ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ଶେଷ କାଳରେ ସାତଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକାସାଥିରେ ତାଙ୍କର ତୀବ୍ର ତାପ ଓ ଆଗ୍ନିକିରଣରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଦିଗଦିଗନ୍ତରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ। ସେମାନେ ଆକାଶକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଢାକି ରହିଥାନ୍ତି ଏବଂ ଭୂମିକୁ ଭୟଙ୍କର ରୂପେ ଜଳାଇ ଦେଇଥାନ୍ତି। ପାହାଡ଼, ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର ଏବଂ ଦ୍ୱୀପସମୂହ ସହିତ ଏହି ପୃଥିବୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶୁଷ୍କ ଓ ଜଳଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଏ। ସେହି ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ତଳେ, ଉପରେ ଏବଂ ଚାରିପାଖରେ ସବୁଠି ବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ସବୁ କିରଣ ଏକତ୍ରିତ ହେବା ପରେ, ସେମାନେ ଏକ ଦୀପ୍ତିମୟ ଅଗ୍ନିଶିଖାର ଆକାର ନେଇଥାନ୍ତି। ଏହି ଚାରିପ୍ରକାର ଜଗତ ଏହି ଅନ୍ତଃସ୍ଥ ତେଜରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଯାଏ। ପୃଥିବୀରୁ ଗଛ ଓ ଘାସ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଏ, ଏବଂ ସେ ଏକ କୁମ୍ଭୀର ପିଠିର ଦେଖାଯାଏ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥିବୀ ପୁଣିଥରେ ସେଇ ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ ହୁଏ। ପରେ ସେଇ ସମସ୍ତ କିଛି ଗଳିଗଲା ପରେ ପୃଥିବୀର ଆବସ୍ଥାକୁ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ସେଠାରେ ସପ୍ତଧା ଅଗ୍ନି, ଯିଏ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଭସ୍ମ କରି ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାନ୍ତି। ଏହି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଜଳକୁ ଶୋଷି ନେଇଥାଏ। ଏହା ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତିର ଉଦ୍ଭାସନ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଉଜ୍ୱଳ ରୂପରେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଦଗ୍ଧ କରିଦେଉଛନ୍ତି। ସେଉଁଠିଏ ତଳର ପୃଥିବୀ ଓ ଉପରର ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଦଗ୍ଧ କରିଦେବେ। ପରେ, ସେଇ ପ୍ରଳୟାଗ୍ନିର ଶିଖା ଉପରକୁ ଉଠିଯିବ। ସେଠି, କାଳ-ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ, ସେଇ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତକୁ ଦଗ୍ଧ କରିବେ। କାଳାଗ୍ନି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ରୂପ, ସମସ୍ତକୁ ଅବଶେଷ ରହିନଥିବା ଭାବେ ଦଗ୍ଧ କରିଦେଉଛନ୍ତି। ତା’ପରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଏକ ଲୋହା ଗଠିକା ପରି ଏକତା ଆକାର ନେଇଯାଏ। ଏହା ପରେ ଆକାଶରେ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଳୟ ମେଘ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ। କିଛି ଧୂମ୍ର ରଙ୍ଗର, କିଛି ହଳଦିଆ, କିଛି ଶଂଖ କିମ୍ବା ମଲ୍ଲିକା ଫୁଲ ଭଳି ଧଳା, ଆଉ କିଛି ଶୁଦ୍ଧ କାଜଳ ରଙ୍ଗର ଦେଖାଯାଏ। କିଛି ମେଘ ଆକାଶରେ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁର ଆକୃତି ନେଇ ଦେଖାଯାନ୍ତି। ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଭୟଙ୍କର ଆକୃତି ଓ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନିରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ। ସେହି ସପ୍ତଧା ମେଘ ସ୍ୱୟଂକୁ ଆବୃତ କରି, ଏହି ଅନ୍ଧକାର ଅଗ୍ନିକୁ ନିବାଇଦେଉଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଏହି ଭୟଙ୍କର, ଅଶୁଭ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଭକ୍ଷକ ଅଗ୍ନିକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଉଛନ୍ତି। କାରଣ, ଜଳ ଅଗ୍ନିକୁ ଜିତିଥାଏ, ସେଠିଏ ସେଇ ଅଗ୍ନି ଜଳର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଯାଏ। ତା’ପରେ ସେହି ଭୟଙ୍କର ମେଘ ବଡ଼ ବଡ଼ ଝରଣାରେ ପ୍ରଥିବୀ ଉପରେ ଜଳ ବର୍ଷା କରି ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରିଦେଉଛନ୍ତି। ଏହି ଜଳର ଧାରା ସମୁଦ୍ରକୂଳ ପରି ଭୟାନକ ହୋଇଥାଏ। ପୁଣି ସେଇ ଜଳ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପଡ଼ି, ସମସ୍ତ ସମୁଦ୍ରକୁ ପୁରାଇ ଦେଉଛି। ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ଗଳିଯାଏ ଏବଂ ପୃଥିବୀ ଏହି ଜଳରେ ବିଲୀନ ହୋଇଯାଏ। ସେଇ ପରେ ପ୍ରଜାପତି, ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ୍ ଯୋଗନିଦ୍ରାରେ ଶୟନ କରନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ବରାହ ଯୁଗ ଆସେ, ଯାହାର ବିସ୍ତୃତି ପୂର୍ବରୁ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ବିବରଣୀ ପୁରାତନ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କାଳକୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା ଋଷିମାନେ ଦେଇଛନ୍ତି। ତାମସିକ ଯୁଗରେ ଏହି କଥା ହରଙ୍କୁ କୁହାଯାଏ, ରାଜସିକ ଯୁଗରେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ; ଅନ୍ୟ ଯୁଗଗୁଡ଼ିକ ସାତ୍ତ୍ୱିକ, ସେଠି ମୋର ଆବିର୍ଭାବ ଘଟେ। ଯେଉଁମାନେ ଗିରିଶ ଓ ମୋତେ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସେହି ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ, ପୃଥିବୀ ଏକମାତ୍ର ସମୁଦ୍ରର ଆକୃତି ନେଇଥିଲେ, ମୁଁ ଯୋଗନିଦ୍ରାରେ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଜନସ୍ତର ଲୋକରେ ବସୁଥିବା ଯେଉଁମାନେ ତପସ୍ୟା ଓ ଯୋଗଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଅନୁଭବ କରନ୍ତି—ସେଇ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ସହସ୍ରପାଦ, ସହସ୍ରକିରଣ, ସହସ୍ରନୟନର ଉଜ୍ୱଳ ରୂପରେ ମୁଁ ଅଛି। ମୁଁ ହେଉଛି ହୋମକୁଶ, ଚମସ, ସୋମ ଏବଂ ଘୃତ। ମୁଁ ହେଉଛି ବେଦ, ଜ୍ଞାନର ବସ୍ତୁ, ପ୍ରଭୁ, ରକ୍ଷକ, ଗୋପତି, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମୁଖ।