କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

ଵିନିନ୍ଦ୍ଯ ପୂର୍ଵଵୈରେଣ ଗଙ୍ଗାଦ୍ଵରେ ଽଯଜଦ୍ ଭଵମ୍

ପୂର୍ବ ଶତ୍ରୁତାରୁ ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ଭବଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରି ବଳି ଦେଲେ।

ସହୈଵ ମୁନିଭିଃ ସର୍ଵୈରାଗତା ମୁନିପୁଙ୍ଗଵାଃ

ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ଏବଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ସେଠାକୁ ଏକାଠି ଆସିଲେ।

ଦଧୀଚୋ ନାମ ଵିପ୍ରର୍ଷିଃ ପ୍ରାଚେତସମଥାବ୍ରଵୀତ୍

ଦଧୀଚି ନାମକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷି ପ୍ରାଚେତସଙ୍କୁ କହିଲେ।

ସ ଦେଵଃ ସାଂପ୍ରତଂ ରୁଦ୍ରୋ ଵିଧିନା କିଂ ନ ପୂଜ୍ଯତେ

ସେ ଦେବତା ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଏହି ସମୟରେ ବିଧିମତ ଭାବେ କାହିଁକି ପୂଜା କରାଯାଉନାହିଁ?

ନ ମନ୍ତ୍ରା ଭାର୍ଯଯା ସାର୍ଧଂ ଶଙ୍କରସ୍ଯେତି ନେଜ୍ଯତେ

ଶଙ୍କରଙ୍କ ପାଇଁ ପତ୍ନୀ ସହିତ କୌଣସି ମନ୍ତ୍ର ନଥିବାରୁ, ସେଉଁଠି ପୂଜା ହୁଏନାହିଁ।

ଶୃଣ୍ଵତାଂ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ସର୍ଵଜ୍ଞାନମଯଃ ସ୍ଵଯମ୍

ସମସ୍ତ ଦେବତା ଶୁଣୁଥିବା ବେଳେ, ସେ ସ୍ୱୟଂ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ।

ସଂପୂଜ୍ଯତେ ସର୍ଵଯଜ୍ଞୈର୍ଵିଦିତ୍ଵା କିଲ ଶଙ୍କରଃ

ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ଚିହ୍ନି ପୂଜା କରାଯାଏ।

ନଗ୍ନଃ କପାଲୀ ଵିକୃତୋ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ନୋପପଦ୍ଯତେ

ନଗ୍ନ, କପାଳ ଧାରଣ କରିଥିବା, ବିକୃତ ଦେହ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମା ହୋଇ ସେ ପୂଜାର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।

ସତ୍ତ୍ଵାତ୍ମକୋ ଽସୌ ଭଗଵାନିଜ୍ଯତେ ସର୍ଵକର୍ମସୁ

ଯିଏ ସତ୍ତ୍ୱର ସ୍ୱରୂପ, ସେ ଭଗବାନ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି।

ସର୍ଵଲୋକୈକସଂହର୍ତା କାଲାତ୍ମା ପରମେଶ୍ଵରଃ

ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବାରେ ଏକମାତ୍ର କାରଣ ହେଉଛନ୍ତି ସମୟର ଆତ୍ମା, ସେଇ ପରମେଶ୍ୱର।

ସୋ ଽଯଂ ସାକ୍ଷୀ ତୀଵ୍ରରୋଚିଃ କାଲାତ୍ମା ଶାଙ୍କରୀତନୁଃ

ସେ ଅତି ତୀବ୍ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାର ମାଳିକ, ସମୟର ଆକାର ଏବଂ ଶଙ୍କରଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେଇ ସବୁ କଥାର ସାକ୍ଷୀ।

ଆଦିତ୍ଯୋ ଭଗଵାନ୍ ସୂର୍ଯୋ ନୀଲଗ୍ରୀଵୋ ଵିଲୋହିତଃ

ପୂଜ୍ୟ ଆଦିତ୍ୟ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଗବାନ, ତାଙ୍କର କଣ୍ଠ କଳା ଏବଂ ଦେହ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ।

ପଶ୍ଯୈନଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମାଣଂ ରୁଦ୍ରମୂର୍ତି ତ୍ରଯୀମଯମ୍

ଏହି ବିଶ୍ୱର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ଦେଖ, ତିନି ବେଦର ମିଶ୍ରଣ ରୂପ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଆକାର।

ସର୍ଵେ ସୂର୍ଯା ଇତି ଜ୍ଞେଯା ନ ହ୍ଯାନ୍ଯୋ ଵିଦ୍ଯତେ ରଵିଃ

ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ, କାରଣ ରବି ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସୂର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ।

ବାଢମିତ୍ଯବ୍ରୁଵନ୍ ଵାକ୍ଯଂ ତସ୍ଯ ସାହାଯ୍ଯକାରିଣଃ

ତାଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିବାମାନେ ତାଙ୍କର କଥାକୁ 'ଠିକ୍ ଅଛି' ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

ସହସ୍ତ୍ରଶୋ ଽଥ ଶତଶୋ ଭୂଯ ଏଵ ଵିନିନ୍ଦ୍ଯତେ

ତାପରେ, ଶହେ ଶହେ ଏବଂ ହଜାରେ ହଜାରେ ଲୋକେ ପୁନିପୁନି ତାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିଲେ।

ଅପୂଜଯନ୍ ଦକ୍ଷଵାକ୍ଯଂ ମୋହିତା ଵିଷ୍ଣୁମାଯଯା

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟାରେ ମୁହଁ ହୋଇ, ସେମାନେ ଦକ୍ଷଙ୍କ କଥାକୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।

ନାପଶ୍ଯନ୍ ଦେଵମୀଶାନମୃତେ ନାରାଯଣଂ ହରିମ୍

ନାରାୟଣ ହରି ଛଡ଼ା, ସେମାନେ ଦେବତା ଏବଂ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।

ପଶ୍ଯତାମେଵ ସର୍ଵେଷାଂ କ୍ଷଣାଦନ୍ତରଧୀଯତ

ସମସ୍ତେ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ, ସେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ।

ରକ୍ଷକଂ ଜଗତାଂ ଦେଵଂ ଜଗାମ ଶରଣଂ ସ୍ଵଯମ୍

ଜଗତର ରକ୍ଷକ ଦେବତା ସ୍ୱୟଂ ଶରଣ ନେଲେ।

ରକ୍ଷତେ ଭଗଵାନ୍ ଵିଷ୍ଣୁଃ ଶରଣାଗତରକ୍ଷକଃ

ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଶରଣ ନେଇଥିବାମାନେଙ୍କୁ ସଦା ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।

ସଂପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯର୍ଷିଗଣାନ୍ ଦେଵାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ଵୈ ବ୍ରହ୍ମଵିଦ୍ଵିଷଃ

ଋଷିମାନେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି, ସେମାନେକୁ ଦେଖିଲେ।

ନରଃ ପାପମଵାପ୍ନୋତି ମହଦ୍ ଵୈ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ

ଏପରି କାମ କରିଲେ ମଣିଷ ଭୟଙ୍କର ପାପରେ ପଡ଼ିଯାଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଦଣ୍ଡୋ ଦେଵକୃତସ୍ତତ୍ର ସଦ୍ଯଃ ପତତି ଦାରୁଣଃ

ଏଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଦେଇଥିବା ଦଣ୍ଡ ତୁରନ୍ତ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ପଡ଼ିଯାଏ।

ସମାଗତାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣାଂସ୍ତାନ୍ ଦକ୍ଷସାହାଯ୍ଯକାରିଣଃ

ସେଇ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯେଉଁମାନେ ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଏକଠା ହୋଇଥିଲେ,

ଵିନିନ୍ଦିତୋ ମହାଦେଵଃ ଶଙ୍କରୋ ଲୋକଵନ୍ଦିତଃ

ଲୋକେ ଯେଉଁ ମହାଦେବ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ସେ ନିନ୍ଦିତ ହେଲେ।

ନିନ୍ଦନ୍ତୋ ହ୍ଯୈଶ୍ଵରଂ ମାର୍ଗଂ କୁଶାସ୍ତ୍ରାସକ୍ତମାନସାଃ

ଯେଉଁମାନେ ଭ୍ରମିତ ଶିକ୍ଷାରେ ମନ ଲଗାନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ପଥକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି।

ପ୍ରାପ୍ଯ ଘୋରଂ କଲିଯୁଗଂ କଲିଜୈଃ କିଲ ପୀଡିତାଃ

ଭୟାନକ କଳିଯୁଗକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, କଳିର ଦୁଷ୍ପ୍ରଭାବରେ ଲୋକମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।

ଭଵିଷ୍ଯତି ହୃଷୀକେଶଃ ସ୍ଵାଶ୍ରିତୋ ଽପି ପରାଙ୍ମୁଖଃ

ନିଜ ଭକ୍ତମାନେ ଆଶ୍ରୟ କଲେ ମଧ୍ୟ, ହୃଷୀକେଶ ଉଦାସୀନ ହେଇଯିବେ।