କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

ଵିଵ୍ଯାଧ ନିଶେତୈର୍ବାଣୈଃ ସ୍ତମ୍ଭଯିତ୍ଵା ସୁଦର୍ଶନମ୍

ସେ ସୁଦର୍ଶନଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ଅଚଳ କରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।

ଜଘାନ ପକ୍ଷୈଃ ସହସା ନନାଦାମ୍ବୁନିଧିର୍ଯଥା

ସେ ତାଙ୍କର ପଖାରେ ହଠାତ୍ ଆଘାତ କରି, ସମୁଦ୍ର ଭଳି ଗର୍ଜନ କଲେ।

ଵୈନତେଯାଦଭ୍ଯଧିକାନ୍ ଗରୁଡଂ ତେ ପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ

ଯେଉଁମାନେ ଗରୁଡ଼ଠାରୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, ସେମାନେ ବେନତୀପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି ପଳାଇଗଲେ।

ଵିସୃଜ୍ଯ ମାଧଵଂ ଵେଗାତ୍ ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍

ମାଧବଙ୍କୁ ଜୋରରେ ଛାଡିଦେଲେ, ସେ ଦୃଶ୍ୟଟି ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ ଲାଗିଲା।

ଆଗତ୍ଯ ଵାରଯାମାସ ଵୀରଭଦ୍ରଂ ଚ କେଶଵମ୍

ସେ ଆସି ବୀରଭଦ୍ର ଓ କେଶବଙ୍କୁ ରୋକିଦେଲେ।

ସଂସ୍ତୂଯ ଭଗଵାନୀଶଃ ସାମ୍ବସ୍ତତ୍ରାଗମତ୍ ସ୍ଵଯମ୍

ସେଠାରେ ପ୍ରଶଂସା ପାଇ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଭୁ ଈଶ ଓ ସାମ୍ବ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।

ତୁଷ୍ଟାଵ ଭଗଵାନ୍ ବ୍ରହ୍ମା ଦକ୍ଷଃ ସର୍ଵେ ଦିଵୌକସଃ

ପ୍ରଭୁ ବ୍ରହ୍ମା, ଦକ୍ଷ ଓ ସମସ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ ମିଶି ପ୍ରଶଂସା କଲେ।

ସ୍ତୋତ୍ରୈର୍ନାନାଵିଧୈର୍ଦକ୍ଷଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ

ଦକ୍ଷ ହାତ ଜୋଡି ନମସ୍କାର କରି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଶଂସାମୟ ଶ୍ଲୋକରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

ପ୍ରସନ୍ନମାନସା ରୁଦ୍ରଂ ଵଚଃ ପ୍ରାହ ଘୃଣାନିଧିଃ

ଶାନ୍ତ ମନରେ ଦୟାର ସାଗର ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।

ଅନୁଗ୍ରାହ୍ଯୋ ଭଗଵତା ଦକ୍ଷଶ୍ଚାପି ଦିଵୌକସଃ

ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦୟା ଦକ୍ଷ ଓ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେ ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ହେଲେ।

ଉଵାଚ ପ୍ରଣତାନ୍ ଦେଵାନ୍ ପ୍ରାଚେତସମଥୋ ହରଃ

ହରା ପ୍ରଣାମ କରିଥିବା ଦେବମାନେ ଓ ପ୍ରଚେତସ (ଦକ୍ଷ)ଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।

ସଂପୂଜ୍ଯଃ ସର୍ଵଯଜ୍ଞେଷୁ ନ ନିନ୍ଦ୍ଯୋ ଽହଂ ଵିଶେଷତଃ

ମୁଁ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ସମ୍ମାନିତ ହେବା ଉଚିତ, ବିଶେଷକରି ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଲୋକୈଷଣାମେତାଂ ମଦ୍ଭକ୍ତୋ ଭଵ ଯତ୍ନତଃ

ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକିକ ଇଚ୍ଛା ଛାଡି, ଭକ୍ତି ସହିତ ମୋର ଭକ୍ତ ହେଇପଡ।

ତାଵତ୍ ତିଷ୍ଠ ମମାଦେଶାତ୍ ସ୍ଵାଧିକାରେଷୁ ନିର୍ଵୃତଃ

ମୋ ଆଦେଶରେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ରୁହ।

ଅଦର୍ଶନମନୁପ୍ରାପ୍ତୋ ଦକ୍ଷସ୍ଯାମିତତେଜସଃ

ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।

ଵ୍ଯାଜହାର ସ୍ଵଯଂ ଦକ୍ଷମଶେଷଜଗତୋ ହିତମ୍

ସେ ନିଜେ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ନିମିତ୍ତେ କଥା କହିଲେ।

ଯଦାଚଷ୍ଟ ସ୍ଵଯଂ ଦେଵଃ ପାଲଯୈତଦତନ୍ଦ୍ରିତଃ

ଯେତେବେଳେ ଦେବତା ସ୍ୱୟଂ ଆଦେଶ ଦେଲେ, 'ଏହାକୁ ଅଲସ୍ୟ ଛାଡି ରକ୍ଷା କର।'

ପଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯେନଂ ବ୍ରହ୍ମଭୂତା ଵିଦ୍ଵାଂସୋ ଵେଦଵାଦିନଃ

ଯେମାନେ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ, ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି।

ସ୍ତୂଯତେ ଵୈଦିକୈର୍ମନ୍ତ୍ରୈର୍ଦେଵଦେଵୋ ମହେଶ୍ଵରଃ

ବେଦମୟ ମନ୍ତ୍ରରେ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ।

ଚେତସା ଭାଵଯୁକ୍ତେନ ସ ଯାତି ପରମଂ ପଦମ୍

ଯିଏ ଭକ୍ତି ଭାବ ସହିତ ମନରେ ଚିନ୍ତନ କରେ, ସେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ।

କର୍ମଣା ମନସା ଵାଚା ସମାରାଧଯ ଯତ୍ନତଃ

କାର୍ଯ୍ୟ, ମନ ଓ କଥାରେ ଯତ୍ନ କରି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କର।

ଭଵନ୍ତି ସର୍ଵଦୋଷାଯ ନିନ୍ଦକସ୍ଯ କ୍ରିଯା ଯତଃ

ଯେଉଁଜଣେ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟତାର କାରଣ ହୋଇଯାଏ।

ସ ଦେଵଦେଵୋ ଭଗଵାନ୍ ମହାଦେଵୋ ନ ସଂଶଯଃ

ସେ ଭଗବାନ ମହାଦେବ, ଦେବମାନଙ୍କର ଦେବତା; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ମୋହାଦଵେଦନିଷ୍ଠତ୍ଵାତ୍ ତେ ଯାନ୍ତି ନରକଂ ନରାଃ

ଭ୍ରମ ଓ ଭ୍ରାନ୍ତ ଧାରଣାରେ ଆସକ୍ତି ଥିବାରୁ, ଏମାନେ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି।

ଏକୀଭାଵେନ ପଶ୍ଯନ୍ତି ମୁକ୍ତିଭାଜୋ ଭଵନ୍ତି ତେ

ଯେଉଁମାନେ ଏକତାର ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନେ ମୁକ୍ତିପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି।

ଇତି ମତ୍ଵା ଯଜେଦ୍ ଦେଵଂ ସ ଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍

ଏପରି ଭାବି, ଜଣେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ତେଣୁ ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପାଇଥାଏ।

ଇତ୍ଥଂ ଜଗତ୍ ସର୍ଵମିଦଂ ରୁଦ୍ରନାରାଯଣୋଦ୍ଭଵମ୍

ଏଭଳି, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ରୁଦ୍ର ଓ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଉପରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି।

ସମାଶ୍ରଯେନ୍ମହାଦେଵଂ ଶରଣ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମଵାଦିନାମ୍

ମହାଦେବ, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ନେବା ଉଚିତ।

ଜଗାମ ଶରଣଂ ଦେଵଂ ଗୋପତିଂ କୃତ୍ତିଵାସସମ୍

ସେ ଦେବତା, ଗୋମାନଙ୍କର ନାଥ, ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା, ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ।