କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

ସାକ୍ଷାତ୍ ପାଶୁପତୋ ଭୂତ୍ଵା ଵେଦାଭ୍ଯାସରତୋ ଽଭଵତ୍

ସେ ପାଶୁପତିଙ୍କ ଭକ୍ତ ହେଇ, ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଲଗିଥିଲେ।

ଶାନ୍ତୋ ଦାନ୍ତୋ ଜିତକ୍ରୋଧଃ ସଂନ୍ଯାସଵିଧିମାଶ୍ରିତଃ

ସେ ଶାନ୍ତ, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା, କ୍ରୋଧ ଦମିଥିବା, ସନ୍ନ୍ୟାସ ନୀତି ଅନୁସରିଥିଲେ।

ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଷଂ ନାମ୍ନା ଧନୁର୍ଵେଦସ୍ଯ ପାରଗମ୍

ପ୍ରାଚୀନବର୍ହିଷ ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା, ସେ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ।

ସମୁଦ୍ରତନଯାଯାଂ ଵୈ ଦଶ ପୁତ୍ରାନଜୀଜନତ୍

ସମୁଦ୍ରର କନ୍ୟାଙ୍କୁ ସେ ଦଶଟି ପୁଅ ଦେଲେ।

ଅଧୀତଵନ୍ତଃ ସ୍ଵଂ ଵେଦଂ ନାରାଯଣପରାଯଣାଃ

ସେମାନେ ନିଜ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରିଥିଲେ।

ଦକ୍ଷୋ ଜଜ୍ଞେ ମହାଭାଗୋ ଯଃ ପୂର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସୁତଃ

ଡକ୍ଷ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ।

କୃତ୍ଵା ଵିଵାଦଂ ରୁଦ୍ରେଣ ଶପ୍ତଃ ପ୍ରାଚେତସୋ ଽଭଵତ୍

ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସହ ବିବାଦ କରି, ଶାପ ପାଇ ଚେତସମାନଙ୍କ ପୁଅ ହେଲେ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯଥୋଚିତାଂ ପୂଜାଂ ଦକ୍ଷାଯ ପ୍ରଦଦୌ ସ୍ଵଯମ୍

ଯଥାଯଥ ପୂଜା ଦେଖି, ସେ ଡକ୍ଷଙ୍କୁ ନିଜେ ପୂଜା ଦେଲେ।

ପୂଜାମନର୍ହାମନ୍ଵିଚ୍ଛନ୍ ଜଗାମ କୁପିତୋ ଗୃହମ୍

ଅନ୍ୟାୟରେ ପୂଜା ଚାହିଁ, ସେ କ୍ରୋଧରେ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ।

ଭର୍ତ୍ରା ସହ ଵିନିନ୍ଦ୍ଯୈନାଂ ଭର୍ତ୍ସଯାମସା ଵୈ ରୁଷା

ପତି ସହିତ, କ୍ରୋଧରେ ସେ ତାକୁ ଦୁଃଖ ଦେଇ ତିବ୍ର ଭାବରେ ଚିଡ଼ିଲେ।

ତ୍ଵମପ୍ଯସତ୍ସୁତାସ୍ମାକଂ ଗୃହାଦ୍ ଗଚ୍ଛ ଯଥାଗତମ୍

ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଆମ ଅଯୋଗ୍ୟ କନ୍ୟା, ଘରରୁ ଯେପରି ଆସିଥିଲା, ସେପରି ଚାଲିଯାଅ।

ଵିନିନ୍ଦ୍ଯ ପିତରଂ ଦକ୍ଷଂ ଦଦାହାତ୍ମାନମାତ୍ମନା

ତାଙ୍କର ପିତା ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରି, ସେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ନିଜେ ଦେହ ଦାହ କଲେ।

ହିମଵଦ୍ଦୁହିତା ସାଭୂତ୍ ତପସା ତସ୍ଯ ତୋଷିତା

ସେ ତାପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ହିମବତଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ହେଲେ।

ଶଶାପ ଦକ୍ଷଂ କୁପିତଃ ସମାଗତ୍ଯାଥ ତଦ୍ଗୃହମ୍

ତାପରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସେ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଘରକୁ ଯାଇ, ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ।

ସ୍ଵସ୍ଯାଂ ସୁତାଯାଂ ମୂଢାତ୍ମା ପୁତ୍ରମୁତ୍ପାଦଯିଷ୍ଯସି

ତୁମେ ମୂଢ଼ମନା ହୋଇ, ନିଜ କନ୍ୟାଠାରେ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେବ।

ସ୍ଵାଯଂଭୁଵୋ ଽପି କାଲେନ ଦକ୍ଷଃ ପ୍ରାଚେତସୋ ଽଭଵତ୍

ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଯୁଗରେ ସମୟ କ୍ରମେ ପ୍ରାଚେତସଙ୍କ ପୁଅ ଦକ୍ଷ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ଵିସର୍ଗଂ ଦକ୍ଷପର୍ଯନ୍ତଂ ଶୃଣ୍ଵତାଂ ପାପନାଶନମ୍

ଦକ୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର କଥା ଶୁଣିଲେ, ସେହି କଥା ପାପ ନାଶ କରେ।

ଉତ୍ପତ୍ତିଂ ଵିସ୍ତରାତ୍ ସୂତ ବ୍ରୂହି ଵୈଵସ୍ଵତେ ଽନ୍ତରେ

ହେ ସୂତ, ଭଲଭାବରେ ଆମକୁ ବୈବସ୍ବତ ମନ୍ତ୍ରାନ୍ତରରେ ସୃଷ୍ଟି କେମିତି ହେଲା, ସେ କଥା କହ।

କିମକାର୍ଷୋନ୍ମହାବୁଦ୍ଧେ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମ ସାଂପ୍ରତମ୍

ହେ ମହାବୁଦ୍ଧି, ସେ କ’ଣ କଲେ? ଏହି କଥା ଆମେ ଏବେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।

ତ୍ରିକାଲବଦ୍ଧଂ ପାପଘ୍ନଂ ପ୍ରଜାସର୍ଗସ୍ଯ ଵିସ୍ତରମ୍

ତିନି କାଳରେ ବନ୍ଧା, ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା ପ୍ରଜାସୃଷ୍ଟିର ବିସ୍ତୃତ କଥା।

ଵିନିନ୍ଦ୍ଯ ପୂର୍ଵଵୈରେଣ ଗଙ୍ଗାଦ୍ଵରେ ଽଯଜଦ୍ ଭଵମ୍

ପୂର୍ବ ଶତ୍ରୁତାରୁ ଗଙ୍ଗା ତୀରେ ଭବଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରି ବଳି ଦେଲେ।

ସହୈଵ ମୁନିଭିଃ ସର୍ଵୈରାଗତା ମୁନିପୁଙ୍ଗଵାଃ

ସମସ୍ତ ମୁନିମାନେ ଏବଂ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ସେଠାକୁ ଏକାଠି ଆସିଲେ।

ଦଧୀଚୋ ନାମ ଵିପ୍ରର୍ଷିଃ ପ୍ରାଚେତସମଥାବ୍ରଵୀତ୍

ଦଧୀଚି ନାମକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷି ପ୍ରାଚେତସଙ୍କୁ କହିଲେ।

ସ ଦେଵଃ ସାଂପ୍ରତଂ ରୁଦ୍ରୋ ଵିଧିନା କିଂ ନ ପୂଜ୍ଯତେ

ସେ ଦେବତା ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଏହି ସମୟରେ ବିଧିମତ ଭାବେ କାହିଁକି ପୂଜା କରାଯାଉନାହିଁ?

ନ ମନ୍ତ୍ରା ଭାର୍ଯଯା ସାର୍ଧଂ ଶଙ୍କରସ୍ଯେତି ନେଜ୍ଯତେ

ଶଙ୍କରଙ୍କ ପାଇଁ ପତ୍ନୀ ସହିତ କୌଣସି ମନ୍ତ୍ର ନଥିବାରୁ, ସେଉଁଠି ପୂଜା ହୁଏନାହିଁ।

ଶୃଣ୍ଵତାଂ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ସର୍ଵଜ୍ଞାନମଯଃ ସ୍ଵଯମ୍

ସମସ୍ତ ଦେବତା ଶୁଣୁଥିବା ବେଳେ, ସେ ସ୍ୱୟଂ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ।

ସଂପୂଜ୍ଯତେ ସର୍ଵଯଜ୍ଞୈର୍ଵିଦିତ୍ଵା କିଲ ଶଙ୍କରଃ

ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ଚିହ୍ନି ପୂଜା କରାଯାଏ।

ନଗ୍ନଃ କପାଲୀ ଵିକୃତୋ ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ନୋପପଦ୍ଯତେ

ନଗ୍ନ, କପାଳ ଧାରଣ କରିଥିବା, ବିକୃତ ଦେହ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମା ହୋଇ ସେ ପୂଜାର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।

ସତ୍ତ୍ଵାତ୍ମକୋ ଽସୌ ଭଗଵାନିଜ୍ଯତେ ସର୍ଵକର୍ମସୁ

ଯିଏ ସତ୍ତ୍ୱର ସ୍ୱରୂପ, ସେ ଭଗବାନ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି।