ଏକଥା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି—ଏକଥର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ସେ ପୁନି ହରିଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ। ତା’ପରେ, ହିମବତଙ୍କ କନ୍ୟା ସତୀଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି, “ହେ ଶିବା, ଯେଉଁମାନେ ପଚାରନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ ଏହି ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ କହ,” ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କରାଗଲା। ଏହି ଅନୁରୋଧ ଶୁଣି, ମହାଯୋଗୀ ନିଜର ପରମ ଅବସ୍ଥାରେ ଧ୍ୟାନ କରି ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ—“ଏହା ଏକ ଗୁପ୍ତ ଜ୍ଞାନ, ଏହାକୁ ବିଶେଷ ଭାବେ ଗୁପ୍ତ ରଖିବା ଉଚିତ। ସାଂସାରିକ ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବିଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ଏହି ଜ୍ଞାନ ହେଉଛି ଏକମାତ୍ର ମୋକ୍ଷପଥ। ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥା, ଯାହାକୁ ‘ଆକାଶ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ତାହାକୁ ‘ହିମବତୀ’ ନାମରେ ଜଣାଯାଏ। ସେ ଏକତା ଓ ବହୁତା ଦୁହିଁରେ ବିଦ୍ୟମାନ ଥାନ୍ତି, ଜ୍ଞାନର ରୂପ ପ୍ରତି ଗଭୀର ଆସକ୍ତି ରଖନ୍ତି। ସେ ଜନ୍ମସିଦ୍ଧା ଓ ତାହାରେ ନିଶ୍ଚିତ, ସେଙ୍କର ତେଜ ବୃହତ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକ ପରି ଶୁଦ୍ଧ ଅଟୁଟ। ସେ ଉଚ୍ଚ ଓ ନୀଚ ଦୁହିଁ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଲୀଳା କରନ୍ତି। ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି, ପ୍ରଭୁଙ୍କର କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ସାଧନ ନାହିଁ। କାରଣ, ସେ ଯାହାର ଆଧାର, ତାହା ପରେ ଶୁଣ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ। ଏହି କାରଣରୁ, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଚାରି ଧାରାର ମୂଳ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏବଂ ସମସ୍ତ ଚାରି ବେଦରେ, ମହାପ୍ରଭୁ ଚାରି ରୂପରେ ବିଦ୍ୟମାନ। ସେ ଅନନ୍ତ ସହିତ ଯୋଗ ଥିବାରୁ, ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପରମାତ୍ମା ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏଭଳି, ଭଗବାନଙ୍କୁ କାଳ, ହରି, ପ୍ରାଣ ଓ ମହାପ୍ରଭୁ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଏ। ବେଦବିଦ୍ୟମାନେ ଏହି କାଳକୁ ଅଗ୍ନି, ହର, ରୁଦ୍ର ଭାବରେ ଗାନ କରନ୍ତି। ସମସ୍ତେ କାଳ ଅଧୀନ; କାଳ କେହିଙ୍କ ଅଧୀନ ନୁହେଁ। ଯୋଗୀମାନେ କାଳ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ସେଇ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରଭୁ, ଯିଏ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାୟାବୀ, ଏହି ସୃଷ୍ଟିକୁ ଚଳାନ୍ତି। ସେ ସଦା ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ବିଶ୍ୱରୂପକୁ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି। ଜ୍ଞାନ ଶକ୍ତି, କ୍ରିୟା ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରାଣ ଶକ୍ତି—ଏହି ତିନିଟି ଶକ୍ତି ତାଙ୍କର। ନିଶ୍ଚୟ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ମାୟା ଦ୍ୱାରା, ଯାହା ଆଦିହୀନ ଓ ଅନନ୍ତ। ପ୍ରଭୁ ମହାମାୟାବୀ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ନାୟକ, କାଳ, କାଳକର୍ତ୍ତା ଓ ସ୍ୱାମୀ। କାଳ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ନିର୍ମାଣ କରନ୍ତି; ଏହି ସୃଷ୍ଟି କାଳ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଏ। ଅନନ୍ତ, ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, ଶମ୍ଭୁ, ସେଇ ସ୍ୱୟଂ କାଳ ଅଟୁଟ ଏବଂ ଅନନ୍ତ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଓ ଶୁଭ ଶକ୍ତି। ଅନ୍ୟ ଯେତେ ଶକ୍ତି ଅଛି, ସମସ୍ତେ ଏହି ପରମ ଶକ୍ତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଯୋଗୀମାନେ ଯେଉଁମାନେ ତତ୍ତ୍ୱ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠାରେ କୌଣସି ଭେଦ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ, ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଲୋକେ ପୁରାଣରେ ଏହି ଭେଦକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତି। ପ୍ରଭୁ, ଭୋଗକର୍ତ୍ତା, କପର୍ଦ୍ଦିନ୍, ନୀଳାରୁଣ ରୂପରେ ପରିଚିତ। ମନକୁ ଈଶାନୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ଏହାକୁ ବିବେକ ସହିତ ବୁଝିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ବେଦରେ ଏହି ଉପଦେଶ ଋଷିମାନେ ଦେଇଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟକୁ ଦେଖନ୍ତି। ବେଦାନ୍ତ ଓ ବେଦରେ, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ, ସେମାନେ ଏହି ତତ୍ତ୍ୱକୁ ସ୍ଥାପିତ କରିଛନ୍ତି। ଯୋଗୀମାନେ ମହାଦେବୀଙ୍କର ସେଇ ପରମ ଅବସ୍ଥାକୁ ଦେଖନ୍ତି। ଏହି ପରମ ଅବସ୍ଥା ଅନନ୍ତ ପ୍ରକୃତିରେ ଏକତ୍ରିତ। ଏହି ପରମ ଅବସ୍ଥା ଆତ୍ମସାକ୍ଷାତ୍କାରର କ୍ଷେତ୍ର। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶରଣ ନେଇ, ସେ ସମସ୍ତ ସାଂସାରିକ ଦୁଃଖକୁ ନାଶ କରନ୍ତି। ଶିବାତ୍ମିକା, ଯିଏ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଆତ୍ମା ଏବଂ ଶିବତତ୍ତ୍ୱର ସାର, ତାଙ୍କ ଶରଣ ନେବା ଉଚିତ। ଏଭଳି, ସେ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଶରଣ ନେଲେ, ଯିଏ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦେବୀ।