କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

ପୂଜ୍ଯତେ ସର୍ଵଯଜ୍ଞେଷୁ ସର୍ଵାଭ୍ଯୁଦସିଦ୍ଧିଦଃ

'ସେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ପୂଜିତ, ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ କରିଥିବା।'

ନ ମେନିରେ ଯଯୁର୍ମନ୍ତ୍ରା ଦେଵାନ୍ ମୁକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵମାଲଯମ୍

ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଲେ ନାହିଁ; ମନ୍ତ୍ରମାନେ ଦେବତାମାନେକୁ ଛାଡ଼ି ନିଜ ଗୃହକୁ ଚାଲିଗଲେ।

ସ୍ପୃଶନ୍ କରାଭ୍ଯାଂ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ଦଧୀଚଂ ପ୍ରାହ ଦେଵତାଃ

ଦେବତାମାନେ ଦଧୀଚି ବ୍ରାହ୍ମର୍ଷିଙ୍କୁ ହାତ ଦେଇ ସ୍ପର୍ଶ କରି କଥା କହିଲେ।

ଯସ୍ମାତ୍ ପ୍ରସହ୍ଯ ତସ୍ମାଦ୍ ଵୋ ନାଶଯାମ୍ଯଦ୍ଯ ଗର୍ଵିତମ୍

'ତୁମେ ଅହଂକାର କରିଥିବାରୁ, ଆଜି ମୁଁ ତୁମର ଗର୍ବ ଭଙ୍ଗ କରିଦେବି।'

ଗଣେଶ୍ଵରାଶ୍ଚ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧା ଯୂପାନୁତ୍ପାଟ୍ଯ ଚିକ୍ଷିପୁଃ

କ୍ରୋଧିତ ଗଣପତିମାନେ ଯଜ୍ଞ ଖୁଣ୍ଟିଗୁଡ଼ିକୁ ଉପଡ଼ି ଦୂରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।

ଗୃହୀତ୍ଵା ଭୀଷଣାଃ ସର୍ଵେ ଗଙ୍ଗାସ୍ତ୍ରୋତସି ଚିକ୍ଷିପୁଃ

ସମସ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଗଣମାନେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଧରି ଗଙ୍ଗା ଝରଣାରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।

ଵ୍ଯଷ୍ଟମ୍ଭଯଦଦୀନାତ୍ମା ତଥାନ୍ଯେଷାଂ ଦିଵୌକସାମ୍

ସେ ଅପାର ଶକ୍ତି ଥିବା ଲୋକ, ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ରେଖିଦେଲେ।

ନିହତ୍ଯ ମୁଷ୍ଟିନା ଦନ୍ତାନ୍ ପୂଷ୍ଣଶ୍ଚୈଵମପାତଯତ୍

ସେ ମୁଷ୍ଟି ଦେଇ ପୂଷଣଙ୍କ ଦାନ୍ତ ଭାଙ୍ଗି ଚୁଆଇଦେଲେ।

ଧର୍ଷଯାମାସ ବଲଵାନ୍ ସ୍ମଯମାନୋ ଗଣେଶ୍ଵରଃ

ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗଣପତି ହସି ହସି ସେମାନେକୁ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ଜଘାନ ମୂର୍ଧ୍ନି ପାଦେନ ମୁନୀନପି ମୁନୀଶ୍ଵରାଃ

ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ମୁନିମାନେଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡରେ ପାଦ ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ।

ଵିଵ୍ଯାଧ ନିଶେତୈର୍ବାଣୈଃ ସ୍ତମ୍ଭଯିତ୍ଵା ସୁଦର୍ଶନମ୍

ସେ ସୁଦର୍ଶନଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ଅଚଳ କରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ କଲେ।

ଜଘାନ ପକ୍ଷୈଃ ସହସା ନନାଦାମ୍ବୁନିଧିର୍ଯଥା

ସେ ତାଙ୍କର ପଖାରେ ହଠାତ୍ ଆଘାତ କରି, ସମୁଦ୍ର ଭଳି ଗର୍ଜନ କଲେ।

ଵୈନତେଯାଦଭ୍ଯଧିକାନ୍ ଗରୁଡଂ ତେ ପ୍ରଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ

ଯେଉଁମାନେ ଗରୁଡ଼ଠାରୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, ସେମାନେ ବେନତୀପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି ପଳାଇଗଲେ।

ଵିସୃଜ୍ଯ ମାଧଵଂ ଵେଗାତ୍ ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍

ମାଧବଙ୍କୁ ଜୋରରେ ଛାଡିଦେଲେ, ସେ ଦୃଶ୍ୟଟି ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ ଲାଗିଲା।

ଆଗତ୍ଯ ଵାରଯାମାସ ଵୀରଭଦ୍ରଂ ଚ କେଶଵମ୍

ସେ ଆସି ବୀରଭଦ୍ର ଓ କେଶବଙ୍କୁ ରୋକିଦେଲେ।

ସଂସ୍ତୂଯ ଭଗଵାନୀଶଃ ସାମ୍ବସ୍ତତ୍ରାଗମତ୍ ସ୍ଵଯମ୍

ସେଠାରେ ପ୍ରଶଂସା ପାଇ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଭୁ ଈଶ ଓ ସାମ୍ବ ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ।

ତୁଷ୍ଟାଵ ଭଗଵାନ୍ ବ୍ରହ୍ମା ଦକ୍ଷଃ ସର୍ଵେ ଦିଵୌକସଃ

ପ୍ରଭୁ ବ୍ରହ୍ମା, ଦକ୍ଷ ଓ ସମସ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ ମିଶି ପ୍ରଶଂସା କଲେ।

ସ୍ତୋତ୍ରୈର୍ନାନାଵିଧୈର୍ଦକ୍ଷଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ କୃତାଞ୍ଜଲିଃ

ଦକ୍ଷ ହାତ ଜୋଡି ନମସ୍କାର କରି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଶଂସାମୟ ଶ୍ଲୋକରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

ପ୍ରସନ୍ନମାନସା ରୁଦ୍ରଂ ଵଚଃ ପ୍ରାହ ଘୃଣାନିଧିଃ

ଶାନ୍ତ ମନରେ ଦୟାର ସାଗର ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।

ଅନୁଗ୍ରାହ୍ଯୋ ଭଗଵତା ଦକ୍ଷଶ୍ଚାପି ଦିଵୌକସଃ

ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦୟା ଦକ୍ଷ ଓ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେ ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ହେଲେ।

ଉଵାଚ ପ୍ରଣତାନ୍ ଦେଵାନ୍ ପ୍ରାଚେତସମଥୋ ହରଃ

ହରା ପ୍ରଣାମ କରିଥିବା ଦେବମାନେ ଓ ପ୍ରଚେତସ (ଦକ୍ଷ)ଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।

ସଂପୂଜ୍ଯଃ ସର୍ଵଯଜ୍ଞେଷୁ ନ ନିନ୍ଦ୍ଯୋ ଽହଂ ଵିଶେଷତଃ

ମୁଁ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ସମ୍ମାନିତ ହେବା ଉଚିତ, ବିଶେଷକରି ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଲୋକୈଷଣାମେତାଂ ମଦ୍ଭକ୍ତୋ ଭଵ ଯତ୍ନତଃ

ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକିକ ଇଚ୍ଛା ଛାଡି, ଭକ୍ତି ସହିତ ମୋର ଭକ୍ତ ହେଇପଡ।

ତାଵତ୍ ତିଷ୍ଠ ମମାଦେଶାତ୍ ସ୍ଵାଧିକାରେଷୁ ନିର୍ଵୃତଃ

ମୋ ଆଦେଶରେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ରୁହ।

ଅଦର୍ଶନମନୁପ୍ରାପ୍ତୋ ଦକ୍ଷସ୍ଯାମିତତେଜସଃ

ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।

ଵ୍ଯାଜହାର ସ୍ଵଯଂ ଦକ୍ଷମଶେଷଜଗତୋ ହିତମ୍

ସେ ନିଜେ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ନିମିତ୍ତେ କଥା କହିଲେ।

ଯଦାଚଷ୍ଟ ସ୍ଵଯଂ ଦେଵଃ ପାଲଯୈତଦତନ୍ଦ୍ରିତଃ

ଯେତେବେଳେ ଦେବତା ସ୍ୱୟଂ ଆଦେଶ ଦେଲେ, 'ଏହାକୁ ଅଲସ୍ୟ ଛାଡି ରକ୍ଷା କର।'

ପଶ୍ଯନ୍ତ୍ଯେନଂ ବ୍ରହ୍ମଭୂତା ଵିଦ୍ଵାଂସୋ ଵେଦଵାଦିନଃ

ଯେମାନେ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ, ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି।

ସ୍ତୂଯତେ ଵୈଦିକୈର୍ମନ୍ତ୍ରୈର୍ଦେଵଦେଵୋ ମହେଶ୍ଵରଃ

ବେଦମୟ ମନ୍ତ୍ରରେ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ।