ଧର୍ମପ୍ରିୟ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହାଯାଉଛି—ନର୍ମଦା ନଦୀ ଏକ ଶୁଭାଦାୟିନୀ ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନାଶ କରିଦିଅନ୍ତି। ପ୍ରୟାଗ ଏବଂ ସେଠାର ଅନେକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନମାନଙ୍କର ମହିମା ଅତୁଳନୀୟ, କିନ୍ତୁ ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ନର୍ମଦା ଦେବୀଙ୍କର ମହିମା କଥା କହିବି। ଏହି ଦେବୀ ଚରାଚର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥାନ୍ତି। ଏହି ଶୁଭ କଥାକୁ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଶୁଣ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର। ନର୍ମଦା ଗ୍ରାମ ହେଉ କି ଅରଣ୍ୟ—ସେଠା ସେ ସବୁଠି ପବିତ୍ର। ଗଙ୍ଗାଜନ୍ମା ମାନେ ମଧ୍ୟ କେବଳ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ମାତ୍ର ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇଯାନ୍ତି। ତିନି ଲୋକରେ ନର୍ମଦା ଦେବୀ ପବିତ୍ର, ମଧୁର ଏବଂ ଆନନ୍ଦଦାୟିନୀ। ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରେ ତପସ୍ୟା କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପରମ ସିଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି। କେବଳ ଏକ ରାତି ଉପବାସ କଲେ ଶତଧିକ କୁଳ ଉଦ୍ଧାର ହୁଏ। ନର୍ମଦା ଦେବୀର ବିସ୍ତୃତି ଦୁଇ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା, ଏବଂ ଅମରକଣ୍ଟକ ଶିଖର ପାଖରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରବାହ ଦେଖାଯାଏ। ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଭଲ ଚାହାଁନ୍ତି, କୌଣସି ହାନି କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ ଏବଂ ଫଳ ଏଉଁପରି—ସେମାନେ ଦେବଙ୍କ ସହ ଦେବଲୋକରେ ନାନା ଦେବଂଗନା ଓ ଦେବୀମାନଙ୍କ ଆସପାସ ଆନନ୍ଦରେ ବିହାର କରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଗୃହ ଦିଆଯାଏ, ଅନେକ ଶୋଭାମୟ ରଥ ଓ ଦାସ-ଦାସୀମାନେ ତାଙ୍କ ସେବା କରନ୍ତି। ସେଠାରେ ସେ ଶତବର୍ଷ ଅଧିକ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ବସିବେ। ତାଙ୍କର ଗତି ଆକାଶର ବାୟୁ ପରି ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ହୁଏ। ତିନି ଲୋକରେ ବିଖ୍ୟାତ ଜଳେଶ୍ୱର ନାମକ ଏକ ପୁଷ୍କରିଣୀ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଦଶବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିତୃଦେବତାମାନେ ତୃପ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି—ଏହାର କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହି ପୁଷ୍କରିଣୀ ସରଳ ଓ ଅର୍ଜୁନ ବୃକ୍ଷର ଛାୟାରେ ଅତି ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏଠାରେ ଏକ ଶତ କୋଟିଠାରୁ ଅଧିକ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନଘାଟ ଅଛି। ନର୍ମଦା ଜଳର ସ୍ପର୍ଶ ହେଲେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ କ୍ଷଣେ ହରାଯାଏ। ଏହି କଥା ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ପ୍ରଭୁ ଏହି ତିନି ଲୋକର ମଙ୍ଗଳ ଅଭିଲାଷାରେ କହିଥିଲେ। ଯେଉଁଠାରେ ମନ ପାପରୁ ଶୁଧ୍ଧ ହୁଏ, ସେଠାରୁ ଲୋକେ ରୁଦ୍ରଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ନର୍ମଦାର ଉତ୍ତର ତୀରରେ ବସିଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟ ରୁଦ୍ରଲୋକରେ ବାସ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କିମ୍ବା ଦାନ କରିବା, ଦୁହିଁ ଶିବଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ସମାନ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ। ଏଠାରେ ଏକ ଶତ କୋଟି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକେ ରୁଦ୍ରଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ସମ୍ମାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପାପ ମୁଚିଯାଏ। ଏଠାରେ ଏକ ଦିନ ଓ ଏକ ରାତି ଉପବାସ କଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ନିୟମିତ ଭାବେ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ। ଏଠାରେ ଏକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ୍ୟର ଦଶଗୁଣ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ। ନର୍ମଦା ତୀର ନାନା ବୃକ୍ଷ, ଲତା ଓ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ। ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ବିଦ୍ୟାଧର ଗଣମାନେ ଏଠାରେ ବିରାଜିତ। ଏଠା ସ୍ନାନ କଲେ ପୌଣ୍ଡରୀକ ଯଜ୍ଞ୍ୟର ଫଳ ମିଳେ। ନର୍ମଦା ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କଲେ ରୁଦ୍ରଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ମିଳେ। ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ପୂର୍ବରୁ ମୁନିମାନେ ଏବଂ ସ୍ୱୟଂଭୂ ପ୍ରଭୁ କହି ଯାଇଛନ୍ତି।