ମନକୁ ଏଠାରେ ଈଶାନୀ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି, ଏବଂ ବିବେକ ସହିତ ଏହାକୁ ବୁଝିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ବେଦ ଓ ବେଦାନ୍ତରେ, ଏହି ତତ୍ତ୍ୱକୁ ସତ୍ୟଦର୍ଶୀ ଋଷିମାନେ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ବେଦ ଓ ବେଦାନ୍ତରେ ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତକୁ ସ୍ଥାପିତ କରିଛନ୍ତି। ଯୋଗୀମାନେ ସେଇ ମହାଦେବୀଙ୍କର ପରମ ପଦକୁ ଦେଖନ୍ତି। ସେଇ ପରମ ଦେବୀଙ୍କର ଅବସ୍ଥା ଅନନ୍ତ ପ୍ରକୃତିରେ ଲୀନ ହୋଇଯାଇଛି। ଏହି ପରମ ଦେବୀଙ୍କର ଅବସ୍ଥା ସ୍ୱ-ସାକ୍ଷାତ୍କାରର କ୍ଷେତ୍ର। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଲେ, ସେ ଦେବୀ ସମସ୍ତ ସାଂସାରିକ ଦୁଃଖକୁ ନାଶ କରନ୍ତି। ଶିବାତ୍ମିକା, ଯିଏ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆତ୍ମା ଓ ଶିବତ୍ତ୍ୱର ସାର, ତାଙ୍କର ଶରଣ ନେବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ହିମାବତ୍ତଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ମେନା ମହାଦେବୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ମେନା ନିଜ ପତି ହିମାବତ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ—"ଆମ ଦୁହେଁର ତପସ୍ୟାରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଏହି ଦେବୀ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି।" ସେ ଦେବୀ ଜଟାଧାରିଣୀ, ଚାରିଟିଏ ମୁହଁ, ତିନିଟି ଚକ୍ଷୁ, ଓ ଅତି ତେଜୋମୟ। ସେ ନିର୍ଗୁଣ ଓ ସଗୁଣ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଗରେ ପ୍ରକାଶିତ, ଏବଂ ଅସ୍ତି ଓ ନାସ୍ତି ଦୁହିଁଠାରୁ ଉପରେ। ହିମାବତ୍ତ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ହାତ ଜୋଡି ସେଇ ପରମେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ କହିଲେ—"ମମତାମୟୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ସତ୍ୟସ୍ୱରୂପରେ ମୁଁ ଜାଣେନି; ଦୟାକରି ମୋତେ କହନ୍ତୁ।" ଦେବୀ, ଯିଏ ଯୋଗୀମାନେ ଭୟରହିତ ହେବାରେ ଦାତ୍ରୀ, ସେ ପର୍ବତରାଜଙ୍କୁ କହିଲେ—"ମୁଁ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଅବିନାଶୀ, ଏକମାତ୍ର, ଯାହାକୁ ମୋକ୍ଷ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକେ ଦେଖନ୍ତି।" ସେ ଚିରସ୍ୱାଧିନତା ଓ ଜ୍ଞାନର ଦେହ, ସମସ୍ତ କ୍ରିୟାର ମୂଳ। "ମୁଁ ତୁମକୁ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଉଛି; ମୋ ଏହି ଶ୍ୱାଧିନ ରୂପକୁ ଦେଖ।" ଏହା କହି, ଦେବୀ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ, ପରମ ରୂପ ପ୍ରକାଶ କଲେ। ସେ ରୂପ ହଜାର ଅଗ୍ନିମାଳାରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ଶତଶତ ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ସଦୃଶ ତେଜସ୍ୱୀ। ତାଙ୍କର ହାତରେ ତ୍ରିଶୂଳ ଓ ବରାହ ଧରିଥିଲେ, ରୂପ ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୀଷଣ। ତାଙ୍କର ଦେହ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଚିହ୍ନରେ ଚମକୁଥିଲା, ଦଶ ମିଳିଅନ୍ ଚନ୍ଦ୍ରର ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ସେ ଦେବୀ ଦିବ୍ୟ ମାଳା, ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧରେ ଶୋଭିତ। ସେ ଦେବୀ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଭିତରେ, ବାହାରେ, ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ, ଭିତରେ ଓ ବାହାରେ—ଦୁହିଁଠାରେ ବିଦ୍ୟମାନ। ତାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମକୁ ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ଉପେନ୍ଦ୍ର ଓ ଯୋଗୀଶ୍ୱରମାନେ ପୂଜା କରୁଥିଲେ। ହିମାବତ୍ତ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପି ଏବଂ ବସିଥିବା ଏହି ପରମେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଭୟରେ ଆକୁଳ, କିନ୍ତୁ ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଭୃତ, ସେ ରାଜା ହେଲେ। ସେ ପରମେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ଏକ ହଜାର ଆଠଟି ନାମରେ ସ୍ତୁତି କଲେ। ସେ ଶାନ୍ତ, ଶିବଶକ୍ତି, ଚିରଅବିନାଶୀ, ଅନନ୍ତ, ଏବଂ ପରମ ଅକ୍ଷୟ। ସେ ଆଦିହୀନ, ଅକ୍ଷୟ, ଶୁଦ୍ଧ, ଦିବ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଓ ଅଚଳ। ସେ ଶିବଶକ୍ତି, ସତ୍ୟସ୍ୱରୂପ, ମହାଦେବୀ ଓ ନିର୍ମଳ। ସେ ନନ୍ଦା, ସମସ୍ତଙ୍କର ଆତ୍ମା, ଜ୍ଞାନ ସ୍ୱରୂପ, ଆଲୋକ ରୂପ, ଅମୃତ ଓ ଅକ୍ଷୟ। ସେ ଖ ରୂପା, ଖରେ ବସିଥିବା, ଖର ଆଧାର, ଅକ୍ଷୟ ଓ ଅମୃତ। ସେ ଯଜ୍ଞ, ପ୍ରଥମଜନ୍ମା, ଅମୃତତ୍ୱର ନାଭି, ଆତ୍ମାର ଶରଣ। ସେ ପ୍ରାଣେଶ୍ୱରୀ, ପ୍ରାଣର ରୂପ, ପ୍ରକୃତି ଓ ପୁରୁଷ ଦୁହିଁର ସ୍ୱାଧିନୀ। ସେ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟାର ନିୟନ୍ତ୍ରୀ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ତାଙ୍କର ନାୟକମାନେ ଙ୍କ ଦେବୀ। ସେ ଖରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସଂଯୋଗରେ ଅବସ୍ଥିତ, ମହାଯୋଗୀଶ୍ୱରମାନେ ଙ୍କ ଦେବୀ। ସେ ସଂସାରର ମୂଳ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ଉତ୍ସ। ଏଭଳି ମହାଦେବୀଙ୍କ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଦିବ୍ୟ ରୂପକୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କର ଶରଣ ନେଇ ମୋକ୍ଷ ଓ ମଙ୍ଗଳ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଲାଭ କରନ୍ତି।