କୂର୍ମପୁରାଣମ୍

ହିମାବତଙ୍କ ପତ୍ନୀ ମେନା, ପର୍ବତରାଜଙ୍କୁ ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡିକ କହିଲେ — “ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲୁ, ତାହାର ଫଳରେ ଏହି ନାରୀ ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଜଟା ଅଳଙ୍କୃତ, ଚାରିଟି ମୁହଁ, ତିନିଟି ଚକ୍ଷୁ, ଏବଂ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ। ସେ ନିର୍ଗୁଣ ଓ ସଗୁଣ, ସମସ୍ତଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରକଟ, ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ଅନସ୍ତିତ୍ୱର ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା।" ହିମାବତ, ଭୟଭିତ ହୋଇ, ହାତ ଜୋଡି ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିଳାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଓ ଶାନ୍ତ ମନ୍ତ୍ରଣା, ଆପଣଙ୍କୁ ତଥାପି ମୁଁ ତାଙ୍କ ଏକାକି ଆସଲ ରୂପ ଜାଣି ନାହିଁ; ମୁଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି, ଦୟାକରି ଆପଣ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।" ଯୋଗୀମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଭୟରହିତ କରିବାର ଦାତ୍ରୀ, ସେ ମହାପର୍ବତକୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ — "ମୁଁ ଏକା, ଅବିନାଶୀ, ଏବଂ ମୁକ୍ତି ଚାହିଁଥିବା ଜନମାନେ ଯାହାକୁ ଦେଖନ୍ତି। ମୁଁ ଶାଶ୍ୱତ ଶକ୍ତି ଓ ଜ୍ଞାନର ମୂର୍ତ୍ତି, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ଉତ୍ସ।" "ମୁଁ ତୁମକୁ ଦିବ୍ୟ ଚକ୍ଷୁ ଦେଉଛି; ମୋ ଆଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ରୂପ ଦେଖ।" ଏପରେ ସେ ନିଜର ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ପରମ ରୂପ ପ୍ରକଟ କରିଲେ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ରୂପ ହଜାର ହଜାର ଅଗ୍ନିର ମାଳାରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ଶତ ଶତ ପ୍ରଳୟ ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ। ତାଙ୍କ ହାତରେ ତ୍ରିଶୂଳ ଓ ଶୂକର ଥିଲା, ତାଙ୍କ ରୂପ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ଭୟଭୀତ କରୁଥିଲା। ତାଙ୍କ ଶରୀର ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଚିହ୍ନରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ଦଶ ଲକ୍ଷ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ। ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧରେ ଆଲିପ୍ତ। ସେ ଅଣ୍ଡରେ ଅଛନ୍ତି, ଅଣ୍ଡରେ ନାହିଁ, ଉପରେ ଓ ତଳେ ଉଭୟରେ ଅଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ମନ୍ଦାର ଚରଣକୁ ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ଉପେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ପୂଜା କରୁଥିଲେ। ହିମାବତ ଦେଖିଲେ, ସେ ପରମ ମହିଳା ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପି ଏବଂ ବସିଛନ୍ତି। ଭୟରେ ଆବେଶ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ସେ ପରମ ଦେବୀଙ୍କୁ ଏକ ହଜାର ଆଠ ନାମରେ ସ୍ତୁତି କରିଲେ। ସେ ଶାନ୍ତ, ଶିବଙ୍କ ମହାଶକ୍ତି, ଶାଶ୍ୱତ, ଅବିନାଶୀ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବିନାଶୀ। ସେ ଆଦିହୀନ, ଅକ୍ଷୟ, ଶୁଧ୍ଧ, ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ, ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପି, ଅଚଳ। ଶିବଙ୍କ ମହାଶକ୍ତି, ସତ୍ୟ, ମହାଦେବୀ, ନିର୍ମଳ। ନନ୍ଦା, ସମସ୍ତର ଆତ୍ମା, ଜ୍ଞାନର ମୂର୍ତ୍ତି, ଆଲୋକର ରୂପ, ଅମର, ଅବିନାଶୀ। ଆକାଶର ରୂପ, ଆକାଶରେ ବସିଥିବା, ଆକାଶର ସ୍ଥମ୍ଭ, ଅବିନାଶୀ, ଅମର। ସେ କ୍ରିୟା, ଆଦିଜନ୍ମ, ଅମୃତର ନାଭି, ଆତ୍ମାର ଶରଣ। ସେ ପ୍ରାଣର ନାଥ, ଶ୍ୱାସର ରୂପ, ପ୍ରକୃତି ଓ ପୁରୁଷର ଅଧିପତି। ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ନିୟନ୍ତ୍ରୀ, ସମସ୍ତ ଜୀବ ଓ ତାଙ୍କ ଅଧିପତିଙ୍କ ଦେବୀ। ଆକାଶରୁ ଜନ୍ମ, ଯୋଗରେ ସ୍ଥିତ, ମହାଯୋଗୀଙ୍କ ଅଧିପତିଙ୍କ ଦେବୀ। ସେ ସଂସାରର ଉତ୍ସ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ଉତ୍ସ। ପ୍ରାଣଶକ୍ତି, ଶ୍ୱାସର ଜ୍ଞାନ, ଯୋଗିନୀ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ କଳା। ଆଦିହୀନ, ଅନନ୍ତ ଶକ୍ତି, ଉଚ୍ଚ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ନିୟୋଜିତ, ଆତ୍ମାର ଅଗ୍ନି। ସେ ଶବ୍ଦର ଉତ୍ସ, ଶବ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି, ନାଦର ନାମରେ ପରିଚିତ, ଶବ୍ଦର ରୂପ। ପ୍ରାଚୀନ, ଚେତନାମୟ, ଜୀବଗଣର ଉତ୍ସ, ବିଶ୍ୱପୁରୁଷର ରୂପ। ଜନ୍ମ, ମୃତ୍ୟୁ, ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟର ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ଶୁଭିତ। ଶେତ୍ରଜ୍ଞର ଶକ୍ତି, ଅବ୍ୟକ୍ତର ଚିହ୍ନ, ନିର୍ମଳ। ମହାମାୟାରୁ ଜନ୍ମ, ତମସର, ଆତ୍ମାର, ନିତ୍ୟ। କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ କାର୍ଯ୍ୟର ମାତୃ, ସୃଷ୍ଟିର ସ୍ୱଭାବ ସାଧାରଣ। ବ୍ରହ୍ମାର ଗର୍ଭ, ଚାରିପ୍ରକାର ବେଦର ମୂର୍ତ୍ତି, ପଦ୍ମନାଭ ଓ ଅଚ୍ୟୁତ ତାଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱ। ସେ ସମସ୍ତର ଆଧାର, ବିଶାଳ ରୂପ, ସମସ୍ତ ଶାଶ୍ୱତ ଶକ୍ତିର ଧାରଣାକାରୀ। ଏଭଳି ହିମାବତ ଦେବୀଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଦେଖି, ଭୟ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇ, ତାଙ୍କୁ ହଜାର ଆଠ ନାମରେ ସ୍ତୁତି କରିଲେ; ଦେବୀଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା, ଶକ୍ତି, ଶାଶ୍ୱତତା ଓ ଦିବ୍ୟତାକୁ ଗାଥା କରି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତିରେ ଭରିଗଲେ।