ପଣ୍ଡିତମାନେ ଜଣାଇଛନ୍ତି ଯେ, ଏହି ତିନି ଜଗତର ପୁନଃସୃଷ୍ଟି କିପରି ହୁଏ, ତାହା ବିବେକୀ ମନ୍ୟମାନେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛନ୍ତି। ସମୟକୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା ଚିନ୍ତକମାନେ କହିଛନ୍ତି, ଏହି ପୁନଃସୃଷ୍ଟି ପ୍ରକୃତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସମୟର ଉପରେ ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତି, ଏହି ବିନାଶ ଏବଂ ପୁନଃସୃଷ୍ଟିକୁ ‘ପ୍ରଳୟ’ ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତି। ଏବେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ସମୟିକ ପ୍ରଳୟ ବିଷୟରେ କହିବି। ପ୍ରଜାପତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ନାୟକ, ନିଜ ସ୍ୱରୂପରୁ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ସୃଜନ କରିଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ୍ର ନାଶକାରୀ ଶକ୍ତି ତାଙ୍କର ଶେଷ କରେ। ପ୍ରଥମେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭୂମିର ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ଅତି ଭୟଙ୍କର ହୋଇଯାଏ, ଏବଂ ତାହାର ଆଲୋକରେ ପାଣିକୁ ଶୋଷି ନେଇଥାଏ। ଏହି ଶୋଷଣର ଫଳରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟମାନେ ସାତଟି ଜଳନ୍ତା ଆକାର ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି। ସେମାନେ ଚାରି ଜଗତକୁ ଜଳାଇ ଦେଇଥାନ୍ତି। ସାତଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ବିଶ୍ୱର ଶେଷ ଅଗ୍ନିର ତାପକୁ ବିକିରଣ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ଆକାଶକୁ ଢାକି ଦେଇ, ଭୂମିକୁ ତାପି ଦେଇଥାନ୍ତି। ପୃଥିବୀ, ପାହାଡ଼, ନଦୀ, ସାଗର ଏବଂ ଦ୍ୱୀପମାନେ ସମସ୍ତେ ନିର୍ଜଳ ହୋଇଯାନ୍ତି। ତଳ, ଉପର, ଏବଂ ଚାରିପାଖରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ଭୂମିକୁ ବେଢ଼ି ରହିଥାଏ। ସାତଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକତ୍ୱ ଧାରଣ କରି, ଏକ ଅଗ୍ନି ଆକାର ନେଇଥାନ୍ତି। ଏହି ଅନ୍ତର୍ଗତ ଆଲୋକରେ ସମସ୍ତ ଚାରି ଜଗତ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଯାଏ। ଭୂମି, ଗଛ ଏବଂ ଘାସ ହୀନ ହୋଇ, କଛୁଆ ପିଠିର ଭଳି ଦେଖାଯାଏ। ସମସ୍ତ ଭୂମି ଅଗ୍ନିର ଶିଖାରେ ଆବୃତ ହୋଇଯାଏ। ସେମାନେ ପୁନଃ ଭୂମିର ଅବସ୍ଥାକୁ ଫେରିଯାନ୍ତି। ସାତଟି ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତକୁ ଭସ୍ମ କରି, ଶେଷରେ ଲୋକଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କରି ରହିଯାଏ। ଏହି ଜଳନ୍ତା ଅଗ୍ନି ଭୂମିରେ ବସି, ପାଣିକୁ ଶୋଷି ନେଇଥାଏ। ରୁଦ୍ରର ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ, ଏହି ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଦଗ୍ଧ କରିଥାଏ। ଭୂମିକୁ ତଳରୁ ଦଗ୍ଧ କରି, ଆକାଶକୁ ଉପରୁ ଦଗ୍ଧ କରିଥାଏ। ପ୍ରଳୟର ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ଉପରକୁ ଉଠିଯାଏ। ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, କାଳ-ରୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ, ଏହି ଜଳନ୍ତା ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତକୁ ଦଗ୍ଧ କରିଥାଏ। କାଳର ଅଗ୍ନି, ସୃଷ୍ଟିର ସାର୍ବଭୂମ ଆକାର, କିଛି ରହିନଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତକୁ ଦଗ୍ଧ କରିଦେଇଥାଏ। ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଏକ ଲୋହା ଗାଠର ଭଳି ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ସମୟରେ, ଆକାଶରେ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଳୟ ମେଘ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥାଏ। କିଛି ଧୂଆଁ ରଙ୍ଗର, କିଛି ହଳଦିଆ, ମେଘ ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି। କିଛି ଶଙ୍ଖ ଅଥବା ମଲ୍ଲିକା ଫୁଲ ଭଳି, ଅନ୍ୟ କିଛି ଶୁଧ୍ଧ କଜଳ ଭଳି। କିଛି ମେଘ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁର ଭଳି ଆକାଶରେ ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ମେଘମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଆକାରର, ଭୟଙ୍କର ରୂପର, ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦରେ ଗଞ୍ଜାଇଥାନ୍ତି। ସେମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସାତଟି ଆବୃତ ହୋଇ, ଅନ୍ଧକାର ଅଗ୍ନିକୁ ନିବାଇ ଦେଇଥାନ୍ତି। ମେଘମାନେ ଭୟଙ୍କର, ଅଶୁଭ, ସମସ୍ତ ଦଗ୍ଧକାରୀ ଅଗ୍ନିକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଥାନ୍ତି। ପାଣି ଅଗ୍ନିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବାରୁ, ସମୟରେ ଅଗ୍ନି ପାଣିରେ ବିଲିନ୍ ହୋଇଯାଏ। ଏହାପରେ, ମେଘମାନେ ଭୟଙ୍କର ବର୍ଷାରେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ବିନ୍ଦାଇ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏହି ବର୍ଷା ସାଗରର କୂଳ ଭଳି ଅନେକ ଝରଣା ଆକାରରେ ହୁଏ। ପୁନଃ ଏହି ବର୍ଷା ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ି, ସାଗରମାନେ ପାଣିରେ ପୂରି ଯାନ୍ତି। ପାହାଡ଼ ଦ୍ରବୀଭୂତ ହୋଇଯାଏ, ଭୂମି ପାଣିରେ ବିଲିନ୍ ହୋଇଯାଏ। ଏହି ସମୟରେ, ପ୍ରଜାପତି, ଯୋଗ ନିଦ୍ରା ଅବସ୍ଥା ଧାରଣ କରି, ଶୟନ କରନ୍ତି।