ତିନି ଲୋକରେ ଯେଉଁ ଦୁଇଟି ଦାନବ ଭୟଙ୍କର ଉତ୍ପାତ ଘଟାଉଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ହେଲା। ତେଣୁ, ଦେବତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ସେହି ଦୁଇ ଦାନବ—ମଧୁ ଓ କୈଟଭ—କୁ ବଧ କରିବାକୁ ଆଜ୍ଞା ହେଲା। ଏଠାରେ ବିଷ୍ଣୁ ନିଜେ କୈଟଭକୁ ଦମନ କଲେ, ଏବଂ ଜିଷ୍ଣୁ ମଧୁକୁ ବଧ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ହରିଙ୍କ ମନ ଭଲପାଇବାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା ଓ ସେ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, “ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତୁମେ ଅତି ତେଜସ୍ବୀ; ମୁଁ ତୁମକୁ ବହନ କରିପାରିବି ନାହିଁ।” ଏହାପରେ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଦେବୀ ନିଦ୍ରା ଏକାତ୍ମ ହୋଇ ସ୍ଥିର ହେଇ ରହିଲେ। ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଯିଁଁକୁ ନାରାୟଣ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଜଣାଯାଏ, ସେ ଜଳରେ ଶୟନ କଲେ। ସେ ଅନାଦି, ଅନନ୍ତ ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ବରୂପ, ବ୍ରହ୍ମ ନାମରେ ପରିଚିତ। ବୈଷ୍ଣବ ଭାବ ଧାରଣ କରି, ସେ ଏହି ଆକାରରେ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ସେ ପ୍ରଥମେ ଋଭୁ ଓ ସନତ୍କୁମାରଙ୍କୁ, ଯେଉଁମାନେ ପୁରାତନ ଓ ନିତ୍ୟ, ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଏହି ଦେବତାମାନେ ପରମ ପଦ ଜାଣିଥିଲେ, ତେଣୁ ସୃଷ୍ଟି କାର୍ଯ୍ୟରେ ମନ ଲଗାଇଲେ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ମାୟାରେ ସେମାନଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଅନ୍ଧକାରିତ ହେଲା। ତାପରେ, ସ୍ୱୟଂ ଲୋକପିତା, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ କମଳସଂଭବ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଯାହା ମୋହ ଓ କାମନା ପାଇଁ ହେଲା। ଏହି ବ୍ରହ୍ମା, ଯାହାକୁ ଶଙ୍କର ତୁମ ପୁଅ ବୋଲି କହ, ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱୟଂ ପୁଅ ଭାବେ ଘୋଷିତ ହେଲେ। ସେ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ତପସ୍ୟା କଲେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ଦୁଃଖରୁ ତାଙ୍କ ମନରେ କ୍ରୋଧ ଜନ୍ମିଲା। ଏହି କ୍ରୋଧ ଜନିତ ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁ ଠାରୁ ପ୍ରେତ ନାମକ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ପ୍ରଜାପତି ତାଙ୍କ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ସେ ଏତେ ତେଜସ୍ବୀ ହେଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ବିପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ପରି। ଏହି ଅଶ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଲୋକରେ ରୁଦ୍ର ଭାବେ ପରିଚିତ ହେବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମିଳିଲା। ତାପରେ, ଜଗତ୍ପିତା ସେହି ଆଠ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ଥାନ ଦେଲେ। ସେମାନେ ଭୀମ, ଉଗ୍ର, ମହାଦେବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ। ଇନିମାନେ ଦେବ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଠ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ସେମାନଙ୍କୁ ପରମ ପଦ ଦିଆଯିବା ସହିତ, ସ୍ୱାହା, ଦିଗ୍ଦେବୀ, ଦୀକ୍ଷା ଓ ରୋହିଣୀ ତାଙ୍କ ଜୀବନସଂଗିନୀ ହେଲେ। ସ୍କନ୍ଦ, ସର୍ଗ, ସନ୍ତାନ ଓ ବୁଧ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଏହି ସବୁ ରୂପ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆକାଙ୍କ୍ଷାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ସେ ବିରକ୍ତିରେ ଶରଣ ନେଲେ। ସେ ଅବିନାଶୀ, ନିତ୍ୟ, ପରମ ଅମୃତ ଯାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମ ବୋଲାଯାଏ, ତାହାକୁ ଅନୁଭବ କଲେ। ଶିବ ତାଙ୍କ ମନରୁ ନିଜ ସଦୃଶ ବହୁ ରୁଦ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ସେମାନେ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ଶତ୍ରୁନାଶକ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ତୃତୀୟ ଚକ୍ଷୁ ଥିଲେ। ପ୍ରଭୁ ସେମାନଙ୍କୁ ରାଗରହିତ, ସର୍ବଜ୍ଞ ଓ କୋଟି-କୋଟି ସଂଖ୍ୟାରେ ନିର୍ମାଣ କଲେ। ଗୁରୁ ହରା ଏହା ଘୋଷଣା କଲେ ଯେ, ସେମାନେ ଜରା ଓ ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତ। ଏହି ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଜାପତି, ଏବେ ତୁମେ ଅନ୍ୟ ଏମିତି ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କର।” ତାପରେ ଉତ୍ତର ମିଳିଲା, “ମୋର ଏପରି ସୃଷ୍ଟି ନାହିଁ; ତୁମେ ଅଶୁଭ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କର।” ଏଭଳି ଭାବରେ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଦେବଦେବ ଶିବ ଅଚଳ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଲେ। ସେ ସୃଷ୍ଟିର ଶକ୍ତି, ସ୍ୱ-ଜ୍ଞାନ, ଓ ସମସ୍ତ ଉପରେ ଅଧିକାର ରଖିଥିଲେ। ସେ ନିଜେ ଶଙ୍କର, ପିନାକ ଧାରୀ, ପରମ ଦେବତା। ନିଜ ମନସପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ, ଅନନ୍ଦରେ ଚକିତ ନୟନରେ, ସେ ଜଗତ୍ନାଥଙ୍କୁ ହସ୍ତ ମୁଣ୍ଡରେ ଯୋଡି ନମସ୍କାର କଲେ। ଶେଷରେ, ଦେବ ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ଓ ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ୱରୂପ ତୁମକୁ ନମନ କଲେ।