ମୁଁ ଦେଖୁଛି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆତ୍ମାକୁ; ମୋ ମନରେ ଆପଣଙ୍କୁ ନିମିତ୍ତ କୃପା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉ। ଆପଣ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର କର୍ତ୍ତା; ମୁଁ ତାଙ୍କର ଅନୁଚର ଦେବତା। ଆପଣ ସୋମ, ମୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ; ଆପଣ ରାତି, ମୁଁ ଦିନ। ଆପଣ ଜ୍ଞାନ, ମୁଁ ଜ୍ଞାତା; ଆପଣ ମାୟା, ମୁଁ ଏଶ୍ୱର। ଯେ ଦେବତା ମୁଁ, ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଗହୀନ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରାୟଣ ମଧ୍ୟ। ଆପଣ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ, ଦେବ, ଅସୁର ଓ ମାନବମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଏକା ଅପ୍ରକାଶିତ ଅନନ୍ତ ଶକ୍ତିର ଆଶ୍ରୟ ଅଟୁଟ। ଏହି ପରେ, ସେ ନାଭିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ବଡ଼ ପଦ୍ମରେ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଦୁଇ ଭାଇ ମଧୁ ଓ କୈଟଭ ନାମକ ଦୁଇ ମହା ଦାନବ ଏକାସାଥିରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶାର୍ଙ୍ଗଧାରୀ ଭଗବାନଙ୍କର କାନ ଦୁଇ ମଧ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏହି ଦୁଇ ଦାନବ ତିନି ଲୋକର ଦୁଃଖର କାରଣ; ଆପଣଙ୍କୁ ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ନଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ। ତେଣୁ, ଅନୁଶାସନ ଦେଲେ ଯେ ଏହି ଦୁଇ ଦେହଧାରୀଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିବାକୁ। ତାହାପରେ, ବିଷ୍ଣୁ କୈଟଭକୁ ଅଟକାଇଲେ, ଓ ଜିଷ୍ଣୁ ମଧୁକୁ ଦମନ କଲେ। ହରି, ଜନ୍ମାନ୍ତର ପ୍ରେମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ମଧୁର ଶବ୍ଦ କହିଲେ— “ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ବହନ କରିପାରିବି ନାହିଁ, ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଚମକର ଆକୃତି।” ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଦେବୀ ନିଦ୍ରା, ଏକାତ୍ମ ହୋଇ, ନିର୍ବିକଳ୍ପ ହେଲେ। ଏହାପରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଯେ ନାରାୟଣ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ, ଜଳରେ ଶୟନ କଲେ। ସେ, ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ହୀନ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଆତ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମାନ୍ ନାମରେ ଅନୁଭୂତ। ବିଷ୍ଣୁଭାବ ଧରି, ସେ ଏହି ଆକୃତିରେ ସୃଷ୍ଟି ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ ଋଭୁ ଓ ସନତ୍କୁମାର, ପୁରାତନ ଓ ଅନନ୍ତ ସ୍ୱରୂପ, ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦ ଜାଣି, ସେମାନେ ସୃଷ୍ଟିରେ ମନ ଲଗାଇଲେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏଶ୍ୱରଙ୍କର ମାୟାରେ ଅନ୍ଧା ହେଲା। ଏହାପରେ, ଲୋକପଦ୍ମଜଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ଭାବରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ମୋହ ଓ ଇଚ୍ଛା ପାଇଁ। ଏହି ଯେ, ଆପଣ ନିଜର ପୁତ୍ର ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ କରିଛନ୍ତି, ଶଙ୍କର, ସେ ନିଜର ପୁତ୍ର ଭାବରେ ଘୋଷିତ ହେଲେ। ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ସେ ଅତି କଷ୍ଟଦାୟକ ତପସ୍ୟା କଲେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ବିପଦରେ, କ୍ରୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ତାହାପରେ, ଏହି କ୍ରୋଧ ଅଶ୍ରୁର ଫୁଟା ଥିରୁ, ପ୍ରେତ ନାମକ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧା ହୋଇ, ପ୍ରଜାପତି ନିଜ ଜୀବନ ସ୍ବାସ୍ତ୍ୟ ଛାଡ଼ିଲେ। ସେ ଏକ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟର ଚମକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ, ଏକ ଯୁଗ ଶେଷର ଅଗ୍ନିର ସମାନ। ଆପଣଙ୍କର ଅଶ୍ରୁ ପାଇଁ, ଆପଣ ଜଗତରେ ରୁଦ୍ର ଭାବରେ ପରିଚିତ ହେବେ। ଜଗତର ପ୍ରପିତାମହ ଏହି ଅଷ୍ଟ ଦେବତାଙ୍କୁ ନିଜ ନିଜ ଆଶ୍ରୟ ଦେଲେ। ଭୀମ, ଉଗ୍ର, ମହାଦେବ—ଏହି ସାତଟି ନାମ ଅଛି। ଦୀକ୍ଷିତ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଚନ୍ଦ୍ର—ଏହି ଅଷ୍ଟ ରୂପ। ଏହି ଅଷ୍ଟ ଦେହୀ ଦେବତାଙ୍କୁ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦ ଦେଲେ। ସ୍ୱହା, ଦିଗ୍, ଦୀକ୍ଷା ଓ ରୋହିଣୀ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ। ସ୍କନ୍ଦ, ସର୍ଗ, ସନ୍ତାନ ଓ ବୁଧ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଭାବରେ ସ୍ମୃତିରେ ଅଛନ୍ତି। ସେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭାବରେ ପ୍ରଜା, କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଓ ଇଚ୍ଛା ଛାଡ଼ି, ବିରାଗରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ। ଅବିନାଶୀ, ଶାଶ୍ୱତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନେକ୍ତର—ବ୍ରହ୍ମାନ୍ ପାନ କରିଲେ। ଶିବ, ନିଜ ମନରେ, ନିଜ ପରି ରୁଦ୍ରମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ସେମାନେ ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଶତ୍ରୁମାନେ ନଷ୍ଟ କରୁଥିଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ତ୍ରିନୟନ ଥିଲେ।