ଏକ ପବିତ୍ର ଦିନରେ, ଜଣେ ଭକ୍ତ ଶୂନ୍ୟ ଅଭିପ୍ରାୟରେ ଏହି ପୂଣ୍ୟ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ, ଏଠାରେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ସେ ଗଣେଶଙ୍କ ଦୀପ୍ତିମୟ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏଠାରେ, ମହା ପ୍ରଭୁ ନକୁଳୀଶ୍ୱର ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି। ଏଠି ଶିବ ମହାଦେବ ତାଙ୍କ ଦେବୀ ସହିତ ସଦା ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ରହିଛନ୍ତି। ଏଠି ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଜନମଜନ୍ମର ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଏଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ଏହି ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଭୀମେଶ୍ୱର ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଏଠି ନିମନ୍ତେ ସ୍ନାନ କରି, ଜଳ ପାନ କରିଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବଧ ଦୋଷରୁ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଏହି ସ୍ଥାନ ଦିବ୍ୟ ଵାରାଣସୀ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଯାହା ଦଶ କୋଟି କୋଟି ସ୍ଥାନକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି। ଏଠି ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ଏକ ଜନ୍ମରେ ମୁକ୍ତି ମିଳେନାହିଁ, ଯଥା ଯୋଗୀମାନେ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ। ଏଠିକୁ ଯାଇ, ଶତ ଶତ ଜନ୍ମର ପାପ ଧୋଇ ଯାଏ। ଏଠି ପାଇଁ ତୀର୍ଥର ନିମିତ୍ତ ଯେ କୌଣସି ଫଳ ନାହିଁ, ଏହି ଲୋକରେ କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ। ଅନ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ଶେବା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ହୁଏ ଏବଂ ଏହି ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଜଣେ ଲୋକ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ଜୀବନ ଉପାୟ ଉପସ୍ଥାପନ କରି, ତାଙ୍କ ଜନନୀକୁ ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ଦେଖାରି ଦେଇ, ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇଥିଲେ, ସେ ମୁକ୍ତି ପାଉଛନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନକୁ ପଠନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୁନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ହୁଏ। ଏଉଁପରେ, ଋଷିମାନେ କଚ୍ଛପ ଆକାର ଧାରଣ କରିଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ସେମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ— ଜଗତର ସୃଷ୍ଟି, ବିସ୍ତାର, ବଂଶାବଳୀ, ମନ୍ବନ୍ତର ବିଷୟରେ। ଏହି ପ୍ରଭୁ, ଯିଏ ଭୂତ ଭବିଷ୍ୟତ ଜନମମାନେର ନାଥ, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ କହିଥିଲେ, ଏକ ମହାଯୋଗୀ ଜୀବମାନେର ବିଳୟ ବିଷୟରେ କଥା କହିଥିଲେ। ଏହି ପୁରାଣରେ ଚାରିପ୍ରକାର ବିଳୟ ବିବର୍ଣ୍ନା କରାଯାଇଛି। ଋଷିମାନେ ଏହି ବିଳୟକୁ ନିତ୍ୟ ବିଳୟ ଭାବେ ଜଣାନ୍ତି। ଏହି ତିନି ଜଗତର ପୁନଃସୃଷ୍ଟି ବିଷୟରେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛନ୍ତି। ଏହି ପୁନଃସୃଷ୍ଟି ପ୍ରକୃତିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏହି ବିଷୟକୁ କାଳ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ କହନ୍ତି। ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏହି ବିଳୟ ଓ ପୁନଃସୃଷ୍ଟିକୁ ‘ପ୍ରଳୟ’ ଭାବେ କହନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ଅବସରିକ ବିଳୟ ବିଷୟରେ କହିବି। ପ୍ରଜାପତି ତାଙ୍କ ନିଜ ଆତ୍ମାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଜୀବମାନେକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ଶକ୍ତି ଏକ ବିନାଶକାରୀ ଶକ୍ତି ହୋଇ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଶେଷ କରିଦେଇଥାଏ। ପ୍ରଥମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭୂମି ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କ କିରଣରେ ଅସହ୍ୟ ହୋଇ, ଜଳକୁ ଶୋଷଣ କରେ। ଏହି ଶୋଷଣରେ, ଏହି ଦୀପ୍ତିମୟ ସୂର୍ଯ୍ୟମାନେ ସାତଟି ହୋଇଯାନ୍ତି। ସେମାନେ ଚାରି ଜଗତକୁ ଦହିଦେଇଥାନ୍ତି। ସାତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଃସରିତ ଅନ୍ତିମ ଅଗ୍ନିର ତାପରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ। ଆକାଶକୁ ଢାକି, ସେମାନେ ଭୂମିକୁ ଦହି ରହନ୍ତି। ପାହାଡ଼, ନଦୀ, ସାଗର, ଦ୍ୱୀପ ସହିତ ଭୂମି ନିର୍ଜଳ ହୋଇଯାଏ। ତଳ, ଉପର, ଚାରିପାଖରେ ଏହି କିରଣରେ ଉଡ଼ିଯାଏ। ସେମାନେ ଏକତା ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଏକ ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ହୋଇଯାନ୍ତି। ଏହି ଚାରି ଜଗତ ନିଜ ଦୀପ୍ତିରେ ଦହିଯାଏ। ଭୂମି ଗଛ ଓ ଘାସ ବିନା, କଚ୍ଛପ ପିଠା ଭଳି ଦେଖାଯାଏ। ସମସ୍ତ ଭାଗ ତାପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଏହି ଅଗ୍ନିରେ ପୁଣି ଦହିଯାଏ। ତାପରେ ସେମାନେ ଭୂମି ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି। ସମସ୍ତକୁ ଭସ୍ମ କରି, ସାତ ଅଗ୍ନି ରୂପ ନିଧନ ଲୋକ ଅବସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି।