କୂର୍ମପୁରାଣମ୍
ଏହି ତୀର୍ଥର ମହିମା ବିଷୟରେ କଥା ହେଉଛି—ଯେଉଁ ଜଣେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକରେ ହଜାର-ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନ ପାଆନ୍ତି। ଯେତେଦିନ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ସେତେଦିନ ଯାଏଁ ସେ ଅକ୍ଷୟ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ଏହି ଶରୀର ଛାଡ଼ିଦିଅନ୍ତି, ଧର୍ମଶୀଳ ଓ ନ୍ୟାୟବାନ ଲୋକେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି। କିନ୍ତୁ, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ‘ହୁଁ’ ଶବ୍ଦରେ ବିଦାୟ ଦିଆଯାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଯଦି ବ୍ୟାସ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତି, ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଇଥାନ୍ତି। ଏଠାରେ, ରାଜନ୍, ଯେଉଁ ମଣିଷ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଗଣପତି ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ସ୍ନାନ କଲେ ଜନ୍ମରୁ ହୋଇଥିବା ଗୁରୁତର ପାପ ମଧ୍ୟ ଦୂର ହୁଏ। ଏଠି ଲୋକେ ମହାପୁରୁଷ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୋଗୀ ମହାସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଏଠି ସ୍ନାନ କରି, ଏକ ହଜାର ଗାଈ ଦାନ କରିବା ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥଙ୍କୁ ପୂଜି, ସେ ଉତ୍ତମ ଯୋଗ ଲାଭ କରିଥାନ୍ତି। ଏଠି ସ୍ନାନ କଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ଏଠି ସ୍ନାନ କରିଲେ ମଣିଷ ରାଜ୍ୟପତି ହୁଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। କେବଳ ସ୍ନାନ କରିଲେ ସେ ସୋମ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ। ରାଜନ୍, ଏଠି ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ଏହି ସ୍ଥାନ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଆନନ୍ଦଦାୟକ ନିବାସ, ଯାହା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଥିତ। ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅବିନାଶୀୟ ଫଳ ମିଳେ। ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରି, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି। କେବଳ ସ୍ନାନ କରିଲେ ମଣିଷ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ରାଜା ମଧ୍ୟର ରାଜନ୍, ଏଠି ସ୍ନାନ କରି ଶୁଦ୍ଧ ହେଲେ, ସେ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ ବସି ବାୟୁ ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଏଠି କେବଳ ସ୍ନାନ କଲେ ଅପ୍ସରାମାନେ ସହିତ ଅନନ୍ତ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିପାରନ୍ତି। କାମଦେବଙ୍କ ଦିନରେ, ଯେଉଁମାନେ ଏଠି ଅହଲ୍ୟାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମହିଳାମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ଧନୀ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ କାମଦେବ ହୁଏ। କେବଳ ସ୍ନାନ କଲେ ଏକ ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ। ଏଠି ସ୍ନାନ କରିଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ତୁରନ୍ତ ଦୂରିଯାଏ। ରାଜନ୍, ଏହି ସୋମ ତୀର୍ଥ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ମହାପୁଣ୍ୟଦାୟକ। ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଅତି ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ସୋମ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି। ଯଦି କେହି ଏଠି ଉପବାସ କିମ୍ବା ଜଳରେ ଅନ୍ନ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେ ମଣିଷ ପୁନଃଜନ୍ମ ନେବେ ନାହିଁ। ଏଠି ସ୍ନାନ କରିଲେ, ସେ ସୋମ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ଏହାକୁ ଯୋଧନିପୁର ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ନିବାସ। ଏଠି ଏକ ଦିନ ଓ ଏକ ରାତି ଉପବାସ କଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଦୋଷ ଦୂର ହୁଏ। ଏହାକୁ କାମତୀର୍ଥ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ କାମଦେବ ଭବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ଏଠି ଏକ ମଣିଷ କାମଦେବ ରୂପେ ରୁଦ୍ର ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ। ଏହାକୁ ଉମାହକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏଠି ପିତୃପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏଠି ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ହାତୀ ଆକୃତି ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ପଥର ଅଛି। ଯେଉଁଠାରେ ପିତୃପୂଜା କରାଯାଏ, ସେଥିରେ ପିତୃଗଣ ପୃଥିବୀ ରହିଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି। ଏଠି ସ୍ନାନ କଲେ ଗଣପତି ପଦ ମିଳେ। ରାଜନ୍, ଏଠି ସ୍ନାନ କଲେ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ମିଳେ। ଏଠି ଶିବଲିଙ୍ଗ ରୂପେ ପ୍ରଭୁ ନିଜକୁ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ, ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନିବାସ। ଏଠି ପିଣ୍ଡ ଦାନ କଲେ, ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଅନନ୍ତ ଫଳ ମିଳେ।