ଏହି ପବିତ୍ର କୁର୍ମ ପୁରାଣରେ ଏକ ଅତି ପ୍ରାଚୀନ, ଶୁଦ୍ଧ ଅସ୍ତିତ୍ୱର ଆକାର ଧାରଣ କରିଥିବା ପୁରୁଷ ମହାନ୍କୁ ନମସ୍କାର ଜଣାଉଛି। ଧର୍ମ ଓ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଉପଲବ୍ଧ ହେବା ସମ୍ଭବ, ଅଂଶହୀନ ଏହି ଦେବତାଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନ ନମନ କରାଯାଉଛି। ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ସମସ୍ତର ନାୟକ, ଯେଉଁଠିକି ବେଦ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାଇଛି, ସେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଏହି ମାୟାବୀ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଦେବତାଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନ ନମସ୍କାର ଜଣାଉଛି। ବାମନ ଓ ହୃଷୀକେଶ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ଶ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେବାରି ଦାତା, ଅବାଧିତ ଆତ୍ମା, ତୁମକୁ ନମନ। ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଥିବା ଦେବତାଙ୍କ ନାୟକ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଆମେ ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନକୁ ଜାଣିଛୁ, ଯାହା ଜାଣିଲେ ଅମୃତତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ—ସେଠି ଏହି ସୃଷ୍ଟି, ପ୍ରଳୟ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ବିଶାଳତା ବିବର୍ତିତ ହୋଇଛି। ଅନନ୍ତ ଆତ୍ମା, ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ସଂରକ୍ଷକ; ତୁମେ ଆଶ୍ରୟ ଓ ଲକ୍ଷ୍ୟ। ଏହି ସମସ୍ତ କୁର୍ମ ପୁରାଣକୁ ଗଦାଧର କଥା କହିଛନ୍ତି। ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଭାସୁଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମୋହ ପାଇଁ ହୋଇଥିଲା। ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷର ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ଏକତା ଓ ବିଭିନ୍ନତା, ଏବଂ ତାହାର ଭିନ୍ନତା ବିସ୍ତାରିତ ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ହୋଇଛି। ଏଠି ଭାରତର ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ଉଚିତ ଲକ୍ଷଣ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଛି। ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟିର ବିବରଣା ଦିଆଯାଇଛି, ମୁଖ୍ୟ ଋଷିଙ୍କୁ ଏହା କହାଯାଇଛି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଣିରେ ବିଶ୍ରାମ ଓ ତାଙ୍କ ନାମର ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଛି। ପ୍ରଥମ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସୃଷ୍ଟି, ଋଷିମାନଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି ବିବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ଧର୍ମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତମସିକ ସ୍ୱଭାବର ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଆଗରୁ ସୃଷ୍ଟି ବିବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମଣି ଫୁଲରୁ ଭଗବାନଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓ ତାଙ୍କର ମୋହ, ଯଦିଓ ଜ୍ଞାନୀ, ବିବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଦେବା, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭଗବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ବିବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ଗିରିଶଙ୍କ ଦୟା ଓ ଦେବାରି ଦାନ ବିବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ଅପୂର୍ବ ଦେବାରି ଦାନ ଓ ପିନାକିନଙ୍କ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବା ବିବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନାଭିର ମଣି ଫୁଲରୁ ଭଗବାନଙ୍କ ଅବତରଣ ବିବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୋହ ଓ ହରିଙ୍କୁ ନାମ ଦିଆଯିବା ବିବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ମହେଶଙ୍କ ଫୋରହେଡରୁ ପ୍ରକଟିତି ବିବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦେବତାଙ୍କ ଶ୍ରୀ ଓ ଦେବାରି ଦାନ ନିର୍ଦେଶ ବିବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦେବତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି, ତାଙ୍କ ଉଭୟ ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ଆକାର ବିବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ପରେ, ଦେବୀଙ୍କର ଏକାଉଣ୍ଟ ଓ ଡକ୍ଷଙ୍କ ଝିଅ ହେବା ବିବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ବିଶ୍ୱ ରୂପ ଦୃଷ୍ଟି ବିବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ମହାଦେବୀଙ୍କ ଉପଦେଶ ଓ ଦେବାରି ଦାନ ବିବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ଡକ୍ଷ ପ୍ରଚେତସଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେବା ଓ ତାଙ୍କ ଯଜ୍ଞର ବିନାଶ ବିବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ପରେ, ଋଷିମାନଙ୍କର ଶାପ ବିବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ନିର୍ଦେଶ ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ବିବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଓ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷର ବିନାଶ ବିବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ପରେ ଅନ୍ଧକର ଦମନ, ଗଣପତିଙ୍କ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନେତୃତ୍ୱ ବିବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ବାଣଙ୍କ ଦମନ ଓ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ଦୟା ବିବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ତାପରେ, ଭାସୁଦେବଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରୁ ହରି ଭଗବାନଙ୍କ ଜନ୍ମ ବିବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ତିନି ଆଖି ଥିବା ମହାଦେବ ଓ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପରେ ଦେବାରି ଦାନ ପ୍ରାପ୍ତି ବିବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ଏହା ପରେ ଦ୍ଵାରାବତୀବାସୀଙ୍କ ଭୟ ବିବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ଏହି ଭାବରେ, କୁର୍ମ ପୁରାଣର ଏହି ଅନୁକ୍ରମିକ ଶ୍ରେଣୀର ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ଘଟଣା, ଉପଦେଶ ଓ ଦୟା ଆମକୁ ଜ୍ଞାନ, ଭକ୍ତି ଓ ମୁକ୍ତିର ପଥ ଦେଖାଏ।