାଶ୍ରଯେନ୍ମହାଦେଵଂ ଶରଣ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନାମ୍

ମହାଦେବ, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ନେବା ଉଚିତ।

ଜଗାମ ଶରଣଂ ଦେଵଂ ଗୋପତିଂ କୃତ୍ତିଵାସସମ୍

ସେ ଦେବତା, ଗୋମାନଙ୍କର ନାଥ, ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା, ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ।

ଦ୍ଵିଷନ୍ତୋ ମୋହିତା ଦେଵଂ ସଂବଭୂଵୁଃ କଲିଷ୍ଵଥ

କଳିଯୁଗରେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଘୃଣା କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ିଗଲେ।

ପୂର୍ଵସଂସ୍କାରମହାତ୍ମ୍ଯାଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵଚନାଦିହ

ପୂର୍ବ ଦୃଢ଼ ସଂସ୍କାର ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଉପଦେଶ ଦ୍ୱାରା—

ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଜଗତାମୀଶମନୁଜ୍ଞାତାଃ ସ୍ଵଯଂଭୁଵା

ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମା, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ, ଅନୁମତି ଦେଲେ—

ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଯଥା ପୂର୍ଵଂ ଶଙ୍କରସ୍ଯ ପ୍ରସାଦତଃ

ଶଙ୍କରଙ୍କର କୃପାରେ, ସେମାନେ ପୂର୍ବ ଭଳି ହେବେ।

ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ଦକ୍ଷପୁତ୍ରୀଣାଂ ସର୍ଵାସାଂ ଚୈଵ ସଂତତିମ୍

ଦକ୍ଷଙ୍କର ସମସ୍ତ କନ୍ୟାମାନଙ୍କର ବଂଶବଳୀ ବିଷୟରେ ଏବେ ଶୁଣ।

ସସର୍ଜ ଦେଵାନ୍ ଗନ୍ଧର୍ଵାନ୍ ଋଷୀଂଶ୍ଚୈଵାସୁରୋରଗାନ୍

ସେ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଋଷି, ଅସୁର ଓ ନାଗମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ତଦା ସସର୍ଜ ଭୂତାନି ମୈଥୁନେନୈଵ ଧର୍ମତଃ

ତାପରେ, ଧର୍ମପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାମ୍ପତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ସେ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।

ସୁତାଯାଂ ଧର୍ମଯୁକ୍ତାଯାଂ ପୁତ୍ରାଣାଂ ତୁ ସହସ୍ତ୍ରକମ୍

ତାଙ୍କର ଧର୍ମନିଷ୍ଠା କନ୍ୟାରୁ, ଏକ ହଜାର ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ଷଷ୍ଟିଂ ଦକ୍ଷୋ ଽସୃଜତ୍ କନ୍ଯା ଵୈରଣ୍ଯାଂ ଵୈ ପ୍ରଜାପତିଃ

ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷ, ବୈରିଣୀରୁ ଷଷ୍ଟି କନ୍ୟାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।

ଵିଂଶତ୍ ସପ୍ତ ଚ ସୋମାଯ ଚତସ୍ତ୍ରୋ ଽରିଷ୍ଟନେମିନେ

ସୋମଙ୍କୁ ସତେଇ, ଅରିଷ୍ଟନେମିଙ୍କୁ ଚାରି କନ୍ୟା ଦେଲେ।