ସମସ୍ତ କୁର୍ମ ପୁରାଣ ଗଦାଧର ଦ୍ୱାରା କଥାହୋଇଛି। ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ବାସୁଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ମୋହିତ କରିବା ପାଇଁ ହୋଇଥିଲା। ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷର ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣଗୁଡିକ ଯଥାସ୍ତିତି ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ନିତ ହୋଇଛି। ଏଠାରେ ଏକତା ଓ ବିଭିନ୍ନତା, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ତାତ୍ତ୍ୱିକ ଭେଦ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି। ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମଗୁଡିକର ଉଚିତ ଲକ୍ଷଣ ବିବରଣା କରାଯାଇଛି। ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭଙ୍କ ତରଫରୁ ସୃଷ୍ଟିର ବିବରଣା ଦିଆଯାଇଛି, ମୁଖ୍ୟ ଋଷିଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଜଳ ଉପରେ ବିଶ୍ରାମ ଓ ତାଙ୍କର ନାମ ରହସ୍ୟ ବିବରଣା ଦିଆଯାଇଛି। ମୂଳ ସୃଷ୍ଟି, ଉତ୍ତର ସୃଷ୍ଟି ଓ ଋଷିମାନଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି ବିବରଣା ହୋଇଛି। ଧର୍ମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ତମୋଗୁଣୀ ସୃଷ୍ଟି ବିବରଣା ହୋଇଛି। ପଦ୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓ ତାଙ୍କର ମୋହ, ଯଦିଓ ସେ ଜ୍ଞାନୀ, ବିବରଣା କରାଯାଇଛି। ବ୍ରହ୍ମା, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଦାନ ବିବରଣା ହୋଇଛି। ଗିରିଶଙ୍କ ଦୟା ଓ ଦାନ ଦିଆଯାଇଥିବା ବିବରଣା ଏଠାରେ ଅଛି। ଅପୂର୍ବ ଦାନ ଦେବା ଓ ପିନାକୀନଙ୍କର ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବା ବିବରଣା ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇଛି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନାଭିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପଦ୍ମରୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅବତାର ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୋହ ଏବଂ ହରିଙ୍କୁ ନାମ ଦିଆଯାଇଥିବା ବିବରଣା ହୋଇଛି। ମହେଶଙ୍କ ଫୋରହେଡରୁ ଉପସ୍ଥିତି ବିବରଣା ହୋଇଛି। ଦେବଦେବଙ୍କର ଶ୍ରୀ, ଦାନ ଦେବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଓ ଦେବଦେବଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି, ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ଦୁଇ ରୂପରେ ତାଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତି ବିବରଣା ହୋଇଛି। ତାପରେ ଦେବୀଙ୍କ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଓ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଝିଅ ହେବା ବିବରଣା ଦିଆଯାଇଛି। ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ବିଶ୍ୱ ରୂପ ଦୃଷ୍ଟି ବିବରଣା ହୋଇଛି। ମହାଦେବୀଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଓ ଦାନ ଦିଆଯାଇଛି। ପ୍ରଚେତସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଦକ୍ଷ ଯଜ୍ଞର ବିନାଶ ବିବରଣା ଦିଆଯାଇଛି। ତାପରେ ଋଷିମାନଙ୍କ ଶାପ ବିବରଣା ହୋଇଛି। ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ବିବରଣା ଦିଆଯାଇଛି। ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଓ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷଙ୍କ ବିନାଶ ବିବରଣା ହୋଇଛି। ତାପରେ ଅନ୍ଧକଙ୍କ ଦମନ ଓ ଗଣପତିଙ୍କ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନେତୃତ୍ୱ ବିବରଣା ଅଛି। ବାଣଙ୍କ ଦମନ ଓ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ଦୟା ବିବରଣା ହୋଇଛି। ଏଠାରେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହରି ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଜନ୍ମ ବିବରଣା ହୋଇଛି। ତ୍ରିନୟନ ମହାଦେବ ଓ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ସହ ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଦାନ ଲାଭ ବିବରଣା ଅଛି। ଦ୍ୱାରାବତୀବାସୀଙ୍କ ଭୟ ବିବରଣା ହୋଇଛି। ନାରଦଙ୍କ ଆଗମନ ଓ ଗରୁଡଙ୍କ ଯାତ୍ରା ବିବରଣା ଦିଆଯାଇଛି। ବାସୁଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲିଙ୍ଗର ଦୈନିକ ପୂଜା ଓ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜାର କାରଣ ବିବରଣା ହୋଇଛି। ଦେବଦେବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯାହା କଥାହୋଇଛି, ତାହା ବିବରଣା ଦିଆଯାଇଛି। ଦେବଦେବଙ୍କ ଶ୍ରୀ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦୟା ବିବରଣା ହୋଇଛି। ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିବରଣା ହୋଇଛି। ମହାତ୍ମା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାର୍ଥନା ପରେ ଦାନ ଦିଆଯାଇଥିବା ବିବରଣା ଅଛି। ଯୁଗଗୁଡିକର ନିତ୍ୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଚ୍ଚାରିତ ବିବରଣା ହୋଇଛି। ପରାଶର୍ୟ ବ୍ୟାସ ଋଷିଙ୍କ ଚମତ୍କାର କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାଙ୍କର ନିଷ୍କାସନ ଏବଂ ଦାନ ଦିଆଯାଇଥିବା ବିବରଣା ଏଠାରେ ଅଛି। ଏହିପରି ଶ୍ରୀକୁର୍ମ ପୁରାଣରେ ଦିବ୍ୟ କଥାମାଳା ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଭାବେ ଏକ ଅମୂଳ୍ୟ ରୂପରେ ଏକତାରେ ବିବରଣା ହୋଇଛି।