पुराणं संप्रवक्ष्यामि यदुक्तं विश्वयोनिना
ମୁଁ ଏବେ ସେଇ ପୁରାଣ କହିବି, ଯାହା ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ କାରଣ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଛି।
पुराणसंहितां पुण्यां पप्रच्छू रोमहर्षणम्
ଧର୍ମମୟ ପୁରାଣ ସଂହିତା ବିଷୟରେ ଋଷିମାନେ ରୋମହର୍ଷଣଙ୍କୁ ପଚାରିଥିଲେ।
इतिहासपुराणार्थं व्यासः सम्यगुपासितः
ଯଥାଯଥ ଭାବେ ବନ୍ଦନା ପାଇଥିବା ବ୍ୟାସଦେବ ଇତିହାସ ଓ ପୁରାଣର ଅର୍ଥ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଥିଲେ।
द्वैपायनस्य भगवांस्ततो वै रोमहर्षणः
ତାପରେ, ଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ମହାନ୍ୟ ରୋମହର୍ଷଣ ଏହା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।
मुनीनां संहितां वक्तुं व्यासः पौराणिकीं पुरा
ପୁରାତନ କାଳରେ ବ୍ୟାସଦେବ ମୁନିମାନେ ପାଇଁ ପୁରାଣ ସଂହିତା ରଚନା କରିଥିଲେ।
संभूतः संहितां वक्तुं स्वांशेन पुरुषोत्तमः
ସ୍ୱୟଂ ପରମେଶ୍ୱର ତାଙ୍କ ଅଂଶରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଏହି ସଂହିତା କହିବା ପାଇଁ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ।
वक्तुमर्हसि चास्माकं पुराणार्थविशारद
ପୁରାଣର ଅର୍ଥରେ ଦକ୍ଷ ତୁମେ, ଆମକୁ ଏହା କହିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
प्रणम्य मनसा प्राह गुरुं सत्यवतीसुतम्
ମନରେ ନମସ୍କାର କରି, ସେ ତାଙ୍କ ଗୁରୁ ସତ୍ୟବତୀପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।
वक्ष्ये पौराणिकीं दिव्यां कथां पापप्रणाशिनीम्
ମୁଁ ଏହି ଦିବ୍ୟ ପୁରାଣ କଥା କହିବି, ଯାହା ପାପକୁ ନଶ୍ୱନ କରେ।
न नास्तिके कथां पुण्यामिमां ब्रूयात् कदाचन
ଏହି ପବିତ୍ର କଥା କେବେ ଅନାସ୍ତିକଙ୍କୁ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
इमां कथामनुब्रूयात् साक्षान्नारायणेरिताम्
ଏହି କଥା, ଯାହା ସ୍ୱୟଂ ନାରାୟଣ କହିଥିଲେ, ତାହାକୁ ପୁନଃ ପୁନଃ କହିବା ଉଚିତ।
वंशानुचरितं चैव पुराणं पञ्चलक्षणम्
ପଞ୍ଚ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ପୁରାଣ ଏହି ଭଳି ବଂଶାବଳୀର କଥା ମଧ୍ୟ କହେ।
शैवं भागवतं चैव भविष्यं नारदीयकम्
ଶୈବ, ଭାଗବତ, ଭବିଷ୍ୟତ୍ ଓ ନାରଦ ପୁରାଣ,
लैङ्गं तथा च वाराहं स्कान्दं वामनमेव च
ଲିଙ୍ଗ, ବାରାହ, ସ୍କାନ୍ଦ ଓ ବାମନ ପୁରାଣ,
अष्टादशं समुद्दिष्टं ब्रह्मण्डमिति संज्ञितम्
ଅଷ୍ଟାଦଶମ ପୁରାଣକୁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ନାମ ଦିଆଯାଇଛି।
अष्टादशपुराणानि श्रुत्वा संक्षेपतो द्विजाः
ଏହି ଅଠାରଟି ପୁରାଣ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ଶୁଣିଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ,
तृतीयं स्कान्दमुद्दिष्टं कुमारेण तु भाषितम्
ତୃତୀୟଟି ସ୍କାନ୍ଦ ପୁରାଣ କୁମାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଛି।
दुर्वाससोक्तमाश्चर्यं नारदोक्तमतः परम्
ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ କହିଥିବା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ପୁରାଣ ଏବଂ ପରେ ନାରଦଙ୍କ କଥା।
ब्रह्माण्डं वारुणं चाथ कालिकाह्वयमेव च
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ, ବାରୁଣ ଏବଂ କାଳିକା ନାମକ ଗ୍ରନ୍ଥ ଅଛି।
पराशरोक्तमपरं मारीचं भार्गवाह्वयम्
ପରାଶରଙ୍କ କହିଥିବା ଏକ ଅନ୍ୟ ଗ୍ରନ୍ଥ, ମାରୀଚ ଏବଂ ଭାର୍ଗବ ନାମକ ଗ୍ରନ୍ଥ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
चतुर्धा संस्थितं पुण्यं संहितानां प्रभेदतः
ପବିତ୍ର ସଂହିତାଗୁଡ଼ିକୁ ଚାରିଭାଗରେ ବିଭାଜିତ କରାଯାଇଛି।
चतस्त्रः संहिताः पुण्या धर्मकामार्थमोक्षदाः
ଚାରିଟି ପବିତ୍ର ସଂହିତା ଅଛି, ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାନ୍ତି।
भवन्ति षट्सहस्त्राणि श्लोकानामत्र संख्यया
ଏଠାରେ ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକର ସଂଖ୍ୟା ଛଅ ହଜାର ଅଟେ।
माहात्म्यमखिलं ब्रह्म ज्ञायते परमेश्वरः
ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମର ମହିମା, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ଜଣାଯାଏ।
वंशानुचरितं दिव्याः पुण्याः प्रासङ्गिकीः कथाः
ବଂଶାବଳୀର କଥା, ଦିବ୍ୟ ଓ ପବିତ୍ର ଉପକଥାଗୁଡ଼ିକ ଅଛି।
तामहं वर्तयिष्यामि व्यासेन कथितां पुरा
ଏହି କଥାଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ କହିବି, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ବ୍ୟାସଦେବ କହିଥିଲେ।
मन्थानं मन्दरं कृत्वा ममन्थुः क्षीरसागरम्
ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ ମଥାନ ଭାବେ ନେଇ, ସେମାନେ କ୍ଷୀରସାଗରକୁ ମଥିଲେ।
बभार मन्दरं देवो देवानां हितकाम्यया
ଦେବତାମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇ, ଦେବତା ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ ବହନ କଲେ।
कूर्मरूपधरं दृष्ट्वा साक्षिणं विष्णुमव्ययम्
କୂର୍ମ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଅବିନାଶୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସାକ୍ଷୀ ଭାବେ ଦେଖିଲେ।
जग्राह भगवान् विष्णुस्तामेव पुरुषोत्तमः
ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁରୁଷ, ସେହି ଜିନିଷକୁ ଧରିଲେ।