ଏହି ଜନ୍ମରେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ରୂପରେ, ଯେଉଁଥିରେ ପରମ ପଦ ଲାଭ ହୁଏନାହିଁ, ସେଠାରେ କୌଣସି ଉଚ୍ଚତମ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏନାହିଁ। ଏହି ପ୍ରଭୁ, ସମୟ ରୂପେ ସମସ୍ତ କିଛିକୁ ନିଜ ଅନ୍ତରେ ଆକର୍ଷଣ କରନ୍ତି, ସେହି ମହେଶ୍ୱର ହେଉଛନ୍ତି। ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଚକ୍ର ଓ ବଜ୍ରଧାରୀ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନିତ। ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ପ୍ରଭୁ ସମୟ ରୂପେ ବିଦ୍ୟମାନ, କଳିଯୁଗରେ ଧର୍ମର ଧ୍ୱଜ ହେଉଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ଅନ୍ଧକାର ଅଗ୍ନି, ରଜୋଗୁଣ ବ୍ରହ୍ମା, ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧତା ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରଭୁ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି। ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଅବସ୍ଥିତ, ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମ ଯୋଗ ସହିତ ଏକତ୍ୱରେ ବିଲୀନ ଅଛି। ସେଇ ନାରାୟଣ ଦେବ, ପରମ ଆତ୍ମା, ନିତ୍ୟ ଅବିନାଶୀ। ସେଉଁଠି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋହିତ କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସେଇ। ଏହି ମହାତ୍ମା ପୁରାତନ ହରି, ଏକ ଶୃଙ୍ଗ ଓ ଅଷ୍ଟାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରର ଧାରୀ। ଏକ ରୂପ ଓ ଅପାର ଶକ୍ତିର ଧନ୍ୟବାଦ ଦେଇ, ଶାସ୍ତ୍ର ଏହି ନାରାୟଣଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ। ଧର୍ମ ଓ ମୋକ୍ଷ ଆଶା କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବିଭିନ୍ନ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେଉଁଠି ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ଯୋଗ ଅମୃତ ପାନ କରି, ସେ ଶାନ୍ତିରେ ବିଶ୍ରାମ କରନ୍ତି—ଏହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ଧାମ। ଅବ୍ୟକ୍ତ ମୂଳ ପ୍ରକୃତିକୁ ବେଦ ଋଷିମାନେ ଅଜନ୍ମା ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତି କରନ୍ତି। ସେଇ ଅଜନ୍ମାଙ୍କ ନାଭିରେ ମହାପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କର ବୀଜ ବିପ୍ରକ୍ଷେପ କରନ୍ତି। ସେହି ମହାପୁରୁଷ, ଏହି ବିଶ୍ୱ, ଜଳମୟ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଗର୍ଭବତୀ। ଦେବମାନଙ୍କର ଦେବ, ମହାଦେବ, ହର, ଭୂତମାନଙ୍କର ନାଥ। ବିଷ୍ଣୁ ସହିତ ଏକତ୍ୱରେ ଏହି ପ୍ରଭୁ ସୃଷ୍ଟି ଓ ବିକାଶ କରନ୍ତି। ଯୋଗ ଶକ୍ତିର ମୂର୍ତ୍ତି ସେ, ପ୍ରଥମେ ବେଦ ଦାନ କରିଥିଲେ—ଏହି ମୁଁ ଘୋଷଣା କରୁଛି। ମୁକ୍ତି ପାଇଁ କେବଳ ତାଙ୍କୁ ଜାଣି, ଭବଙ୍କୁ ଶରଣ ନିଆଯିବା ଉଚିତ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଶୋକାକୁଳ ହୋଇ ସେମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—"ଅମୃତ ଓ ବିଶ୍ୱର ନାଥ! ଆପଣ ଶରଣାଗତଙ୍କର ରକ୍ଷକ।" ସେମାନେ ଉତ୍ତମ ଲିଙ୍ଗ ସୃଷ୍ଟି କରି, ଲିଙ୍ଗପତିଙ୍କର ଚିହ୍ନ ଅନୁକରଣ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ ବିଭିନ୍ନ ବେଦଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ଶତରୁଦ୍ରୀୟ ହ୍ୟମ୍ନ ପଢ଼ିଲେ। ସମସ୍ତେ ହାତ ଯୋଡ଼ି ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ଯାହାଙ୍କୁ ଦେଖି ଅଜ୍ଞାନ ଓ ଅଧର୍ମ ନଶ୍ୱର ହୋଇଯାଏ। ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦ ନେଇ, ସେମାନେ ପୁଣି ଦେବଦାରୁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଅଜଣା, ରାଗ ଓ ଦ୍ୱେଷ ଶୂନ୍ୟ ଥିଲେ। ସୁନିର୍ଜନ ଓ ଶୁଭ୍ର ନଦୀତଟରେ କେହି କେହି ଖୋଲା ଆକାଶରେ ଆଙ୍ଗୁଠିର ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ। କେହି ପତ୍ର ଓ ଶାକ ଭୋଜନ କରୁଥିଲେ, କେହି ଶୁଦ୍ଧି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିଲେ, କେହି ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ତପସ୍ୟାରେ ଦିନ କାଟୁଥିଲେ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଉପାସନା କରୁଥିଲେ। ଶ୍ରୀବୃଷଧ୍ୱଜ ପ୍ରଭୁ ସେମାନଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଉଦ୍ବୋଧିତ କଲେ, ତାଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ହେବା ପାଇଁ। ଦୟାମୟ ପରମେଶ୍ୱର ଦେବଦାରୁ ଅରଣ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାଙ୍କର ହାତରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତୀ ମଶାଳ ଏବଂ ରକ୍ତ-ପିତା ଚକ୍ଷୁ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। କେବେ ସେ ରତିମୟ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, କେବେ ପୁଣିପୁଣି ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ। ଦେବତା, ନିଜ ମାୟାରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେହି ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଦେବୀ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବବତ୍ ଦେବଦାରୁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ। ସମସ୍ତେ ମାଥା ନମାଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଅନ୍ୟମାନେ, ରୁଦ୍ର ଓ ବ୍ରହ୍ମମାନେ ସହିତ, ଅଥର୍ବଶିରସ୍ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭବଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ।